Belgische verdedigingswerken

Adnet, P.: Montmédy, citadelle de l’histoire
z.p., 1999
86 p. ; ill.

Aerts, M.; Verbist, R.: De dodengang in Diksmuide.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 216-222; ill.; lit.opg.

Akkerman: Militaire memorie over Antwerpen en onderhoorige sterktes.
Antwerpen, 1814.

Alexandre, A.: Le Secteur Fortifié de Pépinster en mai 1940.
Pépinster, Commission des Recherches Pépinster
2000
63 p.

Amersfoort, H.: De citadel van Antwerpen.
In: Parade III-4, februari 1983, p. 18-23.

Antheunisse, T.;Heus, C. de. [eds]: Workin-paper voor het symposium ‘de vliedbergen in het kustgebied van Vlaanderen, Zeeland en Zuid-Holland’, gehouden te Middelburg op 26 oktober 1968.
Amsterdam, 1969 [2e druk]

Ardouin-Dumazet: La frontière du nord et les défenses belges de la Meuse.
Réponse aux ‘révélations’ de Mme Juliette Adam.
Lille, 1888.
Krtn.

The Army and the fortresses of Belgium.
In: The Times History of the War.
Part 3, p. 103-120.
[betreft Eerste Wereldoorlog]

Baaij, H.A.; Breukelaar, J.Ch.: De verovering van het fort Eben-Emael in mei 1940.
In: Militaire Spectator
Jg. 152, No. 11, november 1983, p. 495-505; ill.; br.opg.

Barchon 1914-1940.
45 p.; ill.
[fort bij Luik]

Rode Baretten nemen Belgisch fort bij verrassing.
In: Defensiekrant
6 juni 2002, p. 4, 5; ill.
[betreft een oefening van de Alfa-compagnie van het 11de Infanteriebataljon van de (Nederlandse) Luchtmobiele Brigade in het fort Eben Emaël]

Bavay, G.: Les ramparts de la ville de Soignies [Hainaut].
Les métamorphoses d’un espace spécifique des origines à nos jours.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire, XXIII-3, Juin 1929, p. 97-116; ill.; plgr.
[betreft Zinnik in Henegouwen]

Beaupin, J.: Fortification permanente terrestre.
Bruxelles, 1923.

Beaupin, J.: Fortification permanente côtière.
KMS, Bruxelles, 1926.

Beaupin, J.: Cours de fortification.
Bruxelles, 1936.

Beaupin, J.: Geschiedkundig overzicht van de versterkingskunst.
Cursus Koninklijke Militaire School
KMS, Brussel, 1936.

Béghin, E.: Les fortifications de Béthume à travers les âges, leur démolition, agrandissement de la ville.
Béthune, 1887.

Bekker, C.: Handstreich auf Eben-Emael.
1969.

Belagerung von Antwerpen 1914. Geschosswirkungen der Österreichisch-Ungarischen 30,5 cm Motor-Mörser Batterien.
12 Kunstblätter nach Originalen von A.D. Goltz in Antwerpen nach der Natur gemahlt.
Mit Genehmigung des stellvertretenden Generalstabes in Berlin
Z.p., 1915
[o.a. forten Broechem, Koningshoykt en Kessel].

Bellens, T.: Archeologisch onderzoek naar de Spaanse omwalling en de Franse scheepswerven in Antwerpen.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 2004, No. 2, p. 2-5; ill.

Bellens, T.: Het noordelijke deel van de Spaanse stadsonwalling rond Antwerpen.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 2004, No. 2, p. 6-8; ill.; lit.opg.

Bellens, T. : Het noordelijke del van de Spaanse stadsomwalling rond Antwerpen.
In: Archaeologia Mediaevalis
Jg. 27, 2004, p. 45-46.

Belleroche, E. : The siege of Ostend or the New Troy.
London, 1892.

Berckmans, O.: Mariembourg et Philippeville, villes neuves et fortes de la Renaissance.
In: Bulletin de la Commission Royale des Monuments et Sites.
Nouvelle Série, deel 6, 1977, p. 65-85; idem deel 7, 1978, p. 109-138.

Berge : Mémoire sur la permanence de l’armement de défense et sur l’emploi des cuirasses métalliques dans les fortifications d’Anvers, Plymouth et Portsmouth.
Paris, 1872.

Bever, G. van : Deuxième agrandissement général d’Anvers.
1896.

Bever, G. van : Quelques mots à propos du mémoire : Projet d’agrandissement d’Anvers, par le général Brialmont.
1901.

Bever, G. van: Réfutation du rapport de la Sous-Commission chargée de l’étude de la question des forteresses.
1902.

Bever, G. van: Note avec plans sur le système défensif d’Anvers.
1905.

Bever, G. van: Position militaire d’Anvers-seconde ligne de défense.
1907.

Bieberstein, von: Lüttich, Namur.
Oldenburg/Berlin, 1918.

Bierganz, M.; Heeren. R.: 10. Mai 1940 zwischen Aachen und Lüttich.
Grenz-Echo-Verlag
ISBN 3-923099-74-6
155 p.; ill.

Bikar, A.: Histoire de l’artillerie lourde sur voie ferrée de l’armée belge (1916-1940).
In: Revue belge d’Histoire Militaire.

Bikar, A.: Les ouvrages de fortification Belges en 1940: les “abris” des Ardennes.
In: Revue belge d’Histoire Militaire
Vol. XXI-4, Décembre 1975, p. 361-415; ill.; krtn.; lit./br.opg.

Bikar, A.: Mai 1940 dans la Position Fortifiée de Liège (PFL). Le commandant Oscar d’ Ardenne et ses braves, ou l’héroïque défense du fort d’ Aubin-Neufchâteau (10 au 21 Mai 1940).
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
Vol. XXII-6, Juin 1978, p. 509-537; ill.; krtn.; bijln.; plgr.; lit.opg.; id. Vol. XXII-7, Septembre 1978, p. 601-619; ill.; lit.opg.

Bikar, A.: Mai 1940 dans la Position Fortifiée de Liège. 10 Mai 1940: La 253e Division d’Infanterie Allemande, venant d’Aix-la-Chapelle, entre dans le sous-secteur du 1er Régiment Cycliste Frontière Belge et s’arrète devant les forts d’Aubin-Neufchâteau et de Battice.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
Vol. XXII-2, Juin 1977, p. 181-201; ill.; krtn.; lit./br.opg.; id. Vol. XXII-3, Septembre 1977, p. 260-284; ill.; krt.; plgr.; lit./br.opg.; id. Vol. XXII-5, Mars 1978, p. 419-440; ill.; krtn.; lit./br.opg.

Bikar, A.: Mai 1940. Pourquoi le Fort d’Eben-Emael est-il tombé si vite?
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
Jg. 31, No. 3-4, septembre/décembre 1995, p. 123-196; bijln.; lit./br.opg.

Blanquart, P.; Demeter, S.; Poorter, A. de; Massart, C.; Modrie, S.; Nachtergael, I.;
Siebrand, M.: Rond de eerste stadsomwalling.
Archeologie in Brussel, 4.
Brussel, 2001.

Blümer: Mit der französischen auch eine belgische Grenzbefestigung.
In: Militär Wochenblatt.
Berlin, 1927.

Boijen, R.: La “Bataille de Namur” [Août 1914], d’après les carnets de guerre du lieutenant général A. de Selliers de Moranville.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
Vol. XXVI-5, Mars 1986, p. 365-386; krtn.

Het bolwerk België. Onze zuiderburen tot de tanden gewapend.
In: Het Leven
Jg. 1939/40; ill.

Bonours, C. de : Le mémoriable siège d’Ostende en 12 livres.
Bruxelles, 1628.

Bonsens : La vérité sur la question d’Anvers.
1859

Borgnet, J.: Promenades archéologiques dans la ville de Namur.
In: Annales de la Société Archéologique de Namur
Vol. III, 1853, p. 125-180.

Borremans, P.; Swaerts, S.: Het kasteel van Bouchout te Meise.
In: Brabant
Vol. 6, 1989, p. 46-51.

Borremans, P.: Vestingbouwkundig vocabularium in verband met de vestingen van de Wellington-barrièrre.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevin Stichting
Jg. 2004, No. 1, p. 14-18.

Borremans, R.: ‘Les monts’, vestiges d’une forteresse à Braine-le-Château (Brabant Wallon)
In: Hoekstra, T.J.; Janssen, H.L.; Moerman, I.W.L. [red]: Liber Castellorum. 40 variaties op het thema kasteel.
Zutphen 1981
ISBN 906011-436-1
p. 201-204; ill.; plgr.; lit./br.opg.

Bossu, J. : Fortificaties in de Zwinstreek en het Brugse Vrije tussen 1579 en 1839 in de klassieke cartografie.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Sion Stevinstichting
Jg. 1996, No. 1 en 2.

Bouchon : 130 ans de présence militaire à Anvers (1830-1960).
Anvers, 1961.

Bouha, B.E.M. : A propos de la défense des canaux en site plat.
In : Bulletin Belge des Sciences Militaires
Jg. 1937, p. 1-27.

Boussy, M.A.: Le Fort Napoléon à Ostende.
In : Bulletin de la Société belge d’études napoléonienes No. 77, decembre 1971.

Bragard, Ph.: Le château des Comtes de Namur.
Autopsie d’une forteresse médiévale.
Namur, 1990.

Bragard, Ph.; Bruch, V.; Faque, C.; François, D.; Furnémont, A. ; Marchal, J. : Namur.
Une citadelle européenne.
Uitgave : Les Amis de la Citadelle de Namur.
Namur, 2001
33 p. ; ill.; krtn.; lit.opg.

Bragard, Ph.; Bruch, V.; Chainiaux, J.; François, D.; Marchal, J. : La termitière de l’Europe.
Les souterrains de la Citadelle de Namur.
Namur, 2002
80 p. ; ill.; losse plgr. [facsimile 1756]
[oplage 1000 exemplaren]

Bragard, Ph.; Termote, J.; Williams, J. [eds]: Wandelen in versterkte steden.
Historische stadsversterkingen in Kent, Côte d’Opale en West-Vlaanderen.
Uitgave Historic Fortifications Network/Réseau des Places Fortes/Netwerk van Kleine Versterkte en Historische Steden.
Kent County Council, Syndicate Mixte de la Côte d’Opale en Provincie West-Vlaanderen.
Z.p., 1999
148 p. ; ill.; krtn; glossarium
[UK, België, Nederland, Frankrijk]

Brand, K.J.J.: Over het ontstaan van de fortificaties in Oost-Zeeuwsvlaanderen en aangrenzend gebied.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting, Jg. 1983, No. 4.

Brialmont, H.A.: Faut-il fortifier Bruxelles?
1850.

Brialmont, H.A. : Precis d’art militaire
1851
424 p.; ill.; plgrn.; krtn.
Hoofdstuk I :
1. Organisation et composition d’une armée
2. Politique de la guerre
3. Logistique
4. Strategie
5. Tactique
Hoofdstuk II :
5. Tactique (suite)
6. De la fortification
Hoofdstuk III :
7. De la fortification (suite)
7. Attaque et défense des fortifications
Hoofdstuk IV :
8. Attaque et défense des fortifications (suite)
Observation finale, Plan de l’Ouvrage
Annexes

Brialmont, H.A.: Considérations sur l’établissement d’un barrage dans l’Escaut en aval d’Anvers.
Bruxelles, 1856.

Brialmont, H.A.: Résumé d’études sur les principes généraux de la fortification des grands pivots stratégiques.
1856.

Brialmont, H.A. : Études sur la défense des états et sur la fortification.
Tome troisième
1863
407 p.

Brialmont, H.A.: Traité de fortification polygonale.
Bruxelles, 1869.
2 delen, met atlas.

Brialmont,H. A.: Über Befestigungen im Feldkriege.
1870.
125 p.; 9 pltn.

Brialmont, H.A.: Fortifications à fossés secs.
1872.

Brialmont, H.A.: Défense des Etats et les Champs Retranchés.
Paris, 1876.
228 p.; ill ; 2 pltn.
[Première Partie : La défense des états :
I. Considérations historiques
II. Lignes frontières et autres dispositifs de défense
III. Objections contre les places fortes
IV. Emplacements des forteresses
V. Causes de l’inefficacité des places fortes dans certaines guerres
VI. Garnisons, armement et dotation des places fortes
Deuxième Partie : Les camps retranchés :
VII. Origine et progres des camps retranchés
VIII. Conditions auxquelles les camps retranchés doivent satisfaire
IX. Tracé et organisation intérieure des forts. Diverses especes de caponières
X. Réduits : leur utilité, leur organisation
XI. Dimensions, profils, organisation des remparts, armement et garnison des forts
XII. Forme des camps retranchés]

Brialmont, H.A.: Manuel de fortification de campagne par le Lieutenant-Général Brialmont, Inspecteur des Fortifications et du corps du Génie.
Bruxelles, 1879.
Avec 313 figures et 4 plans.

Brialmont, H.A.: Anvers et la défense du pays.
In: La Belgique Illustrée.
Brussel 1880, No. 1.

Brialmont, H.A.: La fortification du temps présent.
Bruxelles, 1885
2 delen met atlas

Brialmont, H.A.: Les fortifications de la Meuse.
Bruxelles, 1887.

Brialmont, H.A.: l’Influence du tir plongeant et des obus torpilles sur la fortification.
1888.

Brialmont, H.A.: Les régions forifiées.
Bruxelles, 1890.

Brialmont, H.A. : Situation actuelle de la fortification. Idées et tendances de la nouvelle écôle.
Response aux critiques des Regions Fortifiées.
1890
65 p.

Brialmont, H.A.: Défense des Etats et la Fortification à la Fin du XIXe Siècle.
Bruxelles, 1895
349 p., Atlas van 17 pltn.

Brialmont, H.A. La défense des côtes et des têtes de pont permanents.
Bruxelles, 1896.

Brialmont, H.A.: Progrès de la défense des états et de la fortification permanente depuis Vauban.
1898.

Brialmont, H.A.: Die Errichtung ständiger verschanzter Lager (großer Waffenplätze).
Mit genehmigung des verfassers übersetzt von W. Stavenhagen.
Berlin, 1898

Brialmont, H.A.: Projet d’agrandissement d’Anvers, des nouveaux traveaux de défense et du port franc.
1900.

Brialmont, H.A.: Agrandissement d’Anvers, critique des conclusions de la Sous-Commission Militaire.
1901.

Brialmont, H.A.: L’enceinte d’Anvers, moyen de la remplacer sans affaiblir la défense de la place.
1903.

Brialmont, H.A.: Deuxième projet d’agrandissement d’Anvers.
Bruxelles, 1905.

Brialmont, H.A.: Défense des Etats et la Fortification à la Fin du XIXe Siècle.
Bibliotheca Rerum Militarium, Band 8
Osnabrück, 1967
ISBN 3-7648-0161-1
349 p., Atlas van 17 pltn.
[reprint van 1895]

Brock, J.: Bientôt 45 ans: Eben Emael.
In: Bulletin d’Information du centre Liegeois d’Histoire et d’Archeologie Militaires.
Tome II, Fascicule 9, Janvier-Mars 1985, p. 5-48; ill.

Brulet, R.: La fortification de Hauterecenne à Furfooz.
Publications d’Histoire de l’Art et d’Archéologie de l’Université de Louvain 13
Louvain, 1978.
[Romeinse fortificatie]

Brulet, R.: Les fortifications routières du Bas-Empire romain de Morlanwelz.
Documents d’Archéologie Régionale de l’Université de Louvain I, 1986, p. 70-87.
[Romeinse fortificaties]

Buermans, V.: Versterkingen van Antwerpen.
1862.

Caberdouche, de À propos des fortifications d’Anvers.
1863.

Callebaut, D.; Raveschot, P.; Vandewalle, R.: Het Gravensteen te Gent.
In: Conspectus MCMLXXX, Archaeologia Belgica, No. 238, 1981, p. 67-71 en Conspectus MCMLXXXI, Archaeologia Belgica, No. 247, 1982, p. 112-116.

Callebaut, D.: Le château des comtes à Gand.
In: Château Gaillard, Vol. 11, 1983, p. 45-54.

Callebaut, D.: Résidences fortifiées et centres administratiefs dans la vallée de l’Escaut [Ixe-Xie siècle].
In: Archéologie des villes dans le Nord-Ouest de l’Europe [VIIe-VIIIe siècle].
Douai, 1994
p. 93-112.

Cámara, A.: Fortificación y cindad en los reinos de Felipe II.
Madrid, 1998
ISBN 84-89569-26-6
256 p; 100 ills.; plgr.; krtn.; lit.opg.
[betreft 16e eeuwse Spaanse vestingbouw in Amerika en Europa, o.a. de citadels van Antwerpen en Groningen]

Cambrelin, A.L.: Camp retranché d’Anvers, considérations critiques sur le système de défense de la Belgique adopté en 1859.
1860.

Cannaerts, J.: De KW-lijn.
In: Vesting, Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1992, No. 3, p. 20-28; ill.; krt.

Cannaerts, J.: De KW-lijn en de Haaghtse antitankgracht.
Uitgave Simon Stevinstichting
Antwerpen, 2001
24 p.; ill.

Cannaerts, J.: De KW-linie tussen Koningshooikt en Waver.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 236-242; ill.; lit.opg.

Capouillez, M. : Le château de Boussu.
Carnets de Patrimoine No. 7
Liège

Cardevaque, A. de: Notice historique et archéologique sur la citadelle de Cambrai, 1554-1876.
In: Mémoirs de la Société d’Emulation de Cambrai
deel 35, 1879, p. 143-332.

Casaer, H.; Doperé, F.: Het kasteel van Beersel.
Evolutie van de middeleeuwse burcht als woning en als versterking.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 80-86; ill.; lit.opg.

Cassauwers, H.: De schansen van de Antwerpse veiligheidsomwalling.
Deel V.
In: Vesting, Tijdschrift van de Simon Stevinstichting, Jg. 1992, No. 3, p. 15, 16; ill.

Cassauwers, H.: Recreatiedomein Fort V, Edegem.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting, Jg. 1986, No. 3.

Ceux de Battice en 1940.
Amicale des Anciens du Fort de Battice
Hervé, 1989.
340 p. ; ill. ; lit./br.opg.

Chapelle, M.L. : Centenaire des forts Brialmont à Liège 1888-1988.
Catalogue de l’exposition
Chaudfontaine, 1988.

Charlier, P.: P.F.L. Fort Aubin-Neufchateau -T’y frotte pas!
Boncelles [1999]
103 p.; ill.

Charlier, P.: Werkgruppe bei Aubin-Neufchateau (Dahlem) 1939-1940.
Boncelles [1999]
24 p.;ill.

Charuadas, P. : Un donjon-paroche remarquable dans les environs de Bruxelles : le ‘Castrum’ de Haren.
In : Cahiers bruxellois. Revue d’histoire urbaine.
Tome XXXVII, 1999-2003
Bruxelles, 2004
p. 91-107 ; ill. ; plgr.

Chazal : Discussion du projet d’agrandissement général d’Anvers.
1859

Namen, een citadel in Europa.
Ed. Les Amis de la Citadelle de Namur.
Namur, 1999
32 p.; ill.; plgr.; lit.opg.

Claeys, P; Geerts, J.: Les anciennes fortifications de la ville de Gand.
In: Messagers des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique
1886, p. 253-272; 456-489
1887: p. 1-26; 152-160.

Cleenewerck, L.: Vestingbouwkunde in Frans Vlaanderen.
Aartrijke, 1993.

Coenen, E. : Les observatoires du fort d’Embourg.
In : Bulletin d’Information du Centrum Liégeois d’Histoire et d’Archéologie Militaire
Tome IV, No. 5, 1990

Coenen, E.; Vernier, F.: La Position Fortifiée de Liège.
Tome 1: Les abris de la Position Avancée.
La Belgique sous les armes 5
Uitgeverij De Krijger, Erpe
ISBN 90-72547-54-3
78 p.; ill.

Coenen, E.; Vernier, F.: La Position Fortifiée de Liège.
Tome 2: Les abris de la P.F.L.1
Uitgeverij De Krijger, Erpe
ISBN 90-72547-74-8
75 p.; ill.

Coenen, E.; Vernier, F.: La Position Fortifiée de Liège.
Tome 3: Les abris de la P.F.L. 2
La Belgique sous les armes 8.
Erpe, 2001
ISBN 90-5868-006-1
92 p.; ill.; lit./br.opg.

Coenen, E.; Vernier, F.: La Position Fortifiée de Liège.
Tome 4:
La Belgique sous les armes.
Erpe, 2002
ISBN
p.; ill.

Coenen, E. ; Vernier, F. : La Position Fortifié de Liège.
Tome 5 : Les forts de la Meuse modernisés.
Pontisse-Barchon-Evegné-Fléron-Chaudfontaine-Embourg-Boncelles-Flémalle.
La Belgique sous les armes Special 2
Erpe, 2004
ISBN 90-5868-102-5
224 p.; ill. ; plgr. ; krtn. ; lit./br.opg.

Comité de l’Amicale. Ceux du Fort d’Eben-Emael.
1995
175 p.; ill.

Commers, K.: Recreatiedomein Fort II.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting, Jg. 1986, No. 1.

Commers, K.: Fort van Loncin, een begraafplaats, een oorlogsplaats.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting, Jg. 1986, No. 2.

Corens, K.: De verdediging van de heerlijkheid Zichem in de middeleeuwen.
Historische oefening tweede kandidatuur, Katholieke Universiteit Leuven.
Departement Geschiedenis, Leuven, 1999.

Corens, K.: De Maagdentoren van Zichem.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 44-53; ill.; lit.opg.

Cornet, A.: Fort de Loncin. La Visite en Photos.
1997
96 p.; ill.

Crokaert, P.: Brialmont. Éloge et Mémoires.
1925
620 p. ; ill.

Cruickshank, C.G.: The English occupation of Tournai 1513-1519.
Oxford, 1971.

Cuyvers, M.: Grensfietserseenheden Maaseik-Kantille 1934-1940.
10 p.

Dach, H. von: Luftangriff auf einen befestigten Flussabschnitt.
In: Der Schweizer Soldat, Wehrzeitung
28 Februar 1969, p. 35-70.
[Eben Emaël]

Dam van Isselt, W.E. van: De Yser-Waterlinie van 1914-15
In: MAVORS
Jg. 1916

Dam van Isselt, W.E. van: De Yser-waterlinie van 1914/18.
In: Artilleristisch Tijdschrift, October 1919.

Dam van Isselt, W.E. van: De onderwaterzettingen in het Ysergebied van October 1914 tot October 1918.
In: Militaire Spectator, Jg. 1921, aflevering November; ill.
49 p.; krt.
[ook bekend als overdruk]

Dam van Isselt, W.E. van; Scharroo, P.W.: Rapport betreffende een studiereis naar België.
Manuscript, collectie Sectie Militaire Geschiedenis, Den Haag.

Dauwe, J.: De militaire gebouwen van de vestingsstad Dendermonde naar de atlas van Nicolas Jamez [1735]
In: G.O.K.D., IV, No. 6, 1983, p. 3-128.

Debaeke, S.: Het drama van de Dodengang.
Kortwijk, 1998.

Declercq, J.: De Vaubanversterking van Ieper.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 134-140.

Declercq, L.: Kasteel van Horst, Halsbeek Sint-Pieters-Rode.
Bouwhistorisch onderzoek.
Antwerpen, z.d. [2001]

Declercq, L.; Doperé, F.; Ubregts, W.: Het kasteel van Horst Sint-Pieters-Rode (Holsbeek)
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 61-66; ill.; lit.opg.

À la découverte des villes fortifiées : places fortes du Kent, de la Côte d’Opale et de Flandre Occidentale.
Maidstone/Brugge/Dunkerque : Kent County Council/Syndicat Mixte de la Côte d’Opale/Provincie West-Vlaanderen, 1999
ISBN 2-9514550-0-3
148 p.; ill.; plgr.; krt.
[Engelse, Franse en Belgische verdedigingswerken]

À la découverte des villes fortifiées: Supplément Circuits historiques : Tonbrige, la Bataille d’Angleterre, Ypres et Ostende.
Maidstone/Brugge/Dunkerque : Kent County Council/Syndicat Mixte de la Côte d’Opale/Provincie West-Vlaanderen, 2004
37 p.; ill.; krt.; plgr.
[Engelse, Franse en Belgische verdedigingswerken]

Défense du fort de Neufchâteau, d’après les notes du Cdt. D’Ardenne.
In: l’Express, 3 juni 1945.
[franstalige krant uitgegeven in Luik]

La défense de la Position Fortifiée de Namur en Août 1914.
Uitgave : Ministère de la Défense Nationale, État-Major Général de l’Armée, Section de l’Historique de la Royaume de Belgique.
1930
830 p. ; 22 kaarten in box.

Deguent : Cours de fortification.
1906.

Deguent : La fortification permanente d’Anvers en 1914.
Bruxelles, 1921.

Deguent, major : La fortification permanente dans la défense du pays.
In : Bulletin belge des siences militaires.
No’s. Décembre 1926, Janvier et Février 1927.

Deguise, V. : La fortification passagère et la fortification mixte.
Bruxelles, 1904.

Deguise, V.: La fortification permanente contemporaine.
Bruxelles, 1908.
238 p.

Deguise: La défense de la Position Fortifiée d’Anvers en 1914.
Bruxelles, 1921.

Demeter, S.: De stadsomwallingen van Brussel.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 74-80; ill.; lit.opg.

Denkschrift über die Ergebnisse der Beschiessung der Festungen Lüttich, Namur, Antwerpen und Maubeuge, sowie des Forts Manonviller im Jahre 1914.
General des Ingenieur- und Pionierkorps beim General-Gouvernement in Belgien.
Brussel, 1915.

Denkschrift über die belgische Landesbefestigung.
Oberkommando des Heeres, Berlin, 1941
255 p.; ill.; krtn.; br.opg.

Descy, A.: Livre Mémorial 1803-2003.
Deux siècles d’héritage de la Fonderie de Canons de Liège.
Liège, 2003
73 p ; ill. ; lit.opg.

Despriet, Ph.: De Kortrijkse Broeltorens.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 54-57; ill.; lit.opg.

Dessel, Van: Antitankgracht wandeling Stabroek.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting, Jg. 1987, No. 4.

Destrait, L.: Les remparts de Soignies en 1781.
In: A.C.A.C.S., Vol 8.
[betreft Zinnik in Henegouwen].

Doorselaar, A. van: Inleidende beschouwingen over de Kemmelberg na drie opgravingscampagnes.
In: Archaeologica Belgica
No. 131, 1971.
[betreft Keltische bergvesting in West Vlaanderen]

Doorselaar, A. van: Resultaten van zes opgravingscampagnes op de Kemmelberg.
In: Archaeologica Belgica
No. 161, 1974.
[betreft Keltische bergvesting in West Vlaanderen]

Dooven, P. den: Histoire du château de Franchimont, la châtellenie, les châtelains.
Dison, 1970.

Doperé, F.: De burcht van Beersel.
Bouwhistorisch onderzoek. Preliminair Verslag 3-9-2001.

Doperé, F.; Ubregts, W.: De donjon in Vlaanderen, architectuur en wooncultuur.
Acta Archaeologica Lovaniensia Monographie 3
Leuven, 1991.

Doperé, F.; Ubregts, W.: De donjon van Meise.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 67-71; ill.; lit.opg.

Dossche, M.: Restauratie van het blokhuis in de vesting Lillo.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1989, No. 2.

Dumont, C.: Notes sur les fortifications de Beaumont.
In: Annales du Cercle Archéologique de Mons
Vol. 71, 1982.

Dunstan, S. : Fort Eben Emael.
Osprey Fortress No. 30
London, 2005
ISBN 1-84176-821-9
64 p.; ill.

Dusart, L. : Opérations militaires dont les rives du Bas-Escaut furent le théatre deuis 1484 jusqu’à nos jours, et ouvrages de défense qui y furent établis.
In : Annales de l Academie Royale et d’Archéologie de Belgique.
Anvers, 1870.

Duvivier; Herbiet: Du rôle de l’armée de campagne et des forteresses Belges en 1914.
In : Bulletin belge des siences militaires
Mars-Octobre 1928.

Eben-Emaël.
In: 40-45 Toen en Nu
No. 5, p. 28-39; ill.

Ebhardt, B.: Der Wehrbau Europas im Mittelalter.
Das Standardwerk der Burgenkunde.
1939
1958
2001 [reprint]
3 vols.
1800 p.; ill; plgr.; krtn.
[Deel 1: Denemarken, Nederland, België, Engeland, Ierland, Schotland, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland.
Deel 2: Spanje, Portugal, Italië.
Deel 3: Zweden, Noorwegen, Finland, Polen, Hongarije, Slowakije, Kroatië, Bosnië, Servië, Roemenië, Bulgarije, Griekenland, Turkije]

Les enceintes de Tournai des origines au XIXe siècle.
Tentoonstellingscatalogus.
Doornik, 1985.

Ermen, E. van: Het kasteel van Horst te Sint-Pieters-Rode.
In: Brabant
Jg. 6, 1989, p. 33-40.

Étude critique, considérations historiques et politiques sur les fortifications d’Anvers.
1867.

Eynde, M. van de: La fonction militaire de Mariembourg et de Philippeville.
In: Annales de la Société Archéologique de Namur
deel 44, 1943-1944, p. 271-292.

Faille de Leverghem, A. della : Le système de défense Nationale et les fortifications d’Anvers.
1862.

The fall of Eben-Emael.
HQ Northag
Rheindahlen, 1981.

Faque, C.: Le Fort de Malonne en 1940.

Faque, C.: Henri-Alexis Brialmont. Les forts de la Meuse 1887-1891.
Namur, 1987
112 p.; ill.

De Festung von Hollogne in der befestigten Stellung von Liège 1914.
Uitgave ABSL, 1998
31 p.; ill.; krtn.

Fleming, Ph. : Oostende : vermarde, gheweldige, lanckduyrighe ende bloedighe belegheringhe, bestorminghe ende stoute aanvallen…..
Den Haag, 1621.

Le Fort de Hollogne dans la Position Fortifiée de Liège en 1914.
Uitgave ABSL, 1998
81 p.; ill.; krtn.

Fort Andoy.
In: Revue d’ Artillerie Belge.

Het Fort van Versterkte in 1914.
Uitgave ABSL, 1998
58 p.; ill.; krtn.

Le Fort de Breendonk.
Bruxelles,z.j.

Het Fort van Breendonk.
Uitgave: Raad van Beheer Fort Breendonk.
Breendonk, 1971.

Le fort de Battice et ses abris cuirassiés d’ observation.
Ed. Amicale du Fort de Battice.
1965 [1e editie]

Ceux du Fort d’Eben-Emael.
z.p. 1978
158 p; ill.
Uitgave Amicale du Fort d’Eben-Emael 40-45.

Fort de Loncin. Une nécropole; un site de guerre.
Guide illustré de la visite.
24 p.; ill.

Fort van Merksem.
Uitgave: Ministerie van Openbare Werken.
Antwerpen, 1973.

Belgische forten langs Limburg.
In: Het Leven
jg. 29, no. 18, 5 Mei 1934; ill.

Fortengordel rond Antwerpen.
Uitgave: Ministerie van Openbare Werken
Antwerpen, 1973.

The new fortifications of Antwerp.
In: Illustrated London News
20 January 1866, p. 70.

Franssens, M.: Het kasteel van Beersel.
In: Brabant
vol. 6, 1989, p. 17-20.

Fris, V.: La citadelle de Charles-Quint et le château des Espagnols à Gand.
In: Annales de l’Académie Royale d’Archéologie de Belgique
deel 70, 1922, p. 5-66.

Gabriel, G.: La Colline de la Citadelle du moyen-age à la période hollandaise.
In : De Bavière à la Citadelle.
Liège, 1980
[tentoonstellingscatalogus]

Gander, T.: Springtuigen gebruikt bij de aanval op Eben Emael.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1987, No. 3.

Genard, P.: Deux documents concernant les projets de fortification à Anvers de l’empereur Napoléon Ier.
In: Bulletin de la Commission Royale d’Histoire en Belgique.
Deel XVII, No. 2, 4ème série, p. 3-11.

Genicot, L.F.: Het groot kastelenboek van België.
Burchten en hoevekastelen.
Brussel, 1976.

Gerard, capitaine: Les mortiers de 42 cm et les Minenwerfer lourds Allemands dans leur action contre les forts de Liège en 1914.
In : Bulletin de la Fraternelle des Garnisons de guerre des Forts de Liège en 1914.
Mars et Avril 1935.

Gerrits, J.: Archiefbronnen over schansen in de Kempen.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1981, No. 3.

Gijsels, H., e.a.: Fietsen en wandelen in het krekengebied van Noord- en Zeeuws Vlaanderen.
Met open oog langs Spaanse forten en Staatse schansen.
Tielt, 1986
ISBN 90-209-1345X
144 p.; ill.; krtn.

Gils, R.: De Belgische Genie en de versterkingen 1830-1914.
Uitgave Simon Stevinstichting
46 p.

Gils, R.: De Belgische Vestingartillerie 1830-1914.
Uitgave: Simon Stevinstichting.
116 p.; 70 pltn.; 26 tabn.

Gils, R.: 29 Mai 1940. Tancrémont tient toujours!
z.p., 1978
185 p; ill.

Gils, R.: Gebastioneerd front.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1984, No. 1.

Gils, R.: Fort Steendorp.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1985, No. 4.

Gils, R.: Militaire inundaties tijdens de slag om de IJzer.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1986, No. 2.

Gils, R.: Vuurkracht in en rond de versterkingen van de 18de eeuw.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1986, No. 3.

Gils, R.: Fort Haasdonk.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1987, No. 1.

Gils, R.: Uitbreiding van de vesting Antwerpen tussen 1868 en 1914.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1987, No. 2.

Gils, R.: Vesting Diest.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1988, No. 1.

Gils, R.: Koepels van de vesting Antwerpen type Cockerill Model 1909.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1988, No. 2.

Gils, R.: Fort Schoten.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1988, No. 2.

Gils, R.: Totstandkoming van de vesting Antwerpen-systeem 1906-1907.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1988, No. 3.

Gils, R.: Bewapening van de caponnières in de Brialmontforten 1863-1914.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1989, No. 1.

Gils, R.: Fort Zwijndrecht.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1989, No. 1.

Gils, R.: Fort Oelegem.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1990, No. 2, p. 23-24; ill.

Gils, R.: Ontstaan van de Vesting Antwerpen-systeem 1859.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1990, No. 3.

Gils, R.: Fort Lier.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1990, No. 3.

Gils, R.: Kazematbewapening van de nieuwere Antwerpse werken (1901-1914).
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1990, No. 3.

Gils, R.: Koepels op de oudere Antwerpse forten van de buitenlinie.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1990, No. 4.

Gils, R.: Elektrische uitrusting van de werken van de Antwerpse Hoofdweerstandstelling in 1914.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1990, No. 4.

Gils, R.: De vestingen van de Zuidelijke Nederlanden tijdens het Koninkrijk der Nederlanden.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1990-91, p. 142-153; ill.; lit./br.opg.

Gils, R. : Antwerpen, Nationaal Reduit van België (1859-1914).
In: Revue belge d’histoire militaire
deel XXIX-7, septembre 1992, p. 465-488; ill.; krtn.; lit./br.opg.; id. XXIX-8, Décembre 1992, p. 537-560 ; ill.

Gils, R.: Fort 5.
1992
30 p.; ill.

Gils, R.: Fort Liezele.
1995
46 p.; ill.

Gils, R.: De Belgische fortificatie inspanning tijdens het Interbellum.
In: Vesting Antwerpen.
Jg. 1, 1995, p. 3-15.

Gils, R.: De Wellingtonbarrière: de vesting Dendermonde.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1997, No. 2, p. 2-9; ill.; lit.opg.

Gils, R.: De vesting Dendermonde.
Verslag.
Temse, 1997.

Gils, R.: De Wellingtonbarrière: de vesting Doornik.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1999, No. 3, p. 11-13; ill.; lit.opg.

Gils, R.: De Wellingtonbarrière: de Citadel van Gent.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1997, No. 2, p. 12-16; ill.; lit.opg.

Gils, R.: Aanplantingen in de versterkingen.
Temse, Simon Stevinstichting, 1996.
18 p.; ill.
[samenvatting beplantingsvoorschriften van Brialmont en van het officiële Belgische voorschrift uit 1852, voorzien van commentaar]

Gils, R.: Be-Vestigd Verleden. 1000 jaar versterkingskunst in België.
België onder de Wapens 2
Erpe, z.j.
ISBN 90-72547-25X
80 p.; ill.

Gils, R.: Vesting Antwerpen Deel 1. Bakstenen schoonheid 1830-1885.
België onder de wapens 5.
Erpe, 1997
ISBN 90-72547-34-9
80 p.; ill.; plgr.; lit./br.opg.; glossarium.

Gils, R.: Vesting Antwerpen Deel 2. De Pantservesting 1885-1914.
België onder de wapens 7.
Erpe, z.j. [1998]
ISBN 90-72547-42-X
80 p.; ill.; plgr.; lit./br.opg.; glossarium.

Gils, R.: Vesting Antwerpen deel 3. De Schelde- en redeverdediging 1838-1944.
België onder de wapens 13
Erpe, 1999
ISBN 90-725447-72-1
80 p.; ill.; lit.opg; glossarium

Gils, R.: Fort Steendorp van de Vesting Antwerpen.
België onder de Wapens No. 16
Erpe, 2000
ISBN 90-5868-014-2
80 p.; ill.

Gils, R.: Vesting Antwerpen.
Deel IV: Bunkers en bunkerstellingen (1914-1945)
Erpe, 2002
ISBN 90-5868-027-4
95 p.; ill.; plgr.; lit.opg.

Gils, R.: Antwerpse bunkers.
In: L. de Vos [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 231-236; ill.; lit.opg.

Gils, R.: Het bruggenhoofd Gent.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 222-225; ill.; lit.opg.
[betreft bunkerlinie]

Gils, R.: Bunkers langs het Albertkanaal en de Noord-Kempische kanalen.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 225-230; ill.; lit.opg.

Gils, R.: Fort Sint-Marie en de Scheldeverdediging in de bocht van Kallo.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 207-210; ill.; lit.opg.

Gils, R.: De Antwerpse buitengordel.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 210-215; ill.; lit.opg.

Gils, R.: Het Kezelfort van Oudenaarde en de mijnenoorlog.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 187-191; ill.; lit.opg.

Gils, R.: 90 jaar geleden in de Brialmontforten.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 2004, No. 3, p. 2-12; ill.;plgr.;krtn.;lit.opg.
[rol van de forten rond Antwerpen tijdens WO I]

Gils, R.: Veldversterkingen 1914.
In: Vesting
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 2004, No. 4, p. 11-18; ill.; lit.opg.
[Belgische, Franse en Duitse veldversterkingen]

Gils, R.; Pottier, W.; Cassauwers, H.: “Die ijsverwekkende en moorddadige soldatenheuvelen...”
Wilrijk-Antwerpen, z.j. [1992]
ISBN 90-801195-1-2
44 p.; ill.

Gils, R.; Wils, L.: De Brialmontvesting Antwerpen.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 198-206; ill.; lit.opg.

Gobaers, J.E.A.; Rüger, C.B.: Der nieder-germanische Limes.
1974

Goblet d’Avilla: De forteresses de la Belgique dans leurs rapports avec les cinq grandes puissances de l’Europe.
Paris, 1863.

Goltz, A.D. : Belagerung von Antwerpen 1914. Geschoßwirkungen der österreichisch-ungarische 30,5 cm Motor-Mörser-Batterien.
12 Kunstblätter nach Originalen von A.D. Goltz in Antwerpen nach der Natur gemalt mit Genehmigung des stellvertredenden Generalstabes in Berlin 1915.
[o.a. Fort Broechem, Fort Koningshoykt, Fort Kessel]

Grandcourt, C.: Le drame de Maubeuge. Août-Septembre 1914.
1935.
222 p.; ill.

Grenson: Construction d’abris bétonnés en série.
In : Bulletin Belge des Sciences Militaires.
Bruxelles, 1920, deel 7
p. 587-591.

Grodecki, L. e.a.: Belgische steden in reliëf: plannen opgenomen door Franse militaire ingenieurs XVII-XIXe eeuw.
Brussel, 1965.

Haestens, H. van: De bloedige ende strenge belegeringhe der stadt Oostende.
Leiden, 1613.

Hampe, R.: Das Belgische Bollwerk.
Eine aktenmäßige Darlegung über Barrierestellung, Neutralität und Festungspolitik Belgiens.
1918.
232 p.; ill.

Der Handstreich gegen Lüttich.
Herausgegeben vom Generalstab des Heeres.
Berlin, 1939.

Hasque, J. de: La position fortifié d’Anvers (C.F.A.) en 1939-40.
In: AIM
Jg. 1982, No. 35, p. 33-40

Hasque, J. de: Die befestigte Stellung Antwerpen (PFA) 1939 und 1940.
In: IBA Informationen
No. 4, 1984, p. 5-19; ill.

Hasque, J. de: Renovatie van de vroegere antitankgracht in de VSA.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1985, No. 3 en 4.

Hasque, J. de: Kostprijzen van enkele types Belgische bunkers in het Interbellum.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1988, No. 2.

Hasque, J. de: Antitankgracht in de vroegere VSA.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1988, No. 2.

Hasque, J. de: Weerstand der Luikse forten in WO I en WO II.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1988, No. 3.

Hasque, J. de: Antitankgracht te Antwerpen.
Uitgave Simon Stevinstichting.
101 p; 27 foto’s, 12 ills., 6 krtn.

Hautecler: Le rapport du général Leman sur la défense de Liège en août 1914.
Uitgave : Commission Royale d’Histoire
Bruxelles, 1960.

Hemelrijck, M. van: De Vlaamse krijgsbouwkunde.
Tielt, 1950.

Henrard, P. : Histoire du siège d’Ostende (1601-1604).
Bruxelles-Leipzig, 1890.

Herbiet: A propos du siège de Namur.
In: Bulletin Belge des Sciences Militaires.
Bruxelles, 1922.

Herbiet; Merzbach: La vérité sur la défense de Namur en 1914.
In: Bulletin Belge des Sciences Militaires.
Bruxelles 1926/27.

Herck, J. van: WO I, Fort IV, flitsen uit een dagboek van een aalmoezenier.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1984, No. 2.

Herinneringen nopens de gebeurtenissen en krijgsverrigtingen in de stad en vesting Namen in 1830.
In: De Militaire Spectator
Derde Serie, Tweede Deel, jg. 1857, p. 85-98; 114-132.

Herment: l’état des forteresses Belges.
Paris, 1913
[WO I]

Hesse, J.: Lüttich 1914-1940.
In: Wehrwissenschaftliche Rundschau
Jg. 1978, No. 3.

Hesse, J.: Lüttich 1940.
In: Wehrwissenschaftliche Rundschau
Jg. 1978, No. 4.

Heuvel, C. van den: De verspreiding van de Italiaanse vestingbouw in de Nederlanden in de tweede helft van de zestiende eeuw.
In: Vesting, vier eeuwen vestingbouw in Nederland
Den Haag, 1982
p. 9-17.

Heuvel, C. van den: “Capitaine Jehan Marie et maistre Bastien d’Utrecht”. Enige onbekende tekeningen van Giovanni Maria Olgiati en Sebastiaan van Noyen van Spaanse grens-versterkingen in de Zuidelijke Nederlanden rond het midden van de zestiende eeuw.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1986/87, p. 9-23; ill.

Heuvel, C. van den: De twee citadellen van Antwerpen.
Een onbekende manuscriptkaart van Tomaso Corbetta en een vergeten brief van Francesco de Marchi.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1987/88, p. 10-23; ill.;lit./br.opg.

Heuvel, C. van den: ‘Papiere Bolwercke’. De introductie van de Italiaanse stede- en vestingbouw in de Nederlanden (1540-1606) en het gebruik van de tekeningen.
Alphen aan den Rijn, 1991.

Himler, A.: Schuilbunkers in de Antwerpse haven (1952).
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1987, No. 1.

Histoire de la zone d’action des redoutes du Nord d’Anvers de 1584 à 1830.
In : Revue d l’Armée Belge
Jg. 1897-98.

L’Histoire du Fort de Saint-Héribert.
[Namen]

L’Historique du fort Saint-Héribert.
Uitgave : Fraternelle du fort de Saint-Héribert.
Namen, 1972.

Hoffsummer, P. : l’étude archéologique et historique du château de Franchimont à Theux.
Liège, 1982.
Études et recherches archéologiques de l’université de Liège Vol. 12

Hoffsummer, P.: Le château de Franchimont.
Carnets du Patrimoine No. 21.
Liège, 1997
52 p.; ill.; plgr.; lit.opg.

Hubrechtsen, F.: Fort Napoleon.
2000
200 p.; ill.; krtn.
[Oostende]

Huijsmans, J.; Guyvers, M.: Grensfietserseenheid Lanaken 1934-1940.
Deel 1.
z.p., 1981.

Instruction sur la défense des fort de la Position Fortifié d’Anvers.
1939

Jacquet, F. & Ph. : Assiégeants et assiégés au cœur de l’Europe : Namur 1688-1710.
Bruxelles, 1992.

Jäger, H.: Das Fort Eben-Emael/Belgien.
In: Am Wall
No. 28, September 1999, p. 1-3; ill.

Jammaer, D.: Het Fort van Battice.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1997, No. 3, p. 14-16; ill.

Jannes, D.: Diest als vestings- en garnizoensstad 1830-1914.
Onuitgegeven eindverhandeling Koninklijke Militaire School
Brussel, 1990.

Jannes, D.: De Diestse 19de-eeuwse fortengordel.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 191-198; ill.; lit.opg.

Jannes, D.: De negentiende-eeuwse Diestse fortengordel [1837-2002]
In: Saillant.
Jg. 2002, No. 4, p. 15-23; ill.; krtn.

Janssen, E.: Dekkingstelling Albertkanaal: de bunkers tussen Kanne en Briegden.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 2004, No. 4, p. 2-10; ill.;plgr.;krt.;lit.opg.

Janssen, E.: De bunkers van de Grensstelling langs de Limburgse kanalen (1934-1940).
België onder de Wapens No. 27
Erpe, 2005
ISBN 90-5868-142-4
80 p.; ill.; plgr.; lit.opg.

Jonghe, A. de: Citadel van Namen.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1982, No. 1.

Josset: Rôle des fortifications de la Meuse belge et des places françaises du nord dans le cas d’une guerre franco-allemande.
Paris, 1895.

Kaekebeke, H.: 5 Antwerpse forten: van militair bolwerk tot recreatiezone.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1984, No. 3.

Kaufmann, J.E.; Jurga, R.M.: Fortress Europe. European fortifications of World War II.
1999
429 p.; ill.; plgr.
[betreft fortificaties van Frankrijk, Duitsland, België, Nederland, Zwitserland, Groot Brittannië, Italië, Noorwegen, Zweden, Denemarken, Finland, Tsjecho-Slowakijë, Polen, Joegoslavië en USSR]

Keller, P. & Cie: Anvers agrandi et fortifié pour cinq-millions.
1854.

Keller, P. & Cie: Projet d’agrandissement général d’Anvers.
1855.

Keller, P. : Résumé d’études sur les principes généraux de la fortification des grands pivots stratégiques.
1856.

Keller, P. : Observations sur le projet de loi 1857 et spécialement sur les fortifications d’Anvers.
1858.

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 173: Eben Emael-Maastricht.
16-09-1997
[Heerlen, 1997]
36 p.; ill.; krtn.

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 202: Fortrestreffen in het fort Hoglogne en het fort Tancremont Pepinster van buiten.
24-09-1999
[Heerlen, 1999]
13 p.; ill.; krt.

Kempeners, H.D.: Vestingtocht 206: Vesting Dinant
22-05-1999
[Heerlen, 1999]
12 p.; ill.; krt.

Kempeners, H.D.: Vestingtocht 207: Het fort van Hoei [Huy]
24-06-1999
[Heerlen, 1999]
32 p.; ill.; krtn.

Kempeners, H.D.: Kasteeltocht 224: Het Steen te Antwerpen.
28-05-2000
[Heerlen, 2000]
13 p.; ill.; krtn.

Kempeners, H.D.: Vestingtocht 230: Vesting Diest (België), van motteheuvel tot de 19e eeuwse omwalling.
16-4-2001
[Heerlen, 2001]
32 p.; ill.; krtn.

Koningshooikt en de “Groote Oorlog” 1914-1918.
Dorpsraad “Eigen Aard”.
Koningshooikt, 1998.
[Positie Antwerpen]

Kupka, V.; Gregar, O.: Belgicka Opevneni z Let 1930-1940
Pevnosti No. 10
Dvur Králové nad Labem, 1997
92 p.; ill.; krtn.

Kurz, H.R.: Die Operation Eben-Emael.
In: Allgemeine Schweizerische Militärische Zeitschrift
Jg. 1949, p. 323-431.

Lacoste, W.: F.P.J. Piron ein weiterer Wegbereiter der Minimalscharte und des Panzerturmes.
In: Am Wall
No. 40, September 2002, p. 14-15; lit./br.opg.

Lacquet, E.: Inscription du Rabot.
In: Inventaire archéologique
Jg. 13, 1899.

Lagrange, J.E.: Essai historique sur les mines militaires anciennes et modernes.
Bruxelles, 1866.

Laleman, M.C.: Het Rabot in Gent.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 58-61; ill.; lit.opg.

Laleman, M.C.; Stoops, G.: Ontwikkeling en verdediging in Gent.
Een beknopt overzicht van de stadsarcheologische bijdrage ca. 9de-17de eeuw.
In: Uit Vlaamse bodem, 10 archeologische verhalen.
Sint-Niklaas, 1996
p. 121-140.

Laureyssens, L.: Geschiedenis van Fort Oelegem.
1986.

Laurillard-Fallot : Cours d’art militaire.
Bruxelles, 1827.

Lavalleye, J.: Le château de Courtrai.
In: Annales de la Société Royale d’Archéologie de Bruxelles
Jg. 1930, p. 157-168.

Leconte, J-R. : Un héros du siège de la citadelle d’Anvers (1832) : Toussaint-Henri-Joseph Fafchamps.
In : Carnet de la Fourragère
Bruxelles
Jg. VII, No. 5, 1947, p. 412-432.

Leconte, J-R. : La reddition de la citadelle de Charleroi, 5 octobre 1830.
In : Carnet de la Fourragère
Bruxelles
Jg. VII, No. 7, 1947, p. 499-521.

Leconte, J-R. : Un épisode de la révolution de 1830. La reddition de la citadelle de Charleroi.
In : Bulletin du Cercle Pédagogique de l’Université Catholique de Louvin
No. 2, 1949, p. 15-23.

Leconte, J-R. : Notes sur l’épilogue du siège de la citadelle d’Anvers (1832-1833). Le sort des prisonniers hollandais.
In : Revue Internationale d’Histoire Militaire, édition belge [no. 1]
Bruxelles
No. 20, 1959, p. 591-606.
Onder dezelfde titel ook verschenen in :
Carnet de la Fourragère
Bruxelles
Jg. XIII, No. 4, 1960, p. 264-276.

Leconte, J-R. : Les projets de système défensif de la frontière Nord de la Belgique vus par les diplomates autrichiens accrédités à Bruxelles (1834-1839), d’après les archives de Vienne.
In : Carnet de la Fourragère
Bruxelles
Jg. XV, No. 8, 1965, p. 490-518.

Leconte, J-R. : Notes sur l’épilogue du siège de la citadelle d’Anvers de 1832. Restitution des cendres des Héros néerlandais aux Pays-Bas en 1871.
In : Revue Belge d’Histoire Militaire
Bruxelles
Jg. XVI, No. 4, 1966, p. 249-263.

Lefevre, A. ; Wijden, B. van der: Het belang van de Antwerpse fortengordel voor vleermuizen: het fort van Kessel (Nijlen) als voorbeeld.
In: ANKONA Jaarboek 1998.

Lemoine-Isabeau, C.: Ostende à l’époque française.
Travaux de défense et de cartographie [1794-1814]
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XIX-6, Juin 1972, p. 495-515.

Lemoine-Isabeau, C.: Inventaire des cartes et plans relatifs aux places fortes belges.
Bruxelles, 1973.
2 delen.
Uitgave: Koninklijk Legermuseum.

Lemoine-Isabeau, C.: La Brigade Topographique du Genie et les plans des places fortes Belges [1847-1914].
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XXIII-2, Juin 1979, p. 149-164; ill.; krtn.

Le Page, H.: Nieuwpoort, Mannekensvere, Menen.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1981, No. 3.

Le Page, H.M.: The Fortified Place of Antwerp.
In: Fort
Jg. 12, 1984, p. 87-96; ill.

Le Page, H.: Overblijfselen van de Antwerpse citadel.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1987, No. 3.

Leper, J.: Kunstmatige inundaties in Maritiem Vlaanderen (1316-1945).
Tongeren, 1957.

Le Roy, A. : Le château fort de Bouillon.

Leroy, M. : Bouillon.
Geschiedenis-Versterkt kasteel-Vestingwerken-Wijken-Beroemde personen-Oude munten-Legendes.
Bouillon, z.d.
175 p. ; ill. ; lit.opg.

Lettre à la bourgeoisie. Où il est prouvé que la défense d’Anvers est une hérésie stratégique.
1862.

Levaux, L.: Ceux des forts de Liège.
No. 1: Fort de Pontisse, 1940.

Levaux, L.: Ceux des forts de Liège.
No. 5: Fort de Loncin, 1914.

Lhoest, J.-L.: Les paras Allemands au Canal Albert. Mai 1940.
Paris, 1964.

Licoppe, C.: De eerste omwalling.
Brussel, stad van kunst en geschiedenis 29
Brussel, 2001.

Lie, S. de: De antitankgracht wordt groene slang.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1984, No. 3.

Liège 1000 ans de fortifications militaires.
Liège, 1981.
144 p.; ill.

Limbourg, P. de : Le château de Franchimont au XVIIIe siècle d’après des documents inédits.
Liège, 1919

Lindelauf, S.: Le Boyau de la mort.
Revue historique, situation actuelle et problématique.
Onuitgegeven licentaatsverhandeling
Koninklijke Militaire School
Brussel, 1996.

Lodewijckx, M.: De Romeinse stadsmuur van Tongeren.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 12-17; ill.; lit.opg.

Loenen, J.H. van: Stevin en het bouwen.
Rede uitgesproken op 17 oktober 1984 bij de aanvaarding van het ambt van gewoon hoogleraar in de weg- en waterbouwkunde aan de Koninklijke Militaire Academie te Breda.
Breda, 1984

Lohest, F. : Franchimont.
Liège, 1906

Lohest, F.: Le château fort de Bouillon.

Loleman, M.C.: Het Gravensteen te Gent.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 39-43; ill.; lit.opg.

Lombaerde, P.: De militaire werken van Louis-Charles Boistard en Simon Bernard te Antwerpen tijdens het Eerste Keizerrijk.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XXV-4, Décembre 1983, p. 285-328; ill.; plgr.; lit./br.opg.

Lombaerde, P.: Projecten en gedeeltelijke verwezenlijkingen tijdens het Eerste Keizerrijk. Het scheepsarsenaal, de stad ‘Marie-Louise’ en de fortengordel rond Antwerpen.
In: Antwerpen.
Jg. 1, 1984, p. 11-20.

Lombaerde, P.: Theoretisch en praktisch aandeel van Simon Stevin en Wencenslas Coberger bij de heropbouw van Oostende van 1604.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1985, No. 2.

Lombaerde, P.: Vestingbouwkundige werken van Oostende.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1987, No. 2, p. 2-14.

Lombaerde, P. [red]: Naval bases, townplanning and fortification during the first French Empire in Europe and the United States.
Antwerpen, 1992.

Lombaerde, P.: Fortifications in the Low Countries: a survey.
In: Proceedings LAMAM, XIV Congress 1996
p. 98-104; ill.; lit.opg.

Lombaerde, P.: Het fort Napoleon in Oostende: uniek relict van een Napoleontische kringstelling in Europa.
In: In de Stijgers
Jg. 3, 1996, No. 1, p. 9-15.

Lombaerde, P.[ed]: Vesting Antwerpen. De Brialmontforten.
Antwerpen, 1997
157 p.; ill.

Lombaerde, P.: De vesting Oostende als onderdeel van de Wellingtonbarrière 1814-1830.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1997, No. 3, p. 2-5; plgr.; lit./br.opg.

Lombaerde, P. [ed.]: Met grof geschut. Vestingbouw langs de Noordzee.
Stad Oostende, Stichting Vlaams Erfgoed, Tijdsbeeld
Oostende, 1999
92 p.; ill.; lit.opg.
[betreft de catalogus van een overzichtstentoonstelling vestingbouw aan de Vlaamse kust vanaf de Romeinse tijd tot en met WO-II]

Lombaerde, P.: Versterkingen ter afgrendeling van de Schelde.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 126-134; ill.; lit.opg.
[o.a. Waterpoort en middeleeuwse muur langs de Schelde in Antwerpen, Lillo, provincie Antwerpen, Liefkenshoek, provincie Oost-Vlaanderen, Retranchement]

Lombaerde, P. : De Spaanse omwaling van Antwerpen opnieuw in het daglicht.
In: Vesting
Tijdschrift van de Simon Stevin stichting
No. 2, 2003, p. 15-20; ill.

Lombard, L.: L’Epopée de Loncin.
Stavelot, 1939.

Loontjens, C. : Le fort Napoléon.
Son histoire. Le musée
Ostende, 1933.

Lorette, J. : Le système défensif des Flandres de 1830 à 1839.
In : Carnet de la Fourragère
Bruxelles
Jg. XII, No. 3, 1956, p. 217-235.

Lorette, J. : Le système défensif des Flandres durant les années 1830-1839.
In : Bulletin du Cercle Pédagogique de l’Université Catholique de Louvain.
Jg. 1955, p. 3-7.

Lorette, J. : La démolition de la Waterpoort à Malines.
In : Handelingen van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen.
Jg. LXXIV, 1970, p. 86-104.

Loxhay, J.: Histoire de l’enceinte et de la citadelle sur la rive gauche de la Meuse, à Liège.
Ed. C.L.H.A.M.
Liège, 1999
207 p.; ill.; plgr.; lit.opg.

Ludwig, M.: Neuzeitliche Festungen. Von der Ringfestung zur befestigten Zone.
Berlin, 1938
88 p.; ill.; krtn.
[o.a. forten van Luik, Antwerpen, Przemysl, Maubeuge, Verdun, Maginotlinie, Westwall]

Ludwig: Het falen van het Belgische vestingstelsel.
In: De Militaire Spectator, Jg. 110, No. 5, Mei 1941, p. 186-195; ill.

Maesschalou, E. de: Versterkingen en wallen in Leuven.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 71-74; ill.

Magonneau: Coup dóeil sur les nouvelles fortifications d’Anvers.
1863.

Magonneau: Deuxième coup d’œil sur les nouvelles fortifications d’Anvers.
1863

Magonneau: Troisième coup d’oeil sur les nouvelles fortifications d’Anvers
1863.

Manuel des traveaux de campagne pour l’infanterie.
Bruxelles, 1896.
Bruxelles, 1912.

Manuel des troupes du génie en campagne.
2 vols.
1883
1900
1903

Marino, A. [ed]: Fortezze d’Europa. Forme, professioni e mestieri dell’architettura difensiva in Europa e nel Meditteraneo spagnolo.
2003
463 p ; ill.
[essays van een internationale conferentie in Aquila in maart 2002; betreft middeleeuwse fortificaties in Italië, Spanje, de Nederlanden, Zweden en Finland]

Martens, P.: De toren van Hendrik VIII in Doornik.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 114-118; ill.

Martiny, V.-G.: A propos de la restauration de la tour Simone à Nivelles.
In: Bulletin de la Commission Royale des Monuments Historiques et des Sites
Vol. 18, 1969, p. 100-154.

Martiny, V.G.: Bruxelles. Architecture civile et militaire avant 1900.
Braine-l’Alleud, 1992.

McGonigal, J.: Dertig meter diep dwalen door monument van overbodigheid. Grootste onderaardse fort van België ligt er nog prima bij.
In: Noordhollands Dagblad
29 juni 1996; ill.

Meirvenne, R. van: Het Fort van Haasdonk en de bunkers.
Gemeentelijke Culturele Raad Beveren.
Hertogelijke Heemkundige Kring het Land van Beveren
157 p.; ill; lit./br.opg.
[handelt ook over Duitse bunkerlinie van 1917]

Meirvenne, R. van: Fort Haasdonk van de Vesting Antwerpen.
België onder de wapens No. 22
Erpe, 2002
ISBN 90-5868-098-3
96 p.; ill; plgr.; krtn.; lit.opg.

Meirvenne, R. van : Fort Liefkenshoek.
Een klein fort met een groot verleden.
België onder de Wapens No. 28
Erpe, 2005
ISBN 90-5868-145-9
80 p.; ill.; plgr.; lit.opg.

Melzer, W.: Albert Kanal und Eben-Emaël
Die Wehrmacht im Kampf, Band 13
Frankfurt, 1957
141 p. ; krtn.

Merkus, J.G.W.: Inleiding tot de beoefening der vestingbouwkunde.
Brussel, 1825.

Mertens, J.: Recherches récentes sur le Limes en Gaule Belgique.
In: W.S. Hanson; L.J.F. Keppie [red]: Roman Frontier Studies 1979.
Oxford, 1980, p. 423-470.

Mertens, J.: De laat-Romeinse stadsmuur van Tongeren.
In: Archaeologica Belgica 196, Conspectus MCMLXXVI, 1997, p. 49-54.

Mertens, J.: Urban wall-circuits in Gallia Belgica in the Roman period.
In: Maloney, J.; Hobley, B. [eds]: Roman urban defences in the West.
CBA Research Report No. 51
1983.
p. 40-57.

Meulemeester, J. de: Structures défensives et résidences princières: les châteaux à motte du comté de Loon au Xie siècle.
In: Château Guillard.
Études de castellologie médiévale XV, Schwäbische Hall, 1990
Caen, 1992
p. 101-111.

Meulemeester, J. de: Mottekastelen in het graafschap Loon.
In: Archeologie in Limburg
Deel 5, 1993, p. 8-14.

Meulemeester, J. de: De motte van Brustem [Sint-Truiden].
Verdedigingswerken in het graafschap Loon in de 11de-12de eeuw.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 28-34; ill.

Meulemeester, J. de; Matthijs, A.: l’Architecture militaire.
In: Delehouzee, L. [e.a.]: Architecture romane en Belgique.
Uitg. Racine, 2000
p. 157-188.

Meyer, M. de : Hoboken en de Antwerpse fortengordel.
1984.

Michel, luitenant-generaal : Le bombardement de Namur en 1914.
In : Le Flambeau
Bruxelles, 1er Janvier 1929.

Michem, colonel B.E.M.: Le système défensif de la Belgique.
In : Bulletin belge des siences militaires
no’s. août & septembre 1931.

Midden, L.C.A. van: Eben-Emael: grensverleggend in verleden en heden.
In: De Onderofficier
Jg. 37, No. 5, mei 1995, p. 146-158; ill.

Midden, L.C.A. van: Eben Emael: grensverleggend in verleden en heden.
In: Terugblik ‘40-’45
mei 1996.

Minsaer, K. ; Bogaerts, B. : Archeologisch onderzoek bij de heraanleg van de Antwerpse Leien : het bastion van de Spaanse omwalling en de redoute buiten de stadspoort.
In: Archaeologia Mediaevalis
Jg. 27, 2004, p. 81-83.

Minsaer, K. e.a.: Recente opgravingen op de Amerikalei te Antwerpen: de citadel, de contrescarp en het ravelijn.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting.
Jg. 2005, derde kwartaal.

Monnier, P.: La création de l’arsenal d’Anvers et de l’escadre de l’Escaut, 1803-1814.
Z.p., 1934.
[België, als onderdeel van het Premier Empire]

Mozin: La défense du fort de Fléron en août 1914.
In : Pages d’histoire de l’Armée Belge, 1914-1918.

Mrazek, J.E.: Prelude to Dunkirk. The fall of Eben Emael.
London, 1970.
ISBN 0-7091-2898-3
192 p.; ill.; krtn.; lit.opg.

Mrazek, J.E.: Lastensegler auf Eben-Emael. Vorspiel zu Dünkirchen 1940.
Stuttgart, 1980
200 p.; ill.; plgr.; krtn.

Mrazek, J.E.: The Fall of Eben-Emael. The daring airborne assault that sealed the fate of France, May 1940.
ISBN 0-89141-664-1
1998
208 p.; ill.; krtn.

Muller, J.: La ligne fortifiée Charleroi-Mons proposée par Vauban en 1693.
XXXVIIe Congrès de la Fédération archéologique et historique de Belgique
Augustus 1958, Mededeling 47.

Muller, J.: Les ingénieurs militaires dans les Pays-Bas espagnoles 1500-1715.
In: Revue Internationale d’histoire Militaire
Vol. XX, 1959, p. 469-478.

Naessens, col.: La défense du Fort de Loncin.
De verdediging van het Fort Loncin.
z.p. [ca. 1920]
19 p.; ill.

Neumann, H.: Die Festungswerke von Antwerpen im 16. Jahrhundert.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn 1984/85
p. 61-70; ill.; lit./br.opg.

Normand, R.: Défense de Liège, Namur, Anvers en 1914.
Paris, 1923.

Notermans, J.; Waegeman, T.; Desmedt, I. [eds]: Burchten en versterkingen in de Euregio Maas-Rijn.
Een toeristische ontdekkingsreis.
Eupen, 2002
ISBN 90-5433-160-7
271 p.; ill.; krtn.; lit.opg.
[ook verschenen in het Duits en Frans; behandelt verdedigingswerken in Nederlands Limburg, Belgisch Limburg/Luik en west Duitsland van Romeinse tijd tot de Tweede Wereldoorlog in de vorm van thematische routebeschrijvingen]

Notice sur la construction d’abris bétonnés dans un secteur de position fortifiée improvisée
Brussel, Militair Cartografisch Instituut, 1934
39 p.

Notice relative à l’utilisation des armes automatiques dans les abris munis du dispotif ‘chardome’ pour mi.-Maxim sur affût-traineau.
Brussel, Militair Cartographisch Instituut
Uitgave: Ministerie van Landsverdediging, 1936
15 p.

Nieuw ontwerp tot versterking en vergrooting van de stad Antwerpen.
In: De Militaire Spectator
Tweede Serie, Achtste Deel, Jg. 1855
p. 260-272.

De oorlogsmisdaden bedreven onder de bezetting van België 1940-1945.
Het folteringskamp Breendonk.
Koninkrijk België - Ministerie van Justitie
Commissie voor Oorlogsmisdaden.
Luik, 1949.
102 p.; ill.

Les opérations de l’Armée belge pendant la campagne de 1914-1918: défense de Namur.
État-Major de l’Armée

Orders en reglementen voor den dienst in het Guarnisoen der Stadt en Citadelle van Doornynck.
Doornynck, [c. 1740]
123 p.
[bibliotheek Leger n Wapenmuseum, Delft, signatuur HB/P 2007]

Ordinancie ende statuyt van den …:Keysere opte fortificatie ende sterckmakinghe van…Antwerpen, gepubliceert binnen der selver stadt, opte XVIII. dach in Augusto Anno M.D. ende tweenveertich.
Antwerpen, 1542
[Koninklijke Bibliotheek ’s-Gravenhage, signatuur Pflt 85 e]

Overdijk, F.: De vesting Diest.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 5, december 1993, p. 3-7; ill.; lit.opg.

Paar, I.: Castellum Gelduba (versterkte legerplaats): geschiedenis van het onderzoek.
In: Gelduba, opgravingen uit Krefeld-Gellep.
Publikaties van het Provinciaal Gallo-Romeins Museum te Tongeren
Vol. 18, 1973, p. 2-3, 5-16

Parlange, M.: Les signeaux de la défense des côtes en Belgique, aux Pays-Bas et en Allemagne sous l’occupation française 1794-1814.
Bruxelles, 1968.

Pauwels, P.G.: Het nieuw Kasteel van Kortrijk 1394-1684.
Bouwgeschiedenis en Ikonographie.
In: Handelingen Koninklijke Geschied en Oudheidkundige Kring van Kortrijk
Deel 50, 1983, p. 5-138.

Peeters, J.: België in 1914.
Utrecht, 1997
ISBN 90-9010977-3
132 p.; ill.

PFL. Ceux d’Aubain-Neufchâteau.
1998
62 p.; ill.

Pied, R.: Sous la menace d’une invasion. Wavre centre antichar et les défenses environnantes sur la Ligne K.W. 1939-1940.
Wavre, 1989 [1e ed.]
Wavre, 1991 [2e ed.]
119 p.; ill.

Pierard, C.: Les premières fortifications de Mons.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XXIII-8, Décembre 1980, p. 681-694; lit./br.opg.; XXIV-3, 1981 en XXIV-4, Décembre 1981, p. 329-358; ill.; plgr.

Piron, F.P.J. : Essai de fortification éclectique.
Bruxelles, 1859.
[auteur was Belgisch Genie officier, publiceerde ook in Parijs, zie literatuuropgave Franse versterkingen]

Piron, F.P.J. : Études sur les cannonieres cuirassées.
Bruxelles, 1862

Piron, F.P.J. : Vorschläge zu gepanzerten Drehkuppeln und transportable Panzerbatterien sowie zu einer artilleristischen Anordnung für die Eisenthürme im Allgemeinen.
Braunschweig, 1863.

Piron, F.P.J. : Projets de coupoles tournantes.
Bruxelles, 1863.

Piron, F.P.J. : Le bombardement et la fortification moderne.
Bruxelles, 1872

Pirotte, N.: Bouillon et son château.

Pissin, W.: Die Einnahme der Festung Eben-Emael am 10/11 Mai 1940.
In: Allgemeine Schweizerische Militär Zeitschrift
August 1959, p. 579-589.

Plans en relief des villes Belges construits par des ingénieurs militaires français, XVIIe-XIXe siècle.
Bruxelles, 1965

Pollentier, F. : Diest, schildwacht van de Demer vallei.
In: Spiegel Historiael
Jg. 2, No. 4, april 1967, p. 211-216 ; ill. ; lit.opg.

Pontus, R.: La Grosse Bertha et le bombardement de Dunkerque.
Souvenirs de Guerre.
In: La Revue Belge, 15 Mai 1926, p. 309-323.

Pottier, W.: De bouw van de fortengordel rond Antwerpen volgens het plan Brialmont (1859-1882).
Gent, 1984
Dissertatie.

Pottier, W.: Krijgsdienstbaarheden rond de Antwerpse Brialmontversterkingen van 1859.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1985, No. 4 en Jg. 1986, No. 1.

Prins, F. : Het einde der kasteelkerk.
In : Antwerpiensia, 9e reeks [1935].
Antwerpen, 1936.

La promenade des ramparts Ypres.
Côté parc, côté pierres.
Uitg. Office du tourisme.
Centre régional pour visiteurs d’Ypres et du Westhoek.
Ypres, z.j.
11 p. ; il.; krt.
[ook verschenen in het Nederlands]

Rábon, M.; Blum, M.; Gregar, O.; Svoboda, T.: Pevnost Belgie.
Fortifikace No. 5
SPCO, Brno, 1997.

Ravelin : Lettres sur le camp retranché d’Anvers.
1863

Re˙glement sur les exercices et maneuvres de l’artillerie de forteresse.
Service des canons 24 c Long, Coupole Saillant d’Anvers.
1880

Règlements sur les exercices, les manoeuvres et le matériel de l’artillerie.
Artillerie de forteresse : Pointage et tir.
1912.

Reimer, H.: Erinnerungen an das IR 471
Bad Vilbel, 1971
[betreft o.a. fort Tancremont]

Remes, K. : Fort 8 van de Vesting Antwerpen.
België onder de wapens No. 21
Erpe, 2002
ISBN 90-5868-031-2
86 p.; ill. ; krtn. ; plgr.; lit.opg.

Réorganisation des systèmes militaires de la Belgique
1866

La résistance et la chute du Fort de Loncin.
58 p.

Riet, M. van : Klein-Brabant in oorlog: De forten Breendonk, Liezele en Bornem in 1914.
Fort Liezele vzw, 2004
176 p.; ill. ;krt.

Rogge, O.; Schalich, G.: Fort Battice. Sein Bau, sein Einsatz im Mai 1940.
IBA Informationen, Sonderheft 29
Aachen, 1997
106 p.; ill.; lit./br.opg.

Roosens, B.: Citadel van Zouteleeuw.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting, Jg. 1983, No. 1.

Roosens, B.: The transformation of the medieval castle into an early modern fortress in the 16th century. Some examples from the southern border of the Low Countries: Gravelines, Renty and Namur.
In: Château Gaillard, Etudes de castellogie médiévale, deel 9-10, Caen 1998, p. 193-206.

Roosens, B.: Die Modernisierung ältere Festungen im niederländischen Grenzgebiet zu Frankreich und die italienische Ingenieure (1534-1560).
In: II. Jülicher Pasqualini Symposium, 1999.

Roosens, B.: Keizer Karel V, de ingenieurs en de versterkingen.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 2000, No. 1, p. 2-10; ill.; lit.opg..

Rorive, J.-P.: La guerre de siège sous Louis XIV en Europe et à Huy.
Bruxelles, 1998
ISBN 2-87386-116-9
303 p.; ill.

Ruther, L.: Das Fort Loncin.
Grabstätte und Kriegerdenkmal.
z.j.
22 p.; ill.; krtn.

Ryckaert, M.: De stadswallen van Brugge.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 34-38; ill.; lit.opg.

Ryon, F.: Het Fort Impérial in Oostende tijdens de periode van het Verenigd Koninkrijk.
Deel 1.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1997, No. 3, p. 6-13; ill.; lit./br.opg.

Ryon, F.: Het fort Napoleon in Oostende.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 171-178; ill.; lit.opg.

Ryon, F.; Hubrechtsen, F: Fort Napoleon.
België onder de wapens speciaal
Erpe
193 p.; ill.

Salmon, A.; Baudhuin, J.: La défense de Namur du 18 au 23 août 1914.

Salamagne, A.: Les fortifications de Valenciennes du XIIe siècle au début du XVIe siècle.
Leur place dans l’architecture militaire.
Lille, 1983
[dissertatie]

Salamagne, A.: Les années 1400: la génèse de l’architecture militaire Bourguigonne ou la définition d’un nouvel espace urbain.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XXVI-5, Mars 1986, p. 325-344; ill.

Salamagne, A.: Des armes mécaniques aux armes à feu, quelques réflexions complémentaires sur l’évolution de l’architecture militaire dans les anciens Pays-Bas.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
Jg. 1996, No. 5-6, Mars-Juin, p. 109-158; ill.; lit.opg.

Salle, C.: Le fort d’Embourg.
Ed. FNC Embourg, zd.

Saunders, T.: Fort Eben Emael 1940.
Battlegrounds Europe
2004
ISBN 1-84415-255-3
160 p. ; ill.

Schacht, G.: Eben Emaël, 10 Mai 1940.
In: Wehrwissenschaftliche Rundschau
Mai 1954, p. 217-223.

Schalig, G.: Das Fort Loncin als Beispiel für Brialmonts Gürtelfestung Lüttich.
In: IBA Informationen
No. 1, p. 12-21; ill.

Schalig, G.: Das Fort Loncin im August 1914 als Teil der Gürtelfestung Lüttich.
In: IBA Informationen
No. 2, 1983, p. 13-21; ill.

Schalig, G.: Fort Eben-Emael und die PFL.
In: IBA Informationen
No. 4, 1984, p. 25-34; krt.

Schalig, G.: Eben-Emael.
Teil I.
IBA Informationen, Sonderheft 7
76 p.; ill.; krtn.
Teil II.
IBA Informationen, Sonderheft 8
zp [Köln], 1985
82 p.; ill.; lit.opg.

Schalig, G.: Die Forts Chaudfontaine und Embourg in den Weltkriegen.
IBA Informationen, Sonderheft 11
Köln/Aachen, 1986
72 p.; ill.; krtn.

Schalig, G.: Die Forts Neufchâteau und Battice im Mai 1940.
Teil I.
In: IBA Informationen
No. 7, 1986, p. 3-23; ill.
Teil II.
In: IBA Informationen.
No. 8, 1986, p. 38-60; ill.

Schalig, G.: Das Fort Breendonk.
In: IBA Informationen
No. 9, 1987, p. 3-5; ill.

Schalig, G.: Das Fort Tancremont im Mai 1940.
Teil I
In: IBA Informationen
No. 11, 1988, p. 39-56; ill.
Teil II.
In: IBA Informationen
No. 12, 1988, p. 25-43; ill.; krt.

Schalig, G.: Die Forts 1-8 von Antwerpen.
In: IBA Informationen
No. 14, 1989, p. 43-60; ill.; br.opg.

Schalig, G.: De zwaarste belegeringsartillerie in 1914 voor Antwerpen.
Deel II.
In: Vesting, Tijdschrift van de Simnon Stevinstichting
Jg. 1990, No. 2, p. 2-18; ill.; krtn.

Schalig,G.: Fort Emines. Ein Kleinot bei Namur.
In: IBA Informationen
No. 18, 1991, p. 42-56; ill.

Schalig, G.: De zwaarste Duitse belegeringsartillerie in 1914.
Deel IV.
In: Vesting, Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1992, No. 3, p. 2-14; ill.; lit./br.opg.

Schalig, G.: Festung Antwerpen 1914.
IBA Informationen, Sonderheft 23
Aachen, 1992
72 p.; ill.; br.opg.

Schalich, G.: Neues aus den Forts von Lüttich.
In: IBA Informationen
No. 28, 1996, p. 34-42; ill.

Schalich, G.: Fort Pontisse 1914 und 1940. Ein Lütticher Fort in den beiden Weltkriegen.
In: IBA Informationen
No. 30, 1997, p. 20-43; ill.; lit./br.opg.

Schindler, R.: Eine 42 cm Mörser-Batterie im Weltkrieg.
Breslau, 1934.

Schroor, M.; Heuvel, Ch. Van den: De Robles atlasssen.
Vestingbouwkundige plattegronden uit de Nederlanden en een verslag van een veldtocht in Friesland in 1572.
Leeuwarden, 1998.
256 p.
Atlas van 63 deels gekleurde kaarten van 42 verschillende plaatsen voornamelijk Friesland en de Zuidelijke Nederlanden.

Schryver, A. de: La bataille de Liège: Août 1914.
Liège, 1922.

Schrijver, C. de: De omwalling rond Antwerpen van 1859.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1983, No. 2, 3, 4 en Jg. 1984, No. 1, 2.

Schrijver, C. de: De omwalling rond Antwerpen van 1859.
In: Het Ingenieursblad.
Vol 35, 1960, No. 3, p. 1-42.

Schukking, W.H.: The principal works of Simon Stevin IV, the art of war.
Amsterdam, 1964.

Sevrin, Lt.kol.: Mémoire sur les traveauz de fortification pour l’organisation défensive
22 p. ; ill.

Soly, H.: Fortificaties, belastingen en corruptie te Antwerpen in het midden der 16e eeuw.
In: Bijdragen tot de Geschiedenis
Vol 53, 1970.

Soly, H.: De bouw van de Antwerpse citadel [1567-1571].
Sociaal-economische aspecten.
In: Revue Belge d’histoire militaire
XXI-6, Juin 1976, p. 549-578; ill.; lit./br.opg.

Soly, H.: Grondspeculatie, nijverheid en kapitalisme te Antwerpen in de 16e eeuw.
De stedebouwkundige en industriële ondernemingen van Gilbert van Schoonbeke.
Brussel, 1976.
[betreft entrepreneur die van 1542-1553 betrokken was bij de bouw van de wal van Antwerpen en daarbij feitelijk een monopoliepositie verwierf]

Spanjaerdt Speckman, LJ.: Francesco de Marchi 1504-1577.
Italiaans vestingbouwkundige in Spaanse dienst en de Nederlandse vestingen.
Piante di Fortezze nei Paesi Bassi
Biblioteca Nazionale-Firenze-Italia.
12 platen, met 20 p. Toelichtende tekst.
z.p., z.d.

Speesen, Lt.col.: La défense du fort de Pontisse.
In : Pages d’histoire de l’Armée Belge 1914-1918.
Vol. I

Srodulska-Wielgus, J.: Grupa Warowa “Eben Emael” Kleska dziela czy koncepcji?
In: Forteca
Jg. 1997, No. 2, p. 57-60; ill.; lit.opg.
[titel: fortified group Eben Emael - the defeat of the work or the idea?]

Stavenhagen, W.: General Brialmont als Schriftsteller.
Zum Gedächtnis seines Todestages.
In: Schweizerische Zeitschrift für Artillerie und Genie
jg. XL, 1904, p. 350-355.

De versterkte stelling Luik [S.S.L.]
Antwerpen, z.j.

Stevens, F.E.: Het tweede beleg van Namen, juli-september 1695.
Een tekstuitgave.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XVIII-8, décembre 1970, p. 561-590; ill.; krtn.; lit./br.opg.; id. XIX-1, Mars 1971, p. 47-86; ill.; lit./br.opg.; en id. XIX-2, Juin 1971, p. 103-125; ill.; lit./br.opg.

Stevens, F.E.: Het fonds “Versterkingen” in het archiefdepot van het Legermuseum.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XX-5, Mars 1974, p. 395-410.

Stevens, F.: Diest, Brabantse stad, Belgisch bolwerk (1835-1914).
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1981, No. 1.

Stevens, Th.: De Broel en de Broel torens.
In: Bulletin van de Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk
Jg. XI, 1913-1914, p. 38-48.

Stockman, P.; Everaers, P.: Frontier steden en sterckten.
Vestingwerken in Oost-Vlaanderen en Oost-Zeeuws-Vlaanderen 1584-1839.
Hulst, 1997.
ISBN 90-801634-3-3
144 p.; ill.; lit.opg.
Bijlage “Niewe Kaerte van T Landt van Waes ende Hulster Ambacht, vertoonende oock de stroomen van de Ooster ende Wester Schelde”. Nicolaes Visscher, Amsterdam, ca. 1650.

Stroobants, A.: Restanten van de Hollandse vesting in Dendermonde.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 178-187; ill.; lit.opg.

Stynen, H.; Duvosquel, J.-M. : Omtrent de Vestingstad Ieper.
1992
65 p.; ill.

Taverne, E.R.M.: Simon Stevin: theoreticus van het moderne krijgsbedrijf.
In: Vesting.
Vier eeuwen vestingbouw in Nederland
p. 25-30; ill.

Tempère, D.: Historisch overzicht van de vesting Antwerpen.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1982, No. 2.

Tempère, D.: Slag van Antwerpen oktober 1914.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1984, No. 2.

Tempère, D.: Ontwikkeling van de fortenbouw rond Antwerpen voor en tijdens de 80-jarige oorlog 1568-1648.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1984, No. 4 en Jg. 1985, No. 1.

Tempère, D.: Caponnièrestelsel.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1986, No. 2.

Tempère, D.: Invloed van het getrokken geschut op de fortenbouw en op de flankering van de tussenruimten.
In: Vesting, Mededelingenblad van de Simon Stevinstichting
Jg. 1987, No. 3.

Tempère, D.: Ontwerpgegevens van de Brialmontforten en hun aanpassingen aan de artillerie.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1989, No. 3.

Thoen, H.: Le camp romain de Maldegem [Flandre oriëntale, Belgique] et les invasions des Chauques en 172-174 de notre ère.
In: Liber Amicorum Jacques A.E. Nenquin
Gent, 1991
p. 185-200.

Thoen, H.: Maldegem-Vake en Aardenburg, Romeinse verdedigingswerken.
In: Nehalennia
Vol. 95, 1993, p. 22-28.
[Zeeland en België]

Thomus, J.: Die Hohlladung, die unerwartete Waffe des Falls ‘Gelb’ im Einsatz gegen Eben-Emael.
Uitgave: Centre Liegeois d’histoire et d’archéologie militaires.
Liège, 2001
140 p. ; ill.
[ook in het Frans uitgegeven]

De drie tijdperken van de Citadel van Dinant.
Collectie Citadel van Dinant.
Dinant, z.j.
24 p.; ill.; plgr.

Tollen, E.M.; Cauwe, M.: Aide-mémoire pour les applications de la fortification de campagne.
Bruxelles, 1906.

Tollen, L.; Casterman, A.: Les agrandissements et les fortifications d’Anvers.
Bruxelles, 1871.

Trettner [Generalleutnant außer Dienst]: Eben Emael.
In: der deutsche Soldatenkalender 1955
p. 111-114; ill.

Trier, D. van : Discussies over de vestingbouw in België tussen 1918 en 1940.
1980
103 p.

T’Sas, F.: À Liège, Namur et Anvers en 1914.
Le rôle de l’artillerie allemande à grande puisance.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
Jg. XVIII-8, Décembre 1970, p. 621-653; ill.; lit./br.opg.

T’Sas, F.: À Liège, Namur et Anvers en 1914.
Le rôle de l’artillerie allemande à grande puisance.
In : Revue Internationale d’Histoire Militaire, No. 29
Edition Belge No. 3
1970
p. 837-868.

Tschischwitz, E. von: Schlachten des Weltkrieges 1914-1918. Antwerpen 1914.
Berlin, 1921.
108 p.; ill.; krtn.

T’Seyen, P.: Fort IV.
Uitgave Simon Stevinstichting, 1963.
83 p.; ill.
[betreft fort van Antwerpen]

Ubregts, W.: Une hypothèse sur la tour en Mannetz à Villers-le-Temple.
In: Hoekstra, T.J.; Janssen, H.L.; Moerman, I.W.L. [red]: Liber Castellorum. 40 variaties op het thema kasteel.
Zutphen 1981
ISBN 906011-436-1
p. 205-218; ill.; plgr.; krt.; lit./br.opg.

Vanbossele, J.: De vesting Kortrijk.
In: Leiegouw
jg. XIX, 1977, p. 165-193.

Vandecasteele, J.P.: De “Forteresse” van Salses.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
jg. 1997, No. 3, p. 17-20; ill.; lit.opg.

Vandenhoute, J.: 800 jaar Gravensteen.
Gent, 1980.

Vandekerckhove ; Rouen : Description de la place et du camp retranché d’Anvers.
Bruxelles, 1869.

Vandenpeereboom, A.: Notice sur la place d’Ypres et son dimantèlement [1830-1858].
Ypres, 1853.
Anastatische druk, Genootschap voor Geschiedenis en Vestingbouwkunde.
Ieper, 1999.

Vankerckhove; Rouen: Description de la place et du camp retranché d’Anvers.
1869.

Vannerus, J.: Le château de Bouillon.

Veeckman, J.: Het Steen. Eenzaam relict van de Antwerpse burcht.
In: Vos, L. de [red.]: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
p. 86-93; ill.; lit.opg.

Velde, van der: Anvers et nos fortifications.
1864.

Verbanck, R.: De forten van Bredene en de oostkant van de Geule gedurende het beleg van Oostende (1601-1604),
In: Ter Cuerre, Jaarboek 1973.
p. 1-24.

Verbanck, R.: Rond de forten van Oostende.
In: Ter Cuerre, Jaarboek 1978
p. 1-28.

Vercouteren F.: Comment s’est-on défendu au Ixe siècle dans l’empire Franc contre les invastions Normandes ?
In : Annales du XXXe Congrès de la Fédération Archéologique et Histoire de Belgique.
Bruxelles, 1936
p. 117-132.

Verduyn, W.: Een wandeling langs drie generaties bunkers te Schilde-‘s-Gravenwezel.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
1998, No. 3, p. 6-9; ill.
[betreft Belgische verdedigingswerken rond Antwerpen]

Verhaeghe, F.: Moated sites in Flanders.
Features and significance.
In: Hoekstra, T.J.; Janssen, H.L.; Moerman, I.W.L. [red]: Liber Castellorum. 40 variaties op het thema kasteel.
Zutphen 1981
ISBN 906011-436-1
p. 98-121; ill.; plgr.;krtn.;lit./br.opg.

Verhulst, A.: De grafelijke burchten in Vlaanderen van de IXe tot de XIIe eeuw.
Rede uitgesproken op de kastelendag van de Nederlandsche Kastelenstichting
Jaarboekje Nederlandse Kastelenstichting, 1966
p. 13-38; ill.; lit.br.opg.

Eerste verkenning van het Fort van Kessel.
Uitg. Culturalia
Z.p. [Kessel], z.d. [1976]
75 p.

Vernier, F.: Les Troupes de Forteresse et leurs officiers.
(Suite et fin).
In: Bulletin d’Information du Centre Liégois d’Histoire et d’Archéologie Militaires
Tome VII, Fascicule 8, décembre 1999.

Vernier, F.: Les Unités Spéciales de Forteresse.
In: Bulletin d’Information du Centre Liégois d’Histoire et d’Archéologie Militaires
Tome VII, Fascicule 8, décembre 1999.

Vernon, G. de: Traité élémentaire d’art militaire et de fortification, à l’usage des élèves de l’écôle polytechnique et des élèves des écôles militaires.
Bruxelles, 1832
2 dln. ; pltn.

De versterking en vergrooting van de stad Antwerpen.
[met een plan van de stad en de werken]
In: De Militaire Spectator
Tweede Serie, Zevende Deel, Jg. 1855, p. 553-568; krt.

Om en rond Antwerpse vesten.
Uitgave: Belgische Lloyd
Antwerpen, 1984.

De vestingroute Ieper.
Tussen stenen, groen en water.
Uitg. Dienst voor Toerisme
Streekbezoekescentrum voor Ieper en Westhoek.
Ieper, z.j.
11 p.; ill.; krt.
[ook verschenen in het Frans]

De vestingwerken van Antwerpen en het defensiestelsel van België.
In: De Militaire Spectator
Derde Serie, Vierde Deel, Jg. 1859.
p. 459-480.

Viatour, M.: Seul entre Meuse et Ourthe. Le Fort de Boncelles, Août 1914-Mai 1940.
Arlon, 1988.
250 p.; ill.; krtn.

Vliegen, R.: Fort Eben-Emael.
Uitgave Association pour l’etude, la conservation et la protection du fort d’Eben-Emael et de son site (F.E.E.)
Eben-Emael, 1990, 3e druk
71 p.; ill.; krt.; plgr.

Vliegen, R.: Fort Eben-Emael.
Visé, 1993
71 p.; ill.

Vlietinck, E.: Het oude Oostende en zijn driejarige belegering (1601-1604).
Oostende, 1897.

Voorschrift voor het merken der schietgegevens voor de automatische wapens bruikbaar onder kazematten.
1938

Vos, L. de: Burchten en forten en andere versterkingen in Vlaanderen.
Leuven, 2002
ISBN 90-5826-195-6
264 p.; ill.; krtn.; lit.opg.

Vos, L. de; Decat, F.; Duyse, D. van: De militaire functie van het Albertkanaal.
In: Bijdragen van het Navorsings- en studiecentrum voor de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog
Jg. 13, 1990, p. 5-56; 223-226.

Wana, M. de: Beersel.
In: Genicot, L.F.: Het groot kastelenboek van België.
Burchten en hoevekastelen.
Brussel, 1978
p. 52-55.

Wana, M. de: Un document remarquable sur le château de Beersel. Les relevés de Léopold Buysschaert [1888].
In: La maison d’hier et d’aujourd’hui
vol. 44, 1979, p. 22-37.

Wana, M. de: Les traces du bombardement de Beersel en 1489.
In: Château-Gaillard, Études de castellologie européenne, XIX colloque de Graz, aôut 1988.
Université de Caen.
Centre d’Études médiévales 2000
p. 105-113.

Wana, M. de; Poorter, A. de: Een historisch symbool te Brussel: de Hallepoort.
In: Tijdschrift van het Gemeentekrediet
No. 182, 192/4, p. 30-35.

Wauwermans, H.: Les architectes militaires flamands au XVIe siècle.
Anvers, 1878.

Wauwermans, H.: Les origines de la fortification polygonale chez les Flamands.
In: Revue Belge d’art, de science et de technologie militaires.
Vol. 111-4, 1878, p. 44-82.

Wauwermans, H.: Les citadelles du sud et du nord d’Anvers.
Brussel, 1880.

Wauwermans, H.: Étude sur la bibliografie de l’architecture militaire Flamande au XIV siècle.
Antwerpen, 1883.

Wauwermans, H.: La fortification d’Anvers au XVIe siècle.
In: Annales de l’Académie d’Archéologie de Belgique
4e reeks, VIII, 1894.

Wauwermans, H. : Les fortifications d’Anvers en 1899 et la grande coupure de l’escaut..
Bruxelles, 1899
52 p. ; ill.

Webster, G.: Le Limes et les fortifications gallo-romaines de Belgique.
In: Academie Royale Belge Cl. Lettr. Mém. 1943

Welgraven, C.: Eben-Emael. Na een kwartier was het afgelopen.
In: Trouw
13 mei 1989, p. 29; ill.

Wellens, R.: La forteresse de Marienbourg. Fondation-Cession du territoire aux Pays-Bas (1546-1655)
In: Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedenis
Deel 37, 1959, p. 343-373.

Wergifosse, A. de [Colonel]: Les dernières 469 heures de Tancrémont.
Verviers, 1962
Ed. Marabout, z.p., 1966

Werveke, H. van; Verhulst, A.: Castrum en Oudburg te Gent.
Bijdrage tot de oudste geschiedenis van de Vlaamse steden.
In: Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde
vol. 14, 1960.

Werveke, H. van: De oudste burchten aan de Vlaamse en de Zeeuwse kust.
Mededelingen van de Koninklijke Vlaamse Akademie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België-Klasse der Letteren
Jaargang XXVII, 1965, No. 1
Brussel, 1965.
22 p.; ill.; plgr.; krt.; lit./br.opg.

Wijnen, J.: In het krijt bij Eben Emael.
In: Gooi en Eemlander
25 april 1997; ill.

Willems, J.: Nieuws over de Anti-tankgracht van de Versterkte Stelling Antwerpen.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1990, No. 2.

Willems, R.: La barrière des Pays-Bas, 1715-1815.
In : Carnet de la Fouragère
décembre 1948.

Willis, A.: The gates of the Brialmont fortifications of Antwerp as architectural monuments.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XXV-4, Décembre 1983, p. 329-344; ill.; lit.opg.

Wilrica: De Brialmontforten rond Antwerpen anno 1859.
1990.

Winkelman, D.: Geschiedenis van de Stelling van Namen.
Deel 1.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 4, februari 1993, p. 11-17; ill.; lit./br.opg.
Deel 2.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 5, december 1993, p. 8-12; ill.; lit.opg.
Deel 3.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 6, juni 1994, p. 3-6; ill.
Deel 4.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 7, juli 1995, p. 11-15; ill.

Winkelman, D.: De Stelling van Luik, veldonderzoek 19 juni 1993.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 6, juni 1994, p. 14-19; ill.

Winkelman, D.: Excursie met Menno van Coehoorn naar Antwerpen.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 2, april 1991, p. 8-14; ill.

Winkelman, D.: Excursie naar Antwerpen.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 3, november 1991, p. 9-12; ill.

Winkelman, D.: Bezoek aan de Stelling van Antwerpen.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 5, december 1993, p. 30-34; ill.; lit.opg.

Winkelman, D.: Verslag vacantie 1991: verdedigingswerken in België en Noord-Frankrijk.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 3, november 1991, p. 3-7; ill.; lit.opg.

Winkelman, D.: De Stelling van Namen.
In: Alert. Bulletin van de Stichting Militair Erfgoed
Jg. 2002, No. 1.

Winkelman, D.: De Stelling van Namen.
Deel 2.
In: Alert. Bulletin van de Stichting Militair Erfgoed.
Jg. 4, No. 3, augustus 2002, p. 18-26; ill.; krt.

Witzig, R.: Die Einnahme von Eben-Emael.
In: Wehrkunde
Jg., 1954, p. 153-158.

Witzig, R.: Die Einnahme von Eben-Emael.
In: Pioniere
Jg. 7, 1965, No. 2, p. 50-58.

Wuyts, A.: Fort Liezele tussen de Wereldoorlogen en als infanteriesteunpunt in 1940.
In: Vesting. Tijdschrift van de Simon Stevin-stichting
Jg. 1990, No. 4.

Wuyts, A.: Le musée du fort de Liezele en Belgique,
In: Proceedings LAMAM, XIV, Congress 1996, p. 180-182; ill.

Wylick-Westerman, C. van: Het bouwmeestergeslacht Keldermans.
In: Janse, H. e.a. [ed]: Keldermans een architectonisch netwerk in de Nederlanden., Den Haag 1987, p. 9-25.

Zeevenhooven, E.S.: Gewapend beton in de versterkingskunst gedurende de 2e Wereldoorlog 1939-1945.
Deel II.
In: De Ingenieur, No. 32, 1948
Bijlage Beton 8, p. 51-59; ill.

Zylbergeld, L.: l’Artillerie de la ville de Bruxelles au milieu du Xve siècle d’après un inventaire de 1451-1452.
In: Revue Belge d’Histoire Militaire
XXIII-7, Septembre 1980, p. 609-646; ill.; lit./br.opg.