Nederlandse verdedigingswerken 20ste eeuw

Aanen, D.; Woudenberg, B.: Nieuwe Hollandse Waterlinie, uniek cultureel erfgoed.
In: Groene Hart Magazine
No. 5, februari 2001, p. 44, 45.

Een mislukte aanslag op het onbewaakte kruithuis aan den Haarlemmerweg tusschen Sloterdijk en Halfweg.
In: Het Leven Geïllustreerd
Jg. 13, No. 6, Dinsdag 5 Februari 1918, p. 182; ill.
[door anarchisten/anti-militaristen geïnspireerde poging van vijf mannen om door brandstichting een gevuld en onbewaakt (!) munitiemagazijn op te blazen]

Aanvalsmiddelen en enige aanwijzingen ter bescherming daartegen en ter bestrijding daarvan.
Ministerie van Binnenlandse Zaken
Bescherming Bevolking
Staatsdrukkerij- en Uitgavebedrijf, ’s-Gravenhage, 1952.
40 p.; ill.
[o.a. schuilplaatsen tegen luchtaanvallen]

Abrahamse, J.: Luchtwachttorens in Noord-Nederland.
Landschapselementen uit de Koude Oorlog
In: Noorderbreedte
Jg. 19, 1995, p. 183-189.

Abrahamse, J.: Luchtwachttoren Ruinen.
In: Noorderbreedte
Jg. 21, 1997, p. 17.

Het afscheid van den Commandant der Stelling van Amsterdam, Generaal A.R. Ophorst.
In: Het Leven Geïllustreerd
Jg. 13, No. 12, Dinsdag 19 Maart 1918, p. 388; ill.

Akihari, H.; Behagel, M.: De vestingbouw in Nederland tussen 1795 en 1914.
In: Vesting. Vier eeuwen vestingbouw in Nederland, p. 83-110; ill.

Alting van Geusau, G.A.A.: Onze Weermacht te land.
Amsterdam, 5e herziene druk, z.j.
36 p.; ill.

Alting van Geusau, G.A.A.: Onze Weermacht te land.
Amsterdam, 6e herziene druk, 1917
38 p.; ill.

Ampt, K.: Grebbe, meer dan een berg.
In: Saillant
Kwartaalbericht van de Stichting Menno van Cohoorn
Jg. 2005, No. 4, p. 13-21; ill.

Arbeidsvoorwaarden bij de uitvoering van werken voor den dienst der Genie.
(Vastgesteld bij beschikking van den Minister van Oorlog van 31 Mei 1919, Vde Afd. No. 202.)
16 p.

Arends, G.J.: Sluizen en stuwen: de ontwikkeling van de sluis- en stuwbouw in Nederland tot 1940.
Bouwtechniek in Nederland 5
Delft, Delftse Universitaire Pers, 1994
280 p.; ill.

Gefaald in asbestaffaire. Veel te laat adequate maatregelen Cannerberg.
In: Haagsche Courant
22 januari 1998, p. A1, A6.

ASCON: over, uit en sluiten.
In: Vliegende Hollander
Jg. 2002, No. 2, p. 34; ill.
[ill.: Klu verbindingsbunker op het terrein van de vm. Saksen Weimarkazerne]

Atkins, H.A.: Herinneringen van een oud-dienstplichtig sergeant van het Korps Pantserfortartillerie 3e Compagnie aan het fort “Maasmond”te Hoek van Holland.
Hoek van Holland, 1966 (reprint 1986)
20 p.; ill.

Augustijn-van Buuren, A; Langeveld, J.W.M.: De linies binnen bereik.
Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek.
z.p., 1994.

Baalbergen, J.; e.a. (red.): Atlas van historische vestingwerken in Nederland.
Limburg.
Utrecht, 1998
ISBN 90-5730-048-6
175 p.; ill.; lit./br.opg.

Baard, H.P.: Kunst in schuilkelders.
De Odyssee der nationale kunstschatten gedurende de oorlogsjaren 1939-1945.
‘s-Gravenhage, 1946
70 p; ill.

Badger M300
In: De Onderofficier
Jg. 45, No. 1-2, Januari/Februari 2003, p. 32; ill.
[betreft springmiddelenuitrusting voor het maken van schuttersputten, ca. 2003 in gebruik bij KL]

Bakker, I.C.: Kazernebouw.
In: Beemt, F.H. van den; e.a. (red.): 300 jaar bouwen voor de landsverdediging. ‘s-Gravenhage, 1988. P. 179-189; ill.

Bakker, J.H.: Stapvoets door het Staelduinse Bos.
In: Haagsche Courant
17 december 1997, p. C3; ill.

Rode Baretten nemen Belgisch fort bij verrassing.
In: Defensiekrant
6 juni 2002, p. 4, 5; ill.
[betreft een oefening van de Alfa-compagnie van het 11de Infanteriebataljon van de (Nederlandse) Luchtmobiele Brigade in het fort Eben Emaël (België)]

Bastion Kornwerderzand hield stand.
Blitzkrieg over Nederland, deel VII.
In: Trouw
24 mei 1960.

Beekman, F.: Luchtwachttorens, landschapselementen uit de Koude oorlog.
In: Historisch Geografisch Tijdschrift
Jg. 12, No. 3, 1994.

Beekmans, J.R.: De gevolgen van de inundatie.
In: Beekmans, J.R. (red.): Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie, Utrecht, 1997, p. 160-182; ill.

Beekmans, J.R.; Schilt, C. [red.]: Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie.
Utrecht, 1997
ISBN 90-6011-991-6
208 p.; ill.; krtn.; lit./br.opg.

Beemt, F.H. van den; e.a. [red.]: 300 jaar bouwen voor de landsverdediging.
Uitgave DGW en T ‘s-Gravenhage, 1988.
197 p; ill.

Beemt, F.H. van den: Landsverdediging in bondgenootschappelijk verband in de periode 1940-1988.
In: Beemt, F.H. van den e.a. [red]: 300 jaar bouwen voor de landsverdediging, ‘s-Gravenhage, 1988.
p. 141-145; ill.

Beer Poortugael, J.C.C. den: La Neutralité sur l’Escaut.
La Haye, 1911
74 p.

Die belgischen und holländischen Befestigungen und die Grundsätze ihrer Verteidigung.
Geheim!
No. 410
Großer Generalstab.
4. Abteilung
Berlin, 1908.

Bekins, D.: De Waterlinie. Een onderzoek naar de cultuurhistorische waarde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Doctoraalscriptie historische geografie Universiteit van Amsterdam
Amsterdam, 1998.

Beltzer, M.: Onze voorbereide verdediging van het hart des lands.
In: De Militaire Spectator
Jg. 95, No. 3, Maart 1926, p. 121-139.

Een berg met problemen. Onderzoek besluitvorming asbestproblematiek Cannerberg.
Tweede Kamer, vergaderjaar 1997-1998
SDU Uitgevers

Berg, D. van den: Versterkingskunst.
In: Wetenschappelijk Jaarbericht van de Vereeniging ter Beoefening van de
Krijgswetenschap
Jg. 19, 1929, p. 116-131; lit.opg.

Berg, D. van den: Versterkingskunst.
In: Wetenschappelijk Jaarbericht van de Vereeniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap.
Jg. 21, 1931, p. 133-146; krt.; lit.opg.

Berg, D. van den: Strategische en tactische beteekenis, benevens technische inrichting van duurzame versterkingen.
In: Orgaan van de Vereeniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap
Jg. 1931-1932, p. 305-373.

Berg, D. van den: Versterkingskunst.
In: Wetenschappelijk Jaarbericht van de Vereeniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap.
Jg. 22, 1932, p. 89-100; lit.opg.

Berg, D. van den: Versterkingskunst.
In: Wetenschappelijk Jaarbericht van de Vereeniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap
Jg. 23, 1933, p. 99-113; lit.opg.
[o.a. een beschouwing over het V.I.S.]

Berg, D. van den: Versterkingskunst.
In: Wetenschappelijk Jaarbericht van de Vereeniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap.
Jg. 24, 1934, p. 124-141; lit.opg.
[o.a. over het V.I.S.]

Berg, D. van den; Wolf, J.J. de: Versterkingskunst.
In: Wetenschappelijk Jaarbericht van de Vereeniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap.
Jg. 27, 1937/38, p. 130-146; lit.opg.

Berg, S. van den; Tegelaars, J.: Kustverdedigingsmuseum Fort aan den Hoek van Holland.
Conserverings- en registratierapport.
Vereniging Cultureel Erfgoed Zuid-Holland
Leiden, 1988.

Berg, T. van den: Geluk duurt al vijfenzestig jaar!
‘Mijn vrienden uit de Wonsstelling vergeet ik niet meer’.
In: De Onderofficier.
Jg. 47, No. 5, Mei 2005, p. 27-29; ill.

Bergsma, P.: Beton en gewapend beton.
Hand- en studieboek ten dienste van de practijk en het onderwijs,
Amsterdam, 1934
343 p.; ill.

Bernatzik, E.: Der Streit über die Befestigung von Vlissingen in Holland.
Gedachten über die völkerrechtliche Seite der Frage.
In: Neue Freise Presse, [Wien], 25 Januar 1907.

Besluit Schuilplaatsen bij het Bouwen van Woningen.
In: Staatsblad nr. 261 van 28 juni 1955.

Best, P.W.: Ons vestingstelsel, bezien in het licht der jongste oorlogservaringen.
In: Orgaan der Vereeniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap, 1921, Ve Afl., p. 355-468.
Voordracht van 11 Maart 1921.

Best van Kempen, C.P.; Wilson, J.J.C.P.: Leerboek der veldversterkingskunst.
Eerste deel.
Breda, 1923

Boekhout, P.; Diemers, A.J. [ed]: 75 jaar Kromhoutkazerne Utrecht.
Een historische terugblik 1913-1988.
Utrecht 1988
63 p.; ill.
[betreft o.a. Fort Vossegat]

Boekwerk No.59: Leidraad voor de burgemeesters bij het nemen van maatregelen ter bescherming van de bevolking tegen de gevolgen van aanvallen uit de lucht.
Aanschrijving Departement van Defensie van 30 Mei 1931, IIde Afdeeling B, No.61.
Breda, KMA 1931

Boer, De: Hinderniszônes.
In: MAVORS
Jg. 1934, No’s. 1, 2 en 3.

Boer, H. de [ed]: Betonnen verdedigingswerken uit de 20ste eeuw. Een nieuwe opgave voor monumentenzorg?
[Haarlem], 1987
110 p.; ill.

Boer, H. de: Kazematten op Kornwerderzand stuitten Duitse aanval op Afsluitdijk.
Zoute zeelucht vreet aan Dodendam.
In: Reformatorisch Dagblad, 1997.

Böhm, E.: Fort aan Waterweg na 113 jaar springlevend.
In: Haagsche Courant
13 september 2002, p. B5; ill.

Bolhuis, P. van; Vrijlandt, P.: Waterlijn. Ideeën voor de toekomst van de Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterline.
Landbouwuniversiteit Wageningen en Rijksplanologische Dienst, Ministerie van VROM
‘s-Gravenhage, 1993.

Bolhuis, P. e.a.: Schakeling van jade en smaragd. Gebiedsverkenning voor het Utrechtse deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Grontmij Utrecht.
Houten, 1999.

Bolomeij, J.G.W.: Eenige opmerkingen naar aanleiding van het artikel, getiteld “Herbewapening onzer kustfronten”, voorkomende in het Decembernummer van “De Militaire Spectator”, 1910.
In: De Militaire Spectator
Jg. 80, 1911, p. 160-169.

Bons, G.: IJssellinie was lang bewaard staatsgeheim.
In: Arnhemse Courant
7 april 1997.

Boom, B. van der: Atoomgevaar? Dan zeker B.B.
De geschiedenis van de Bescherming Bevolking.
‘s-Gravenhage, 2000
ISBN 90-12-08852-6
400 p.; ill.; lit./br.opg.

Boon, A.A.: Gewapend beton. Een handleiding voor de studie van materialen, constructie en statistische berekening ten dienste van architecten, bouwkundigen, opzichters, studeerenden enz.
3e druk: Leiden, 1920
334 p.; ill.
[Met de Gewapend Betonvoorschriften 1918]

De brand in de Alexanderkazerne te ’s-Gravenhage.
In: Het Leven Geïllustreerd
Jg. 2, 1907, p. 549

Breedveld, W.: Erfgoed van Napoleontisch militarisme. Hollandse Waterlinie krijgt nieuwe kans.
In: Mijn landschap, Utrechts landschap
Zomer 2002, p. 4, 5.

Bremer, P.: De botanische waarde van bunkerterpen bij Deventer.
Notitie milieu-inventarisatie Overijssel
Zwolle, 1994

Brest van Kempen, C.P.; Wilson, J.J.C.P.: De inrichting van verdedigende stellingen.
Den Haag, 1924.

Brongers, E.H.: Afsluitdijk 1940.
Baarn, 1977
189 p.; ill.; krtn.; bijln.

Brongers, E.H.: Grebbelinie 1940.
Baarn, 1985
287 p.; ill.; krtn.

Brouwer, E.: Joint Operations Centre Maastricht gesloten. Uniek kijkje in de kelders.
In: Defensiekrant
10 september 1992, No.31, p. 3; ill.
[betreft Cannerberg]

Brouwer, P.A.: De versterking onzer oorlogshavens.
In: De Militaire Spectator
Jg. 80, 1911, p. 122-128.

Brouwer, P.A.: Het schieten bij de kustartillerie.
In: De Militaire Spectator
Jg. 93, 1924, p. 702-706.

Bruijn, C.A. de; Schukking, W.H.: Naarden 1350-1950.
De Geschiedenis van een Nederlandse Vesting.
Uitgegeven voor de Stichting Menno van Coehoorn met medewerking van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen.
A.W. Sijthoff’s Uitgeversmaatschappij N.V. Leiden, 1950
175 p.; ill.; lit/br.opg; 24 pltn.

Bunker in Tanthof te koop.
In: Haagsche Courant
11 april 1996.
[Koude Oorlog]

Bunker in bunker buit.
De plannen die de oorlog mogelijk maken.
Uitg. Onkruit Amsterdam
Amsterdam, [c. 1983]
214 p.; ill.; plgr.; bijln.
[commandoposten uit de Koude oorlog en civiele verdedigingsvoorbereiding]

Bunkers en betonnen groepsschuilplaatsen in de gemeente Utrecht.
Gemeente Utrecht, Dienst Volkshuisvesting
Onderafdeling Monumenten.
Utrecht, 1989.

Bunkers geven geheimen prijs. Erfenis uit Koude Oorlog verdwijnt razendsnel.
In: Profiel.
Weekblad voor medewerkers
Uitgave: Ministerie van Verkeer en Waterstaat
No. 10, 17 maart 2005, p. 6-8; ill.
[betreft bunkers uit het bestand van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, gebruikt tijdens de Koude Oorlog]

Burgdorffer, A.: Bouwtechnische maatregelen voor bescherming tegen luchtaanvallen.
In: Catalogus voor de Bouwwereld 1939, p.465-469.

Burgeradvies maatschappelijk debat Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Instituut voor Publiek en Politiek.
Amsterdam, 2001.

Buuren, J. van: De verdedigingsvoorbereiding van de Peel-Raamstelling tijdens de mobilisatie 1939-1940.
Hoogere Krijgsschool, ‘s-Gravenhage, 1946

Cillekens, C.: Een Duits Waterloo bij Kornwerderzand.
In: Dagblad De Limburger
10 mei 1997; ill.

Claasen, A.W.: Voorzorgs- en beveiligingsmaatregelen te nemen door gezinshoofden met het oog op eventuele gasaanvallen.
’s-Hertogenbosch, z.j.
31 p.; ill.
[o.a. schuilplaatsen tegen luchtaanvallen]

Comité Asbest wil vervolging Defensie.
In: Haagsche Courant
26 april 1997.

Computers in een oude bunker.
In: NRC Handelsblad
3 juni 1986
[Duyverman Computercentrum van het Ministerie van Defensie]

Constructie van schuilplaatsen.
[verm. Verslagen van het Advies Bureau der Genie]
Uitgave IUB 201470
[verschenen vóór 1967; zie Schep, C.: Constructie van schuilplaatsen en commandoposten, dat voor deze titel in de plaats kwam]

Cool, W.: De nieuwe Regeeringsvoorstellen ter verbetering van de kustverdediging.
‘s-Gravenhage, 1913.
61 p.

Cornelissen, H.: Mei 1940. Kornwerderzand opgewassen tegen aanval Duitse troepen.
In: De Onderofficier
Jg. 46, No. 5, mei 2004, p. 4-9; ill.

Cramwinckel, J.C.: Duurzame versterkingskunst.
Moderne versterkingen.
Breda, 1918.

Cremers, E.; Kaaij, F.; Steenbergen, C.M.: Bolwerken als stadsparken.
Nederlandse stadswandelingen in de 19e en 20e eeuw.
Tentoonstellingseditie.
Vakgroep Landschapskunde en Ecologie/TH-Delft
Delftse Universitaire Pers, 1981
151 p.; ill.; plgr.; krtn.; lit/br.opg.

Dam, J.: De kazematten van Kornwerderzand, ...een monument.
Uitgave Stichting Kornwerderzand
Makkum, 1997
32 p.; ill.
[lesbrief voor middelbare scholen]

Dam, J.: Kazemattenmuseum Kornwerderzand.
Rondleidershandboek September 1998.
Uitgave Stichting Kornwerderzand
Makkum, 1998
45 p.; ill.

Dam van Isselt, W.E. van: De Nederlandsche landschapstypen en hunne militair-aardrijkskundige beteekenis.
Breda, 1902.

Dam van Isselt, W.E. van: De Stelling van Amsterdam.
1e druk Haarlem, 1905.
2e druk Utrecht, 1910.

Dam van Isselt, W.E. van: Een nationaal verdedigingsmiddel. Militaire onderwaterzettingen.
In: MAVORS
Jg. 1908-1916.

Dam van Isselt, W.E. van: De verdere ontwikkeling van onze weerkracht na de demobilisatie.
In: De Militaire Spectator
Jg. 87, 1918, p. 159-184.
[o.a. over de bevelvoering van de stellingen]

Defensie geeft fout met asbest Cannerberg toe.
In: Helderse Courant
24 april 1997.

Defensie ruimt zijn troep op in Cannerberg.
In: Haagsche Courant
16 augustus 2002, p. A3.

Defensiewerken Oost-Nederland worden afgebroken.
In: De Legerkoerier
Jg. XVI, 1966, No. 20
[betreft werken van de Plannen C en D]

Dekking nemen.
Bijlage MAVORS, Augustus 1935
3 p.; ill.
[gevechtsdekkingen in zandgrond: schuttersput voor liggende schutters, schuttersput voor knielende schutters en schuttersput voor staande schutters]

Dell, F.: Nieuwe kustforten.
Overdruk uit MAVORS
Februari 1911.

Denkschrift über die niederländische Landesbefestigung.
Oberkommando des Heeres.
Berlin, 1941.

Denkschrift über die niederländische Landesbefestigung.
Oberkommando des Heeres.
Berlin, 1941.
2001 [herdruk]
244 p.; ill.; krtn.

DGWenT: driehonderd jaar bouwen voor de landsverdediging. Militaire tactiek en techniek stellen steeds andere eisen.
In: Legerkoerier
Oktober 1988, p. 20, 23, 26.

Geen disco in bunker Buitenhof.
In: Haagsche Courant
16 januari 1997, catern B, p. 3
[betreft schuilplaats voor de burgerbevolking]

Dijk, P.J.J. van; Koolhof, G.J.L.; Poppema, S.H.; Treu, H.A. [red.]: Kustverdediging,
Vestingbouwkundige Bijdragen 1992.
‘s-Gravenhage, 1992
ISBN 906011.793.X
123 p.; ill.; lit./br.opg.

Van geheim naar publiek domein.
Beleidsnotitie over de Utrechtse forten.
Z.p. [Utrecht], 1997.

Donkersloot, P.: Van dood weermiddel naar levend erfgoed.
Nieuwe Hollandse Waterlinie als megasingel van Randstad.
In: Heemschut
Februari 2002, p. 28, 29, 33.

Dooden, C.W. van: De reorganisatie van het wapen der Genie.
In: De Militaire Spectator
Jg. 96, 1927, p. 524-531.

Dooden, C.W. van: De reorganisatie van het wapen der Genie. Wederantwoord.
In: De Militaire Spectator
Jg. 96, 1927, p. 706-713.

Dool, L. Van den: Kazematten bij Afsluitdijk geven goed beeld van de strijd in de meidagen.
Museum dit jaar voor vijfde seizoen open.
In: Reformatorisch Dagblad
8 juni 1989.

Dudok, W.M.: Over modernisme en militaire bouwkunst.
In: Bouwkundig Weekblad
Jg. 1914.

Dulfer, E.E.T.: De eerste vluchtkelder tegen gasaanvallen in Nederland.
In: MAVORS
Jg. 1934.

Dyserinck, W.: Comité voor Ontwikkeling en Ontspanning voor de gemobiliseerde troepen.
Afdeeling “Voor de forten” te Haarlem.
In: J. Kooiman: De Nederlandsche Strijdmacht en hae mobilisatie in 1914.
p. 347-351; ill.

Ebbens, O.; Wijga, E.: Dodendam. De strijd voor en op de Afsluitdijk in de meidagen van 1940.
Amsterdam, 1947.

Eberson, P.: Gulpen had van Russen niets te vrezen.
In: Dagblad De Limburger
4 november 1999; ill.
[betreft het voormalige commandocentrum van de Regionale Brandweer Zuid-Limburg]

Eerstaanwezendschap der Genie in Groningen: over de oren in het werk.
In: De Legerkoerier
Jg. 31, No. 2, Februari 1981, p. 10-11; ill.
[o.a. bouw van munitiemagazijnen]

Elderen, F.M. van: Erfprins. Van Fort Lasalle tot Marinekazerne.
Bijdragen tot de Nederlandse Marinegeschiedenis No. 1
Amsterdam/Dieren 1985
ISBN 90-6707-091-2
136 p.; ill.

Elgersma, S.: De Wonsstelling, ook een inundatielinie.
In: Saillant.
Kwartaalbericht van de Stichting Menno van Coehoorn
Jg. 2004, No. 2, p. 38-42; krt.; lit.opg.

Ende, G. van der: Achter het hek is alles groen.
In: Westlandse Courant, 5 juni 1986.
[betreft Staelduinse Bos]

Ermel Scherer, F.G.A. van: Het wetsontwerp ter verbetering der kustverdediging
Z.p.; z.j.
27 p.
Overdruk uit: De Tijdspiegel.
[bibliotheek Legermuseum Delft V25-10]

Ermel Scherer, F.G.A. van: De verbetering der kustverdediging en de nieuwe regeeringsvoorstellen
Z.p.; z.j.
35 p.
Overdruk uit: De Tijdspiegel, 1 mei 1913.
[bibliotheek Legermuseum Delft V26-10]

Erp, Th.A.J. van: Collectieve gasbescherming in bestaande gebouwen met geïmproviseerde hulpmiddelen.
Deel II
In: MAVORS
Jg. 29, 1935, p. 89-96; ill.
Deel III
In: MAVORS
Jg. 29, 1935, p. 337-344; ill.
Deel IV [slot]
In: MAVORS
Jg. 29, 1935, p. 689-698; ill.

Evenblij, J.: WVC-beleid inzake rijksbergplaatsen en bescherming ter plaatse.
Rijswijk, 18 mei 1993
6 p.
Internetversie URL http://odin.let.rug.nl/CB/artt/verhaal.html
Van 10 juni 2002.
[Evenblij is coördinator cultuurbescherming, ministerie OC&W]

Fabius, G.: Onze pantserforten.
In: De Militaire Spectator
Jg. 96, 1927, p. 714-716.

Feddes, F.: Nieuw perspectief voor de Waterlinie.
In: Stedebouw & Ruimtelijke Ordening
Jg. 2002, No. 3, p. 6, 7.

Fermo, M.F.: Betonnen verdedigingswerken: de Stelling van Kornwerderzand 1932-1936.
Leeuwarden, 1988

Fliert, M.J. van de: Waterdichte en mobiele harmonika. Kant en klare schuttersput.
In: De Legerkoerier
Jg. 40, No. 1, januari 1990, p. 4-5; ill.

De Utrechtse fortenroute
BRU en Bureau Bijzonder Beheer van de Gemeente Utrecht
Utrecht, 1998.

Fouten met asbest in Cannerberg erkend.
In: Haagsche Courant
24 april 1997; ill.

Franssen, B.: Enthousiasme voor 20e eeuwse verdedigingswerken.
In: Heemschut
Juni 1987.

Gerrits, G.: Kazemattenmuseum Kornwerderzand.
In: Vesting.
Tijdschrift van de Simon Stevinstichting
Jg. 1985, No. 4.

Gerritsen, N.: De verdediging van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Een onderzoek naar de bescherming van objecten en waarden van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in bestemmingsplannen.
Stageonderzoek Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer/Stichting Menno van Coehoorn.
Breda, 2001.

De gevechtshandelingen van de luchtdoelbestrijdingsmiddelen, die waren opgesteld in de Stelling van Den Helder (1940).
In: Stellingkrant, uitgave vrienden van de Stelling Den Helder i.o.
2e Jg., No. 1, 1993, p. 13-14; krt.

Göbel: V.I.S., VI, punt 32.
In: MAVORS
Jg. 1934, No. 5.

Godin, L.F.J.W.: De plannen C en D.
Deel I
In: Genie
Jg. 17, No. 4, April 1967, p. 83-94; ill.; krt.
Deel II
In: Genie
Jg. 17, No. 5, Mei 1967, p. 104-108.
Deel III [Slot]
In: Genie
Jg. 17, No. 6, Juni 1967, p. 131-136.

Goes,P.J.: Luchtbescherming. Verzameling van Koninklijke besluiten, Ministerieele beschikkingen, Circulaires, Richtlijnen enz. ter uitvoering van of met betrekking tot de Wet betreffende bescherming van de bevolking tegen luchtaanvallen. Met autorisatie van den Minister van Binnenlandsche Zaken samengesteld en waar noodig van aanteekeningen voorzien.
IJmuiden, 1940

Groot, S.J. de: Vestingartillerie in het Veldleger.
19 RA in Grebbelinie en Betuwe 1940.
Amsterdam, 2002
ISBN 90-6707-547-7
224 p.; ill.; krt.

Grotendorst, W.F.: Aanteekeningen over de kust-artillerie.
In: MAVORS
Jg. 1925, No. 7, p. 379-384.

Grotendorst, W.F.: Indirecte richting voor kustgeschut.
In: De Militaire Spectator.
Jg. 96, 1927, p. 590-610; ill.

Haan, H. de: Opening kazematten te Kornwerderzand.
In: Fries Museum Bulletin
September 1985, p. 9-12; ill.

Hackstroh, P.A.M.: Beschouwingen en conclusies omtrent de wenschelijkheid van het al of niet bezigen van gewapend beton voor semi-permanente en permanente schuilplaatsen en andere verdedigingswerken.
In: De Militaire Spectator
Jg. 87, 1918, p. 209-226; p. 504-514; p. 594-611.

Ham, W.A. van: De Stelling of Positie van Willemstad.
In: J. Sneep e.a. [red]: Atlas van historische vestingwerken in Nederland.
Noord-Brabant
Uitgave Stichting Menno van Coehoorn, Utrecht 1996
p. 89-100; ill.; plgr.; lit./br.opg.

Ham, Q.J.: De verdedigingswerken aan het Kornwerderzand gedurende de oorlogsdagen.
In: De Militaire Spectator
Jg. 110, 1941, No. 5, p. 170-181.

Hamm, J.G.M.: De Peel als militaire vennoot.
In: Kemp, M (red.): Het land van de Peel.
Maastricht, 1955.

Handleiding voor de uitvoering van maatregelen ten behoeve van de zelfbescherming en de bedrijfszelfbescherming.
Ministerie van Binnenlandse Zaken, ’s-Gravenhage, 1953

Heemkundekring wil “bunker” inpassen in natuurontwikkeling.
In: De Gelderlander, 2 mei 1997.
[betreft rivierkazemat Ravestein]

Helden, W.K.L. van: Onze doode weermiddelen.
‘s-Gravenhage, 1912.

Heyden, N. van der; Tabak, W.: Indrukwekkend monument herinnert aan strijd bij Mill. Het einde van een pantsertrein.
In: Nota
Jg. 17, No. 5, mei 1989, p. 26-28; ill.

Heyden, N. van der: Het kanon dat de Duitsers afstrafte.
In: Alle Hens
Jg. 47, 1994, No. 4, p. 8-11.
[betreft het hekkanon van Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau, waarmee in mei 1940 de Duitsers voor Kornwerderzand werden beschoten; in 1993 geborgen].

Hirdes, R.: Defensie heeft asbest-affaire altijd in doofpot willen doen.
In: Haagsche Courant
25 april 1997, p. A5.

Hoffmann: Tactische causerieën XV.
Over de toepassing van de versterkingskunst in den stellingoorlog volgens onze voorschriften.
In: MAVORS
Jg. 1937, No. 1

Hofstra, S.: Rondom het kruisvluchtwapen.
In: Ons Leger
augustus 1984, p. 22-26; ill.
[betreft o.a. de shelters op Woensdrecht]

Hoof, H. van: Z 66. Een verhaal van een commandopost ergens in de Grebbelinie.
Amsterdam, 17e druk [c. 1940]
92 p.; ill.

Hoof, J.P.C.M. van: Fortifications in the Netherlands (c. 1500-1940).
In: Revue Internationale d’Histoire Militaire
No. 58, 1984, p. 97-126.

Hoogendijk, C.; Nijssen, J.W.G.: Bandbox. Een halve eeuw Nederlandse gevechtsleiding.
Waarin tevens opgenomen de geschiedenis van:
- Navigatiestation Achterhoek (NS “A”) Dustbin, van 1949 tot 1955 te Winterswijk (Gld);
- Navigatiestation Zuid-Holland (NS “Z”) Meadow, van 1949 tot 1963 te De Lier (ZH);
- Navigatiestation Groningen (NS ”G”) Floorspace, van 1948 tot 1964 te Appingendam (Gr);
- Navigatiestation Noord-Holland (NS “NH”) Highway, van 1950 tot 1976 te Den Helder (NH).
Uitgegeven ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het Ait Operations Control Station Nieuw Millingen.
Nieuw Millingen, 2000
ISBN 90-73696-16-X
404 p.; ill.; lit./br.opg.

Hoogendoorn, J.H.: Bouw van kazernementen bij Ermelo, Nunspeet, Oldebroek, Steenwijk en Ossendrecht.
In: Bouw, 4 April 1953.

Hoogstraten, C.W. van: De Luchtverversching in Schuilplaatsen.
In: Luchtgevaar
Jg. 1934, No.5, p. 68-71.

Hotz, F.B.: Dood weermiddel en andere verhalen.
Amsterdam, 1976.

Hout, W. van der: Duurzame versterkingskunst.
Leerboek voor de cadetten van alle wapens.
Overzicht van de ontwikkeling van den vestingbouw en van den vestingoorlog tot op heden.
Met Atlas van 43 platen.
Boekwerk No. 602.
Breda, KMA 1924.
168 p.

Huibers, J.: Nieuw leven voor kazematten Naarden.
In: De Gooi- en Eemlander
31 juli 2004
[betreft vernieuwing van het vestingmuseum]

Huibers, J.: Vestingmuseum wil nieuwe weg inslaan.
Zoektocht naar meer bezoekers.
In: De Gooi- en Eemlander
2 augustus 2004

Huisjes, B.: Defensie: asbestrapporten genegeerd.
In: Algemeen Dagblad
24 april 1997, p. 3.

Huisjes, B. Kamer duikt in asbestaffaire.
In: Algemeen Dagblad
25 juni 1997, p. 3.

De inneming van blokhuis 104 bij Leiden.
In: Het Leven Geïllustreerd
Jg. 10, No. 39, Dinsdag 28 September 1915, p. 1225; ill.
[oefening met veldversterking bij Leiden, bezocht door H.M. Koningin Wilhelmina]

Instelling van een Fonds ter verbeetering van de kustverdediging en tot wijziging van de Militiewet 1901 en van de Wet van 23 Mei 1899 (Staatsblad No. 128).
Nota betreffende de kustverdediging.
In: De Militaire Spectator
Jg. 80, 1911, p. 1-22.

Izeboud, P.J.: Nederlandse vestingbouw: bibliografie van tijdschriftartikelen verschenen tussen 1946 en 1985.
Amsterdam, 1988.

Jansen van Galen, J.: Het water als bondgenoot.
In: Het Parool
5 juli 1997.

Jansen van Galen, J.: Een fort dat steunt en kraakt.
In: Het Parool
19 juli 1997.

Jansen van Galen, J.: Stelling van stilte om Amsterdam.
In: Het Parool
14 april 2001.

Janssen, G.B.: Halte Westervoort. Het fort bij de IJsselbruggen.
In: Bijdragen en Mededelingen
Gelre, Vereniging tot beoefening van Gelderse geschiedenis, oudheidkunde en recht
Deel LXXI (1980)
Arnhem, 1980
p. 159-213; ill.; plgr.;lit./br.opg.

Janssen, G.B.: Van bolwerk tot bunker. Militaire complexen in Arnhem.
Arnhemse Monumentenreeks 8.
Utrecht, 2000
ISBN 90-5345-172-2
62 p.; ill.; krtn.; lit.opg.

Jelsma, O.: Het maken van begrootingen voor de bouwwereld.
’s-Gravenhage, 1939
2e, uitgebreide en bijgewerkte druk.
52 p.

Jeugd vindt kazemattenmuseum “vantastis”.
In: VVV Rekreatiekrant Friesland
Zomer 2003
p. 1; ill.

Jong, Th.J. de: 1952-1992 De Koninklijke Luchtmacht in Hilversum en wat er aan vooraf ging....
‘s-Gravenhage, 1992
ISBN 90-8009662-8
144 p.; ill.

Jonge, C.H. de: De beveiliging van het Nederlandsche kunstbezit in de jaren 1939-1945.
In: Historia. Maandschrift voor Geschiedenis en Kunstgeschiedenis.
Jg. 11, 1946, p. 121-127; ill.

Jongsma, J.P.: Van Dienst der Fortificatiewerken tot Dienst Gebouwen, Werken en Terreinen.
In: Beemt, F.H. van den e.a. [red.]: 300 jaar bouwen voor de landsverdediging.
‘s-Gravenhage, 1988, p. 22-61; ill.

Jonkers, H.: De gevechten bij Wons en Kornwerderzand. De slag om de Dodendam.
In: Bericht van de Tweede Wereldoorlog, deel 3, 1970-75, p. 371-372; ill.

Jordaan: ‘Holland blijft neutraal!’.
Militaire revue door korporaal H.G. Bleeker, opgevoerd door de Militaire Tooneelvereeninging ‘Spijkerboor’.
Tekst en teekeningen van Jordaan.
In: Het Leven Geïllustreerd
Jg. 10, No. 29, Dinsdag 20 Juli 1915, p. 900-902; ill.
[Kapitein Bloys van Treslong, de fortcommandant van Spijkerboor, was beschermheer van de Militaire Tooneelvereeniging Spijkerboor, waarin ook Rijpse burgers een aandeel hadden]

Josselin de Jong, G. de; Ortt, W.A.: Is overgang van de kustartillerie naar de Marine wenschelijk?
In: De Militaire Spectator
Jg. 80, 1911, p. 28-37.

Juist, N.: Hoek van Holland gehecht aan schotels.
In: Metro
25 augustus 2000, p. 2; ill.
[betreft US afluisterstation uit de Koude Oorlog]

Kazemat in Mill vernield.
In: De Gelderlander
27 augustus 2001
[De “Kijk-kazemat”, die door de Stichting Sporen van de Oorlog ingericht is als museum vernield]

P.v.d.A. bezorgd over kazemattenmuseum.
In: De Volkskrant
28 februari 1998, p. 7.
[betreft Kornwerderzand]

Kazemattenmuseum wordt bedreigd door betonrot.
In: Helderse Courant
24 april 1997.
[betreft Kornwerderzand]

Kazemattenmuseum zoekt nabestaanden.
In: Defensiekrant
3 maart 2005, p. 16; ill.

Keimpema, A. van: Openluchtspel rond zeventien kazematten. Nederlands leger van 1940 even uit motteballen.
In: De Telegraaf
24 mei 1997, p. 49; ill.
[betreft re-enactment bij Kornwerderzand]

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 160: Kazematten in Zuid-Limburg III
Klimmen Ransdaal tot en met Epen.
6-06-1997
[Heerlen, 1997]
9 p.; ill.

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 161: Kazematten in Zuid-Limburg IV
Eijsden tot en met Epen.
10-06-1997
[Heerlen, 1997]
1 p.; ill.

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 166: Kazematten in Zuid-Limburg VI
Millen/Susteren/Dieteren/Pepinusbrug/Roosteren/Elsloo.
08-08-1997
[Heerlen, 1997]
10 p.; ill.

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 167: Kazematten in Zuid-Limburg VIII
Ransdaal-Maastricht.
08-08-1997
[Heerlen, 1997]
13 p.; ill.

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 173: Eben Emael-Maastricht.
16-09-1997
[Heerlen, 1997]
36 p.; ill.; krtn.
[o.a. s-3 bij Maastricht]

Kempeners, H.D.: Vesting/bunkertocht 180: Den Helder
1. Fort Kijkduin (+ Erfprins)
2. Hol. Experimenteel oefenterrein (1916-1930)
3. Duitse W.N. 123a (bat. Helsdiep)
4. Holl. Batterij Helsdiep
27-4-1998
[Heerlen, 1998]
42 p.; ill.; krtn.

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 200: BB-kommandopost (p. 11277) te Roermond.
4-02-1999
[Heerlen, 1999]
13 p.; ill.; plgr.
Bijl.: overzicht aangetroffen documenten in klappers I t/m III.

Kempeners, H.D.: Vestingtocht 217: Van fort De Ruyter tot hotel Bretania.
06-11-1999
[Heerlen, 1999]
20 p.; ill.; krt.
[incl. Koude Oorlog]

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 218: BB-bunker uit de jaren ’50.
12-11-1999
[Heerlen, 1999]
12 p.; ill.; plgr.
[betreft commandopost bij Gulpen]

Kempeners, H.D.: Bunkertocht 231: Hoek van Holland, Fort Maasmond, bat. Nordmole, bat. V (Ned.)/Vineta, Staelduinse bos (complexen U, R en P).
11/13-05-2001.
[Heerlen, 2001]
101 p.; ill.; krtn.

Kerkum, P.C. van: De Grebbelinie, Grebbestelling of Valleistelling 1940. Een poging tot evaluatie.
In: Genie
Jg. 40, No. 5, mei 1990, p. 32-42; ill.

Kerkum, P.C. van: De Grebbelinie, Grebbestelling of Valleistelling 1940. Een poging tot evaluatie.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1989/90, p. 28-51; ill.; br.opg.

Kerkum, P.C. van: IJsselverdediging en de plannen C en D; ontstaan, ontwikkeling en einde van een verdedigingsstelsel.
In: Beekmans, J. [red]: Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie. Utrecht, 1997, p. 35-54; ill.

Kerkum, P.C. van: De IJsselverdediging en de plannen C en D, evaluatie van een voltooid verleden tijd.
In: Beekmans, J. [red]: Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie. Utrecht, 1997, p. 183-188; ill.

Kerkum, P.C. van: Oorlog op de Sloedam, voorbeeld voor de strijd om een acces?
In: Saillant
Jg. 2004, No. 4, p. 25-28; krtn.

Kesseler, A.: Oorlog in de stad.
In: Kijk
Jg. 2002, No. 12, p. 4-10; ill.; lit.opg.
[betreft stedelijk oefenterrein Marnehuizen]

Kiel, M.; Verbeek, J.R.: Kornwerderzand 1930 bis 1988, Von der Bunkerstellung im Meer zum Museum für neuzeitliche Befestigungskunst.
In: Schriftenreihe Festungsforschung, Band 7
Wesel, 1988, p. 151-174; ill.

Klaassen, L.: Mitrailleursnest verhuist op oplegger van Sint-Agatha naar museum Overloon.
Een kus als afscheid van de oude kazemat S-95.
In: Brabants Dagblad
16 juli 1998; ill.

Kloes, J.A. van der: Onze bouwmaterialen.
Deel V: Metalen.
Derde druk
Amsterdam, 1925
265 p.; ill.

Klomp, J.: Defensie kunstwerk bij IJssel moet attractie worden.
In: De Gelderlander
21 januari 1997; ill.
[betreft hoofdinlaatwerk bij Westervoort, IJssellinie]

Koen, D.T.: De Diefdijk als sector in de Nieuwe Hollandse Waterlinie, 1815-1940.
In: In het land van Brederode
Jg. 12, 1987, No. 2-3, p. 26-33.

Koen, D.T.: Utrecht Verdedigd. Fortificatie en mobilisatie 1914-1940.
Historische Reeks Utrecht, Deel 14
Utrecht, 1990
ISBN 90-70482-89-4
80 p.; ill.; lit.opg.

Koen, D.T.: Een onuitdoofbaar vuur: Betonnen verdedigingswerken in de Nieuwe Hollandse Waterlinie 1914-1940.
Bunnik, 1995
ISBN 90-72507-21-5
96 p.; ill.; lit./br.opg.

Koen, D.T.; Blijdestijn, R [red.]: De Hollandse Waterlinie.
Cultuurhistorische routes in de provincie Utrecht.
Deel 3
Utrecht/Amsterdam, 1993/2000
[fiets en wandelroutes]

Kofman, R.: Renovatie vestingwallen nadert einde.
In: De Gooi- en Eemlander
16 juli 2004
[betreft Naarden]

Koppert, G.: Keer- of plofsluis bij Nieuwegein noodzaakt tot omlegging Amsterdam-Rijnkanaal.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1981, p. 18-24; ill.

Koppert, G.: Inundaties 1939-1940.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1989/90, p. 16-27; ill.; br.opg.

Koppert, G.: Inundaties 1939-1940.
In: Genie
Jg. 40, No. 5, mei 1990, p. 20-24; ill.

Kornwerderzand wordt museum.
In: Profiel
9 mei 1984, p. 10-12; ill.

Kornwerderzand. Geschiedenis van de verdedigingswerken.
Uitgave Stichting Kornwerderzand
z.p., 1986
21 p.; ill.; lit.opg.

Korthals Altes, A.: De kanonnen van Kornwerderzand.
In: NRC Handelsblad
6 juli 1987; ill.

Kreuger, F.H.: De Waterlinie onder stroom.
In: OD 95, juni 2002
Uitgave: Technische Universiteit Delft
2 p.; ill.
[betreft het voorstel van Majoor J.C. van Staveren om de Waterlinie onder stroom te zetten, 1939]

Kroon, A.G.J.M.F. van der: Het gevecht bij de brug van Keizersveer, 13 mei 1940.
In: De Militaire Spectator
Jg. 111, No. 2, Februari 1942, p. 37-65; ill.

Kruijf, T. de , e.a. [red.]: Atlas van historische vestingwerken in Nederland: Zeeland
Zutphen, 2004
ISBN 90-5730-313-2
288 p.; ill.; krtn.;plgr.;lit./br.opg.

Kühn, D.: Afsluitdijk hield het tegen Stuka’s.
In: Friesch Dagblad
10 april 1965, p. 3.

Kurpershoek, E.: Amsterdam verdedigd. Bescherming van de stad.
ISBN 90-593-70600
Amsterdam, 2004
119 p.; ill.;krtn.;lit.opg.

Laguette, J.A.Ph.: Brugkazemat Noord in Ravenstein.
In: Saillant
No. 4, 2000, p. 20; ill.

Landmacht gaat oefenen in Vinex-wijk.
In: Algemeen Dagblad
8 maart 2001, p. 6; ill.
[Oefenterrein Marnehuizen]

Lanmerse, A.: De vuile ingewanden van de Cannerberg.
In De Volkskrant
1997; ill.

Lardenoye, F.: Sluipmoord in de Cannerberg. Aanwezigheid asbest jarenlang verzwegen en gebagatelliseerd.
In: Oplinie
april 1997, p. 5-9; ill.

Leegwater, D.C.: Een bijzonder type groepsschuilplaats en een mysterieus object op het glacis van het Fort bij Rijnauwen.
In: Kwartaalbericht Stichting Menno van Coehoorn 1994/1, p. 15; ill.

Leeuw, A.S. de: Nederland in de Wereldpolitiek van 1900 tot heden.
Zeist, 1936.
247 p.
[o.a. kustverdediging, Duitse operatieplannen tegen Nederland etc.]

Leeuwen, A.H.; Sangster, H.: Schuilplaatsen en beveiliging tegen luchtaanvallen.
Leiden, 1936
70 p.; ill.

Leixner, L.: Vom Lemberg bis Bordeaux. Fronterlebnisse eines Kriegsberichters.
München, 1941.

Lenselink, F.: Bunkerroute. Toeristische route langs voormalige verdedigingswerken uit de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog in het Eemsmondgebied.
Uitg. Stichting Museum 1939-1945, z.j.

Lepage, J-D.: Vestingen en schansen in Groningen.
Eeuwenlang de hoeksteen van de Nederlandse defensie.
Utrecht, 1994
ISBN 90-5345-057-2 geb.
160 p.; ill.; krtn.; lit.opg.

Lintum, C. Te: Het oorlogsspook en de 46 millioen.
Rotterdam, z.j. [ca. 1910]
29 p.

Lit, H.C.: Slag om de Grebbeberg.
Ineenstorting van vermeend bolwerk.
In: De Onderofficier
Jg. 47, No. 5, mei 2005, p. 4-11; ill.

Lith, H. van: Kornwerderzand gaat open voor publiek.
In: De Legerkoerier
Jg. 34, No. 6, Juni 1984, p. 30-32; ill.

Lochem-Van der Wel, S. van: De natuur verdedigd: forten en natuurbeheer.
In: De Levende Natuur
No. 3, mei 1996, p. 118-122.

Lochem-Van der Wel, S. van; Lochem, H. van: Luchtwachttorens, militair erfgoed uit de Koude Oorlog.
In: Historisch-Geografisch Tijdschrift
Jg. 2000, No. 3, p. 73-86.
[met overzicht van alle in 2000 nog bestaande torens]

Lochem-Van der Wel, S. van; Lochem, H. van: Luchtwachttorens, zeldzaam militair erfgoed uit de Koude Oorlog.
In: Saillant
Jg. 2003, No. 3, p. 18-25; ill.; krtn.; lit./br.opg.

Lohmeyer, H.T.J.M.: Veldversterkingskunst.
Aanvullend dictaat bij de bestudering van het V.I.S. I, VI, VII, VIII en IX.
Met Atlas.
2e herziene druk.
Breda, KMA 1939
99 p.

Lohmeyer, H.T.J.M.; Tieskens: Duurzame versterkingskunst.
Deel I:
Deel II: Uitwerking van projectielen en bommen.
Breda, KMA, z.j.
I.U.B. 41317
Deel III: Constructies.
Breda, KMA z.j.
I.U.B. 41317

Desgewenst longonderzoek voor personeel Cannerberg.
In: Defensiekrant, datum onbekend.

Lorette, J. : Le problème de la défense de Flessingue au cœur des relations hollando-belges, 1910-1911.
In : Actes du 2e Colloque international d’Histoire Militaire
Stockholm, 1973
p. 43-45.

Lub, J.M.F.: De Geniedienst B.R.D.
In: Genie, Jg. 17, No. 3, maart 1967, p. 56-62; ill.
[betreft Nederlandse Genie in de Bundesrepublik Deutschland, interservicedienst onder het Hoofd B.A.B.O.V., verantwoordelijk voor Nikes- en Hawk-stellingen]

Man omgekomen in grot Maastricht.
In: Haagsche Courant
6 april 2005, p. A4
[ongeluk bij het verwijderen van asbest uit het hoofdkwartier Cannerberg]

Man, J.H. de: Het gebruik van gewapend en ongewapend beton bij verdedigingswerken.
In: De Militaire Spectator, Jg. 87, 1918, p. 354-376; p. 715-738; ill.

Man, J.H. de: Gewapend- en ongewapend beton in de versterkingskunst.
In: De Ingenieur, Jg. 37, 1922, p. 210-231; 856-869; 997-1002; ill.

Man, J.H. de: Het gewapend beton in den stellingoorlog. Voordracht voor de Vereeniging ter beoefening van de krijgswetenschap, gehouden door J.H. de Man op 11 Januari 1924.
In: Orgaan van de Vereeniging ter beoefening van de krijgswetenschap, Jg. 1923-1924, Aflevering III, p. 153-264; ill.

Man, J.H. de: De heer A.A. Schwing contra de punten 97, 99 en 112 der Handleiding Gasbeschermingsdienst.
In: De Militaire Spectator.
Jg. 1929, No. 9.

Marijnen, P.P.: Een bunker op de binnenplaats. In: Haagsche Courant, 7 september 1992.

Marijnen, P.P.: Atoomschuilkelder als geliefde uitgaansplek.In: Haagsche Courant, 13 januari 1997, catern B, p.6

Marine peilt Russen vanaf Terschelling.
In: Helderse Courant, 18 juni 1996; ill.

Maris, A.G.: Josephus Jitta, J.P.: De keersluis te Jutphaas in het Amsterdam-Rijnkanaal..
In: De Ingenieur, Jg. 65, No. 39, 25 september 1953.

Marlet, J.J.: Het Genievraagstuk.
In: De Militaire Spectator
Jg. 96, 1927, p. 532-540.

Marlet, J.J.: Nogmaals het Genievraagstuk.
In: De Militaire Spectator
Jg. 96, 1927, p. 701-705.

Martens, B.J.; Vries, G. de: Nederlandse Vuurwapens.
Landmacht, Marine en Koloniale Troepen 1866-1895.
Arnhem, 2001-10-29 ISBN 90-805583-3-8
272 p.; ill.; lit./br.opg.

Mattern: Welke waarde hebben onze forten?
In: MAVORS, Jg. 1929, No. 1, 2.

Meer mensen willen schuilkelder in de buurt.
In: Spits, 5 oktober 2001, p. 3.

Meer mensen willen openbare schuilkelders.
In: Haagsche Courant, 5 oktober 2001, p. A 3.

Merens, D.: De afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee en de landsverdediging.
Met een technische nota betreffende de verhooging van den afsluitdijk en zee- en meerdijken.
Den Haag, 1918.
86 p.; krt.

Meulen, A.J.H. van der: Het Nederlandse vestingstelsel in de 19e en 20e eeuw.
‘s-Gravenhage, 1969.
57 p.; krtn.

Meulenkamp, J.J.: Bouw en Inrichting van Schuilplaatsen tegen Luchtaanvallen.
Amsterdam, H.J. Paris, 1939
204 p.; ill.

Midden, L.C.A. van: Tien mei 1940: Fort Westervoort.
In: De Onderofficier, Jg. 38, No. 5, mei 1996, p. 15-22; ill.; lit.opg.

Mies, S.A.W.: Mobilisatie magazijncomplexen.
In: Beemt, F.H. van den e.a. [red]: 300 jaren bouwen voor de landsverdediging.
‘s-Gravenhage 1988, p. 146-164; ill.

Minkenhof, H.: Hoe Generaal Snijders zijn eigen loopbaan zag.
Amsterdam, 1939.

MKS: Veenhuizen hoopt op veel burgerbanen. Bouw van munitiemagazijnencomplex in volle gang.
In: Nota, Jg. 1979, No. 3, p. 3-8; ill.

Mobilisatie Linde en Hek te Fort Honswijk.
Staat van Oorlog 1914-1915.
2 delen.
Leiden, z.j.

Mulder, J.: Restauratie kazemattenmuseum een zaak van vrijwilligers.
In: Leeuwarder Courant
7 mei 1985
Unieke nachten in Maaskazemat mét latrine.
In: De Gelderlander, 28 november 2000
[plan om aan S- en rivierkazematten te Boxmeer/Oeffelt een recreatieve bestemming te geven]

Museumbunker nieuwe bezienswaardigheid in Noordwijk.
Stichting wil deel van Atlantikwall toegankelijk maken voor publiek.
In: Mariahoeve Magazine
30 augustus 2004, p. 1, 5: ill.
[Duitse munitiebunker AW, gedurende Koude Oorlog aangepast voor kunstopslag].

Nagel, R.: Kornwerderzand.
In: Waterweg. Personeelsblad van de directie IJsselmeergebied.
Jg. 2, 2001, No. 5, p. 10-16; ill.

Navo sluit stafcentrum Cannerberg.
In: De Telegraaf
27 augustus 1992.

Meer Nederlanders willen schuilkelder.
In: Metro
5 oktober 2001, p. 2.

Neisingh, C.N.J.; Verbeek, J.R.: Het bunkercomplex Rijksdorp te Wassenaar. Een geheime oorlogscommandopost van de Koninklijke Luchtmacht tijdens de Koude Oorlog.
WVN No. 15
‘s-Gravenhage, 1996
52 p.; ill.; krtn.; br./lit.opg.

Nijenhuis, T.: Een boerderij des doods.
In: De Volkskrant, Traject
zaterdag 5 mei 2001, p. 3T; ill.
[betreft het vliegveld Bergen NH]

Nobel, V.J.: “Hier komen die moffen niet langs, dachten we”.
In: Alkmaarsche Courant
21 mei 1982; ill.
[Kornwerderzand]

Noort, A.H. op ten; Berg, D. van den: Het beleg van Port Arthur en wat daaruit valt af te leiden ten aanzien van de Stelling van Amsterdam.
’s-Gravenhage, 1906.
123 p; 2 krtn.

Notermans, J.: Cannerberg Joint Operations Centre (JOC).
In: Om de Vesting
Jg. 19, 2004, No. 3, p. 36-38; ill.; lit.opg.

Notermans, J.: Schuilkelder geopend. Schuilen in Maastricht…
In: Om de Vesting.
Uitgave Stichting Maastricht Vestingstad
Jg. 20, 2005, no. 1, p. 24-25; ill.

Nuis, J.: Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau en Kornwerderzand, 13-14 mei 1940.
In: Mars et Historia, Jg. 23, 1989, No. 3, p. 22-24; ill.; li.opg.

Officier-kunstbeschermer nieuw leven ingeblazen.
In: Legerkoerier, Jg. 29, No. 12, december 1997, p. 18, 19; ill.

Koude Oorlog in atoombunker.
In: Algemeen Dagblad, 20 juni 1996.

Oorlog in beton: beton uit Nederland: oorlog in beton: beton in oorlog: Nederland van beton: bunkers in oorlog: oorlog aan de bunker.
Uitgave Onkruit
Amsterdam, z.d.
[betreft werken van de BB, Nederlandse Spoorwegen, PTT, Rijkswaterstaat, de Nederlandse Omroep Stichting en volksgezondheid]

Oorlogsverleden blijft leven op Afsluitdijk.
Museum in zeven kazematten.
In: Amersfoortse Courant/Veluws Dagblad
20 oktober 1984; ill.

Werken en wonen in een “OP”.
In: De Onderofficier, Jg. 39, No. 11, november 1997, p. 4-9; ill.
[versterkte OP voor VN veiligheidsmissies]

Opening kluis Sint-Pietersberg op 2 juli 2005.
In: Om de Vesting.
Uitgave Stichting Maastricht Vestingstad
Jg. 20, 2005, no. 1, p. 10-11; ill.
[kunstkluis]

Oppen, J. van: Gelderland moest bij inval Rus verdrinken.
In: De Gelderlander, 31 mei 1997.

De opvolger van Generaal Ophorst.
In: Het Leven Geïllustreerd
Jg. 13, No. 13, Dinsdag 26 Maart 1918, p. 417; ill.
[Generaal-majoor W.L. Overduijn als Commandant der Stelling van Amsterdam]

Oudendijk, K.E.: Kustverdediging
Z.p.; z.j.
27 p.
[Overdruk uit De Tijdspiegel]

Oudendijk, K.E.: Het zoogenaamde ‘Kruppmonopolie’.
In: De Avondpost
Overdruk, Zwolle, 1910.
38 p.; bijln.

Outhoorn, L. Van: Internationale phonogrammen betreffende onze kustverdediging.
Bijeengegaard en van aanteekeningen voorzien.
Haarlem, 1911
195 p.
[betreft reacties in de Franse, Engelse, Belgische en Duitse pers ten aanzien van de voorgenomen bouw van kustforten bij Vlissingen en Den Helder]

Overdijk, F.: Verdedigingswerken in Zeeland: de Bathstelling en de Zanddijkstelling.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken, Aflevering 3, November 1991, p. 16-19; krtn.; lit./br.opg.

Overdijk, F.: Verdedigingswerken in Zeeland: de Bathstelling en de Zanddijkstelling.
In: Alert.
Bulletin van de Stichting Militair Erfgoed
Jg. 5, No. 4, februari 2003
p. 33-37; ill.; krtn.

Overeem, J. van: Onderzoek, ontwerp en constructie van de drijvende stuwen.
In: Beekmans, J.R. [red]: Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie. Utrecht, 1997, p. 77-104; ill.

Overeem, J. van: De Waalmanoeuvre.
In: Beekmans, J.R. [red]: Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie. Utrecht, 1997, p. 115-122; ill.

Overheid heeft vrijwel geen idee waar en of er schuilkelders zijn.
Afgeschaft na afloop van de Koude Oorlog.
In: De Telegraaf, 28 september 2001.

PAG kazemat P10 en P11 –1936-.
Internetdocument, 2002
2 p.; ill.
http://users.bart.nl/~ravelijn/pagkazemat/

Pampus ligt voor Pampus.
Ondergang dreigt voor historisch forteiland in IJsselmeer.
In: Aktueel
Datum en nummer onbekend, p. 40-46; ill.

Pannekoek, F.A.: Over afstandmeting.
In: De Militaire Spectator
Jg. 92, 1923, p. 586-598; ill.

Peel-Raam Stelling.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 5, december 1993, p. 35; ill.
[krantenartikel in de Volkskrant van 29 juli 1993]

Peelen, G.J.: Het geheim van de IJssellinie.
In: VU Magazine
Mei 1990, p. 14-23; ill.

Peters, M.E.: Lichtblauw op de Veluwe. Een geschiedenis van het vliegveld Deelen 1914-1995.
Brocure Nr. 7 van de Sectie Luchtmachthistorie van de Staf van de Bevelhebber der Luchtstrijdkrachten.
‘s-Gravenhage 1996
ISBN 90-7369-611-9
96 p.; ill.

Plas, Th. Van der: De Koninklijke Marine en de verdediging van Naarden 1914-1918.
In: De Omroeper.
Jg. 8, No. 2, april 1995, p. 59-67.

‘Plofsluis’ te Nieuwegein.
In: Jaarboek van de Stichting Menno van Coehoorn, 1984/85.

Pollmann, T.: Van Waterstaat tot Wederopbouw.
Het leven van Ringers, ingenieur en minister.
2006
ISBN 90-8506-255-1
350 p.; ill.
[o.a. de Valleistelling en het Grebbegemaal]

Polvliet, G.: De militaire zijde der IJmuiden-sluizen-plannen.
In: De Telegraaf
27, 29 April en 1 Mei 1916
15 p.

Pool, R.: Fort de Bilt 1939-1940.
Herinneringen van een gemobiliseerd infanterist.
In: Ons Leger
juni 1980, p. 41, 43, 45, 47; ill.

Poppema, S.H.: Presentatie ‘Kustversterkingen 1900-1940’ door drs. J.R. Verbeek.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1989, p. 123-125; ill.

Ravensbergen, N.: De Hollandse Waterlinie in Gelderland.
Fietsroute.
Projectbureau Gelderland Cultuurland
Arnhem, 1995.

Reijer, E.C. de: Dijkverzwaring bedreigt IJssellinie.
In: Genie
Jg. 44, 1994, No. 4, p. 15-19.

Reijer, E.C. de: De IJssellinie 1951-1968.
In: Erfgoed van Cultuur en Techniek
Jg. 4 (1995), No. 3, september 1995, p. 71-75.

Reijer, E.C. de: De IJssellinie 1950-1968.
Zwolle, 1997
ISBN 90-400-9870-0
174 p.; ill.; lit./br.opg.

Rek, W. de: Navo-bunker beschermt Nederlands oudste orgel.
In: Twentsche Courant
17 mei 1997.

Riesen, J.H. van: Schuilloopgraven tegen luchtbombardementen.
In: De Militaire Spectator
Jg. 103, No. 4, April 1934, p. 149-155; ill.
[betreft de bescherming van de burger bevolking]

Riesen, J.H. van: Schuilloopgraven.
In: Luchtgevaar
Jg. 1934, No.’s 6 en 7.

Rietberg, B.: De Grebbelinie. Een cultuurhistorische gids.
ISBN 90-5345-253-2
188 p.; ill.

Rijksluchtvaartdienst LVB bouwt aan historie “Stelling van Amsterdam”.
In: Achter de Schermen.
Personeelsblad Luchtverkeersbeveiliging.
April 1995.

Ringoir, H.: Het Regiment Kustartillerie.
In: Mars et Historia
Jg. 18, No. 4, juli/augustus 1984, p. 88-101.

Riphagen, G.: Staelduinse bos behoort weer aan natuur.
Defensie doet deel terrein over aan stichting Zuid-Hollands Landschap.
In: De Volkskrant
18 maart 1987.

Risico’s Cannerberg beperkt.
In: Defensiekrant
6 februari 1992, No. 5, p. 2.

Ritman, D.: De plannen betreffende de kustversterking. Eene schets op economischen grondslag.
In: De Militaire Spectator
Jg. 80, 1911, p. 730-734.

Rolf, R.: Bunkers in Nederland.
Den Helder 1982.
ISBN 90-6474-015-1
156 p.; ill.; krtn.; lit.opg.

Rolf, R.: De twintigste eeuw: bouwen in beton.
In: Vesting. Vier eeuwen vestingbouw in Nederland, p. 127-150; ill.

Rolf, R.; Saal, P.: Vestingwerken in West Europa.
1985
ISBN 90-228-3613-4.

Rooij, L. De: Taak zonder grenzen voor burgerbewaker Cannerberg. Als onbezoldigd ambtenaar van Politie ondergebracht bij de Koninklijke Marechaussee.
In: Nota, Maandblad voor het burgerpersoneel van Defensie
Jg. 15, No. 4, april 1987, p. 28, 29; ill.

Royen, R.P. van: Mededeling betreffende de werken ten behoeve van de drinkwatervoorziening in de Stelling van Amsterdam.
In: De Ingenieur.
Jg. 1905, p. 728-754.

Sakkers, H.: Toiletgerief in vestingwerken. Latrinebunkers in de Atlantikwall.
In dezelfde band: Reijer, E. de: WC-gerief in het heetst van de Koude Oorlog.
Koudekerke, 1999
ISBN 90-800900-5-0
63 p.; ill.; lit.opg.

Sakkers, H.; Hollander, J. den: Luchtwachttorens in Nederland. Industrieel erfgoed uit de Koude Oorlog.
Uitgave Stichting Natuur en Recreatieinformatie.
Middelburg, z.d. [1989]
ISBN 90-70146-10-7
32 p.; ill.; lit.opg.

Sakkers, H.; Hollander, J. den: Het verhaal van een Paal. Mijnengevaar in de Westerschelde.
Mijnenuitkijkdienst (MUD) in de Koude Oorlog 1949-1974.
2002
40 p.; ill.
[Mine watching service along the shores of the Westerschelde during the Cold War]

Sakkers, H.: Nederlandse vestingbouw op Walcheren gedurende de Eerste Wereldoorlog.
In: Mededelingenblad Stichting Bunkerbehoud.
Jg. 3, No. 1, Juni 2001, p. 10-13; ill.

Sakkers, H.: Vesting Vlissingen. Een veranderende vormgeving door de eeuwen heen.
2004
144 p.; ill.;plgr.;krtn.

Sanders, J.G.M. [red.]: Voorwaarts….Mars!
Onderzoeksgids voor defensiearchieven betreffende Noord-Brabant 1588-1974.
Rijksarchief Noord Brabant.
’s-Hertogenbosch, 1996
ISBN 90-74376-10-X
150 p.; ill.; lit./br.opg.
[o.a. over de Genie-organisatie en vestingen]

Sanering Cannerberg geeft te veel risico.
In: Haagsche Courant
16 augustus 1997, p. A5.

Saneringsplan (gefaseerd) JOC Cannerberg.
Uitwerking Fase I.
DGW&T Directie Zuid
Juli 2002

Santen, E.C. van: Het Fort op de Biltstraat. Een cultuur-historische effectrapportage.
Dienst Volkshuisvesting, Sector Monumenten
Utrecht, 1994.

Schaik, D.C. van: De onderaardse gangen in de Sint Pietersberg.
Geïllustreerde beschrijving van het noordelijk gangencomplex.
1935.

Schaik, D.C. van: Over een ouden plattegrond en merkwaardige historische opschriften in den St.Pietersberg.
In: Historia, Maanblad voor Geschiedenis en Kunstgeschiedenis
Jg. IV, 1938, p. 241-244.

Schaik, D.C.van: De onderaardsche gangen in den Sint Pietersberg.
Geïllustreerde beschrijving van het gangenstelsel “Zonneberg”.
1942.

Schaik, D.C. van: Het meten van den plattegrond van het gangenstelsel “Zonneberg” in de Sint Pietersberg.
In: Historia, Maandblad voor Geschiedenis en Kunstgeschiedenis.
Jg. 8, 1942, p. 307-313; ill.; plgr.
[o.a. Frans voorstel in de Napoleontische tijd tot gebruik voor legering etc. in verband met het fort, Franse plattegrond]

Schaik, D.C. van: The old town of Maastricht and the caves of mount Sint-Pieter.
Souvenir-edition in honour of our American liberators.
Heer, 1945.
48 p.; ill.; plgr. Tunnelcomplexen
[vestingwerken, waaronder fort Sint-Pieter en tunnels tot en met 20e eeuw, inclusief het voorgenomen gebruik door de Duitse Rüstungsindustrie in 1944/45]

Scharroo, P.W.: Wat zal in de moderne oorlogvoering van permanente en semi-permanente versterkingen kunnen worden verwacht?
In: Orgaan der Vereeniging ter beoefening van de krijgswetenschap.
Jg. 1915-1916, IVe Afl.

Scharroo, P.W.: Schuilplaatsen van gewapend beton.
In: De Ingenieur
Aflevering Gewapend Beton
Jg. 6, 1918, p. 212-219; ill.

Scharroo, P.W.: Het gebruik van gewapend beton voor semi-permanente en permanente schuilplaatsen.
In: De Militaire Spectator
Jg. 87, 1918, p. 434-438; ill.

Scharroo, P.W.: Vergadering van 25 October 1918. Discussie over: De afsluiting en gedeeltelijke droogmaking van de Zuiderzee in haar beteekenis voor de landsverdediging.
In: Orgaan der Vereeniging ter beoefening van de krijgswetenschap
1918-1919, 1e Aflevering, ‘s-Gravenhage 1919, p. 1-107; 2 krtn.

Scharroo, P.W.: De economische en militaire beteekenis van het kanaalplan der Kanaalvereeniging “De Geldersche Vallei”.
In: De Militaire Spectator
Jg. 88, 1919, Januari/Februari.

Scharroo, P.W.: Aard en omvang der werkzaamheden van het Wapen der Genie tijdens de Mobilisatie 1914-1918.
In: Militair Technisch Tijdschrift
Jg. 1, No. 9, Januari 1920, p. 427-440; Jg. 2, No. 10, Februari 1920, p. 475-486; No. 11, Maart 1920, p. 523-533.

Scharroo, P.W.: Cement en Beton No. 3.
Water en de hoedanigheid van beton.
Uitgave Verkoopassociatie ENCI-CEMIJ NV
Amsterdam, 1939
63 p.; ill.

Scharroo, P.W.: Beton. Handleiding voor den betonarbeider.
‘s-Gravenhage, 1940
183 p.; ill.

Scharroo, P.W.: Grondwerk. Handleiding voor theorie en praktijk.
Amsterdam, 1941
212 p.; ill.

Scheltema-Vriesendorp, E.: De restauratie van de vesting Naarden en Naarden-Vesting in de twintigste eeuw.
In: Tussen Vecht en Eem
Tijdschrift voor regionale geschiedenis
Jg. 23, No. 3, september 2005
p. 179-189; ill.

Schep, C.: Constructie van schuilplaatsen en commandoposten.
Verslagen van het Advies Bureau der Genie, No. 161
Den Haag, maart 1967.

Schepper, H.H.J.: 153 jaar Oranje Nassau kazerne, 1814-1967.
Amsterdam

Schilderman, S.: Nieuwe Nederlandsche gasbeschermingsmiddelen.
In: MAVORS
Jg. 29, 1935, p. 706-710
[o.a. het schuilplaatsgasmasker M’35]

Schilt, C.: Verwikkelingen rond het technisch concept in de jaren 1949-1951.
In: Beekmans, J.R. [red]: Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie. Utrecht 1997, p. 55-76; ill.

Schmid, L.M.A. von: Van de Defensie. Vestingstelsel en verdedigingsplan.
‘s-Gravenhage 1922.
165 p.

Schneider, C.D.H.: Onze Kustverdediging. Een vraagstuk van den dag.
1908
27 p.
[C.D.H. Schneider was gepensioneerd Luitenant-Generaal]

Scholten, H.H.: Inventaris van de archieven van de Eerstaanwezend Ingenieurs te Brielle en Hellevoetsluis 1814-1911.
’s-Gravenhage 1979.

Schouten, R.: Schuttersput gerieflijker.
Bron: onbekend; ill.

Schuhmacher, H.O.: Schetsen en aanwijzingen op het gebied der veldversterkingskunde.
H.P. de Swart & Zoon, ’s-Gravenhage, z.j. [1927]
36 p; 13 pltn.
[nieuwe titel voor het eerder aangekondigde boekwerk “Pionier-technische gegevens voor de Landmacht”]

Duizend schuilruimten voor Den Haag. Een belangrijk initiatief.
Bron: onbekend.

Schulten, C.M.: De Nederlandse stormscholen 1917-1933.
In: De Militaire Spectator
Jg. 1984, No. 6, p. 275-282; ill.; krt.
[overzichtskaart met oefeningsloopgraven en –schuilplaatsen op de Waalsdorpervlakte bij Den Haag]

Schut, J.: De keer- of “plofsluis”te Jutphaas.
In: Cronyck de Geyn.
Kwartaaluitgave van de Historische Kring Nieuwegein
Jg. 1984, juli.

Schuurman, J.H.: Vliegveld Bergen NH 1938-1945.
De aanleg van het “vliegpark”
De Duitse aanval in mei 1940
De verbeten strijd van de Fokkers
De geallieerde offensieven gedurende de oorlog.
Bergen NH, 2001
ISBN 90-75440-04-9
326 p.; ill.; krtn.; lit./br.opg.

Schwing, A.A.: Eenige opmerkingen over No. 52 Handleiding Gasbeschermingsdienst.
In: De Militaire Spectator
Jg. 1929, No. 6.

Schwing, A.A.: Nogmaals: De handleiding Gasbeschermingsdienst.
In: De Militaire Spectator.
Jg. 1929, No. 12.

Setten, G.J. van: Dienstplichtig water.
In: NRC Handelsblad
28 juni 1985.

Slokkers, J.W.M.: Vlissingen, sleutel van de Schelde. De geschiedenis van de vesting van de middeleeuwen tot 1944.
Overdruk van een lezing uit de cursus “De geschiedenis van Vlissingen”, georganiseerd door de Zeeuwse Volksuniversiteit, 1983.

Sloop legerbasis Havelterberg.
Onderzoek: geen radioactieve straling.
In: Drentsche Courant
22 september 1998.

Sluijs Veer, A.L. van der: Berekening van de dikte van een horizontale gewapend betondekking.
In: De Militaire Spectator
Jg. 93, 1924, p. 692-701.

Sluiters, A. van: Bouwen voor de landsverdediging 1840-1940.
In: Beemt, F.H. van den e.a. [red]: 300 jaar bouwen voor de landsverdediging. ‘s-Gravenhage 1988, p. 103-140; ill.

Sluiting stofnest Cannerberg onzeker.
In: Defensiekrant
28 november 1991, p. 2.

Sluys, van der: Vechtwagenhindernissen.
In: De Militaire Spectator
Jg. 1938, No. 3.

Smeets, J.P.E.G.: Korps Politietroepen. Beknopte Geschiedenis.
Museumbrochure Nr. 1
Uitgave Stichting Vrienden van het Marechausseemuseum
z.p. [Buren], 1993
32 p.; ill.

Smeets, J.P.E.G.: Het Korps Politietroepen 1919-1940. De Politiemilitair als steunpilaar van het wettig gezag.
Maastricht, 1997
ISBN 90-9010555-7
232 p.; ill.; lit./br.opg.
[dissertatie RUL]

Smid, B.; Linden, P. Van der: De verdediging van de Afsluitdijk.
In: De Militaire Spectator
Jg. 110, 1941, p. 305-317.

Sneep, J.: De Grebbelinie in onze landverdediging.
In: Brink, M.; Cramer, C. [eds]: Ergens in Nederland.... Herdenking Mobilisatie 1939-1989.
p. 41-48; ill.; krt.; lit.opg.

Sneep, J.: De Maaslinie en de Peel-Raamstelling in mei 1940.
In: Genie
Jg. 40, No. 5, mei 1990, p. 8-14; ill.

Sneep, J.: De Maaslinie en de Peel-Raamstelling in mei 1940.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1989/90, p. 52-66; ill.; br.opg.

Sneep, J.e.a. [red]: Atlas van historische verdedigingswerken in Nederland.
Noord-Brabant.
Amsterdam, 1996
ISBN 90-6011-816-2
224 p.; ill.; lit./br.opg.

Snijders, C.J.: Duurzame en tijdelijke versterkingskunst.
Breda, KMA 1901
132 p.

Snijders, C.J.: Veldversterkingskunst. Leerboek voor de cadetten van alle wapens.
Met een Atlas van XXVI platen.
Breda, KMA 1911
394 p.

Snijders, C.J.; Noorduijn, P.C.; Roijen, F.R. van: Duurzame en tijdelijke versterkingskunst.
Deel II.
Breda, 1907.

Snijders, C.J.; Noorduijn, P.C.J.: Duurzame en tijdelijke versterkingskunst.
Met atlas
Breda, KMA 1909

Snijders, C.J.; Noorduijn, P.C.J.: Duurzame en tijdelijke versterkingskunst.
3e druk, bewerkt door P.W. Scharroo
Met atlas
Breda, KMA 1916

Snijders, C.J.; Huffnagel, P.: Atlas (beperkte) betreffende de inrichting van pantseringen en hare toepassing in den vestingbouw.
Breda, 1902, Herdruk.
17 platen.

Snijders, W.G.F.: Geen verdedigingswerk aan de Westerschelde!
Een betoog op historischen grondslag.
Rotterdam, 1911.

Spanjaerdt Speckman, L.J.: Fortenbouw te Vlissingen en bij Kijkduin 1913/1920 en het ontstaan van het Technisch Bureau.
Manuscript.
7 p.

Spanjaerdt Speckman, L.J.: Berekening van dekkingen van gewapend beton tegen artillerievuur.
Breda, KMA 1932
31 p.; ill.; lit.opg.
Boekwerk No. 601A

Spanjaerdt Speckman, L.J.: Duurzame versterkingskunst.
Leerboek voor de cadetten van alle wapens.
Tweede deel.
Met Atlas.
Boekwerk No. 601
Breda, KMA 1934
108 p.; lit.opg.

Sparenburg, J.W.: Het Korps Opzichters van Fortificatiën honderd vijfentwintig jaar.
In: Ons Leger
Jg. 32, no. 5, mei 1948, p. 17, 19.

S.S.: Ter nagedachtenis Willem Hendrik Schukking
Kolonel-titulair der Genie b.d.
In: Genie
Jg. 17, No. 6, Juni 1967, p. 127-129.

Staal, H.P.: De verbetering onzer kustverdediging. Eenige beschouwingen naar aanleiding van het Regeeringsvoorstel.
‘s-Gravenhage, 1910.

Nederlandsche Staalfabrieken v/h J.M. de Muinck Keizer N.V. Utrecht.
Herdenkingsuitgave 1902-1942.
[Utrecht], 1942.
32 p.; ill.

Station Militaire Inlichtingendienst bij West Terschelling ontmanteld.
In: Helderse Courant
16 januari 2002.

Steen, J. van der; Schers, T.: Weert in de verdediging: een tocht langs kazerne, schans en kazemat.
[Weert], 2004
36 p.; ill.
[uitgegeven ter gelegenheid van de Monumentendag 2004; oplage 500 exemplaren]

De Stelling van Amsterdam – water als vesting. Submission for nomination to the worldheritage list by the state of the Netherlands
Provincie Noord-Holland
Haarlem, 1995.

Stormloop op bejaarde tanks.
In: Telegraaf
15 februari 1994
[betreft de sloop van 10 ingebetonneerde Sherman tanks rond Deventer]

Toegepaste studie betreffende het inrichten van stellingen.
Tactische en technische wenken voor de Landmacht.
Uitgegeven op last van den Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht
’s-Gravenhage, Algemeene Landsdrukkerij, 1917.
34 p.
[Tekstdeel]

Toegepaste studie betreffende het inrichten van stellingen.
Atlas van 14 platen.
Tactische en technische wenken voor de Landmacht.
Uitgegeven op last van den Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht
Topographische Inrichting, 1917.
[Atlas]

Sybenga, J.: Operationele verhardingen.
In: Beemt, F.H. van den e.a. [red]: 300 jaar bouwen voor de landsverdediging. ‘s-Gravenhage, 1988, p. 165-178; ill.

Tabak, W.J.: Kornwerderzand: symbool van onverzettelijkheid.
Van militair verdedigingswerk tot museum.
In: De Legerkoerier
mei 1986, p. 11-14; ill.

Tabak, W.J.: Kustversterkingen van 1900 tot 1940.
In: Nota
Jg. 17, No. 6, Juni 1989, p. 20, 21; ill.

De Tapijnkazerne.
Maastrichts silhouette 59
Maastricht 2004
Uitgave Stichting Historische Reeks Maastricht.
Tarel, H.J.H. van: Voorschrift Inrichten van Stellingen (Deel VII)
In: De Militaire Spectator
Jg. 102, 1933, No. 7, p. 409-420; ill.
[betreft bouw van zware gewapend betonschuilplaatsen; auteur was kapitein der Genie en leraar HKS]

Tarel, H.J.H. van: Steunpunten.
In: De Militaire Spectator
Jg. 103, 1934, No. 5, p. 206-210; idem No. 6, p. 240-248; krt.
[betreft theorie over de toepassing van zware betonkazematten]

Tates, T.: Geheime bunkers ontmanteld.
In: Haagsche Courant
3 november 2000, p. A 5.
[betreft de ondergrondse noodzetels van de departementen]

Thomson, W.: Beschouwingen over kustverdediging.
Zeemacht, Landmacht, Luchtmacht.
In: Orgaan der Vereniging ter Beoefening van de Krijgswetenschap
Jg. 1938-1939, Afl. V, p. 280-388; ill.; krtn.; tabn.

Tillekens, G.: Gediamanteerde zaagketting snijdt villa Cäsar open.
In: Cobouw Materieel
No. 142, 30 juli 1996, p. 9; ill.

Toilettonnen voor museumkazematten Kornwerderzand.
In: Leeuwarder Courant
5 november 1984; ill.

Tol, M. van: Splitsing munitiebunkers moet risico verkleinen. Wellicht extra investering in vuilverbranding.
In: Haagsche Courant
28 december 1988.
[Ypenburg]

Trense, R.W.: De dynamica van constructies.
Verslagen van het Advies Bureau der Genie, No. 142.
Den Haag, 1967
[o.a. constructies in de versterkingskunde, met inbegrip van de constructie van schuilplaatsen onder bestaande gebouwen]

Treu, H.A.: Aantekeningen over 350 jaar militaire garnizoenen in de stad Gouda 1572-1922.
Den Haag, 1968.
32 p.; ill.

Treu, H.A.: De Oranje Nassau kazerne in Amsterdam.
Verleden-heden-toekomst.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1987/88, p. 59-66; ill.; lit./br.opg
[in 1810 gebouwd door de Franse Keizerlijke overheid met de naam Quartier St. Charles, naar de Maréchal de l’Empire Charles Oudinot]

Twigt, A.: Hit and Run. Straatvechters gaan een trapje hoger in Marnehuizen.
In: Legerkoerier.

Uijterschout, I.L.: De Afsluitdijk en de Stelling van Den Helder.
In: De Militaire Spectator
Jg. 149, 1980, p. 211-221.

Valen, S. van: Brugkazematten, een typisch Nederlands verdedigingssysteem.
In: Alert, Bulletin van de Stichting Militair Erfgoed
Jg. 3, No. 1, April 2001, p. 18-28; ill; lit.opg.

Veen, J.M. van der; Witsel, R.: Onderzoek naar de bouwkundige staat van de forten van de Stelling van Amsterdam.
Provincie Noord-Holland
Haarlem, 1995.

Veen, R. van der: Water tegen de Russen.
In: NRC Handelsblad
19 september 1997.

Velde, M. van der: Kazernecomplex wordt woonpark.
In: De Telegraaf
27 maart 2002, p. T 31; ill.
[betreft LIMOS-kazerne, Nijmegen, bestaande uit de Prins Hendrikkazerne (ex-Koloniale Reserve), Generaal Snijderskazerne en de Krayenhoffkazerne]

Ven, A.C.J. van de: Pionierarbeid der Infanterie.
In: De Militaire Spectator
Jg. 102, No. 9, September 1933, p. 573; ill.
[betreft ervaringen opstellingsvormen uit het V.I.S., o.a. de schuilnis]

Venker, H.W.: Overzicht van de militaire bouwkunde voor de cadetten van alle wapens H.T.L.
Atlas van 60 platen.
Breda, KMA 1920.

Venker, H.W.: Dictaat over mortels, ten dienste van het onderwijs in kennis van bouwmaterialen voor de Cadetten der Genie.
Breda, KMA, 1923
94 p.; ill.

Vensters, P.; Jansen van Galen, J.: Fietsen door de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Acht etappes.
Instituut voor Publiek en Politiek.
Amsterdam, 2002.

Verbeek, J.R.: Inleidende beschouwing over de verdedigingswerken bij Kornwerderzand.
Deel 1.
In: Maandorgaan van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 20, 1982, No. 3, p. 87-92; ill.; krtn.
Deel 2.
In: Maandorgaan van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 20, 1982, No. 4, p. 123-126; ill.; lit.opg.

[Verbeek, J.R. ed.]: Kornwerderzandlied.
In: Maandorgaan van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 20, 1982, p. 387.

Verbeek, J.R.: De strijd bij Kornwerderzand (dagboekfragment van Kapitein C.F.J. Boers, Commandant van het verdedigingswerk).
In: Maandorgaan van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 21, 1983, No. 10, p. 383-396; ill.

Verbeek, J.R.: Materieel van het Nederlandse Leger in 1940.
Deel 2: Het kazematventilatie-aggregaat.
In: Maandorgaan van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 21, 1983, No. 12, p. 585-591; ill.
Aanvullingen op deel 2: Het kazematventilatie-aggregaat.
In: Maandorgaan van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 22, 1984, No. 2, p. 68, 69; ill.

Verbeek, J.R.: De positie Kornwerderzand 1940-1985.
Van militair verdedigingswerk tot museum.
In: Armamentaria
No. 20 (1985), p. 12-22; ill.; krtn.

Verbeek, J.R.: Het KoWeZa-cabaret.
In: Maandorgaan van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 23, 1985, No. 7/8, p. 299-301; ill.

Verbeek, J.R.: De bouw van de eerste Nederlandse schuilkelder ten behoeve van de bescherming van de burgerbevolking tegen gasaanvallen.
In: Terugblik, Maandorgaan van de Documentatiegroep ‘40-’45
jg. 24, 1986, No.2, p. 33-40; ill.

Verbeek, J.R.: Pantserafweergeschut van het Nederlandse Leger.
In: Terugblik, Maandblad van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 24, 1986, No. 2, p. 48-50; ill.
[betreft o.a. kanon van 5 Kazemat]

Verbeek, J.R.: Het kanon van 10 tl.
In: Armamentaria
No. 21 (1986), p. 66-77; ill.; br.opg.

Verbeek, J.R.: Het stalen infanterieschild van het Nederlandse Leger.
In: Armamentaria
No. 22 (1987), p. 121-136; ill.; br.opg.

Verbeek, J.R.: Grepen uit de ontstaansgeschiedenis van de verdedigingswerken van Kornwerderzand.
In: Mars et Historia
Jg. 23, No. 3, mei/juni 1989, p. 18-22; ill.

Verbeek, J.R.: De verdedigingswerken op de Afsluitdijk. Aspecten van het operationele gebruik in mei 1940, afgezet tegen het voorgenomen gebruik.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1989/90, p. 69-81; ill.; br.opg.

Verbeek, J.R.: De verdedigingswerken op de Afsluitdijk.
In: Genie
Jg. 40, No. 5, mei 1990, p. 2-7; ill.

Verbeek, J.R.: Kazemat met gietstalen koepel voor een pag van 4,7 cm.
In: Armamentaria
No. 27 (1992), p. 35-54; ill.; br.opg.

Verbeek, J.R.: Kazemat met gietstalen koepel voor pantserafweergeschut.
In: Genie
Jg. 43, No. 8, september 1993, p. 15-22; ill.; br.opg.

Verbeek, J.R.: Kustversterkingen 1900-1940. De planning, constructie en bewapening van Nederlandse kustforten en batterijen.
Haarlem, 1989
ISBN
352 p.; ill.; krtn.; lit./br.opg.

Verbeek, J.R.: De kustverdediging te land van 1814 tot 1940.
In: Dijk, P.J.J. van et.al. eds.: Kustverdediging. Vestingbouwkundige bijdragen 1992,
‘s-Gravenhage 1992, p. 38-57; ill.; lit./br.opg.

Verbeek, J.R.: Zwetende pantsermannen bestaan niet! Grepen uit het dagelijks leven in het pantserfort Hoek van Holland 1880-1940.
In: Armamentaria
No. 33 (1998), p. 125-135; ill.; lit./br.opg.

Verbeek, J.R.: Kustverdediging.
Voordracht Symposium van de Stichting Menno van Coehoorn, 22 en 29 oktober 1999 te ‘s-Gravenhage in de P. de Jong-zaal van het Defensie Voorlichtingscentrum.
In: WVN Berichten, No. 32, p. 3-8.

Verbeek, J.R.: Het stalen infanterieschild van het Nederlandse Leger.
Neêrlands Arsenaal No. 1
‘s-Gravenhage, 1999
38 p.; ill.; lit./br.opg.

Verbeek, J.R.: Gasbescherming in kazematten en schuilplaatsen. I: 1918-1940.
Neêrlands Arsenaal No. 2
‘s-Gravenhage, 2000
48 p.; ill.; lit./br.opg.

Verbeek, J.R.: Het kanon van 6 cm Hefkoepel
Neêrlands Arsenaal No. 3
‘s-Gravenhage, 2001
40 p.; ill.; br.opg.

Verbeek, J.R.: Het kanon van 6 cm Kazemat.
Neêrlands Arsenaal No. 4
‘s-Gravenhage, 2001
40 p.; ill.; br.opg.

Verbeek, J.R.: Het kanon van 6 cm Minimaal Schietgat.
Neêrlands Arsenaal No. 5
‘s-Gravenhage, 2001
36 p.; ill.; br.opg.

Verbeek, J.R.: De Coehoornmortier.
Landmacht, Indisch Leger en Koninklijke Marine.
Neêrlands Arsenaal No. 6.
‘s-Gravenhage, 2001
43 p.; ill.; lit./br.opg.

Verbeek, J.R. De lichte bomwerper van 2,5 cm.
Neêrlands Arsenaal, No. 7.
‘s-Gravenhage, 2001
28 p.; ill.; lit./br.opg.

Verbeek, J.R.: Zwetende Pantsermannen bestaan niet!
De geschiedenis van het fort aan den Hoek van Holland en haar bewoners.
Hoek van Holland, 2001
ISBN 90 805686-2-7
244 p.; 141 ills.; lit./br.opg.

De civiele verdedigingsvoorbereiding in Nederland.
Ministerie van Binnenlandse Zaken, ‘s-Gravenhage, december 1979

Betonnen Verdedigingswerken: De Stelling van Kornwerderzand.
1987
50 p.; ill.
Uitg. Provincie Friesland, Afdeling Bouwen en Wonen.

Vergeer, A.: “Geen schuilkelder verkocht”.
Nederland blijft bij terreurdreiging gewoon bovengronds.
In: De Telegraaf
28 september 2001, p. T5; ill.

Verheij, J.; Graaf, S. de [red]: Fort Wierickerschans.
Zicht op een levendig multifunctioneel centrum in Bodegraven.
Zwammerdam, 2001.

Verslag van de artillerie-verrichtingen aan boord van Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau tusschen 10 en 14 mei 1940.
Artilleriemededeelingen A No. 133
Batavia, Landsdrukkerij, 1941.
21 p.; krt.

Versteeg, G.J.: Kornwerderzand krijgt museum vestingwerken.
Vrijwilligers richten kazematten in als oorlogsmuseum.
In: Nederlands Dagblad
14 december 1984, p. 6; ill.

Versterkingen Kornwerderzand monument voor kwaliteit leger.
Werkgroep wil kazematten bewaren als museale punten.
In: Sneon en Snein.
Zaterdagbijlage Leeuwarder Courant
12 mei 1984; ill.

Duurzame en tijdelijke versterkingskunst.
Leerboek voor de cadetten van alle wapens.
Eerste Afdeeling.
Duurzame landversterkingen.
Uitsluitend ten behoeve van het onderwijs aan de Kon. Mil. Academie.
Met een atlas van 9 platen.
Breda, KMA, 1916.

KMA: Duurzame Versterkingskunst
Deel I: Geschiedenis
Deel II: Uitwerking van projectielen en bommen
Deel III: Constructies
[o.a. vooroorlogse Nederlandse werken]

Verzameling van voorschriften betreffende den administratieven dienst der Genie.
Deel I.
Aanschrijving D.v.D. d.d. 20 October 1931, Ve Afd. No. 59.
Boekwerk No. 455
Breda, KMA 1931
40 p.

Verzameling van voorschriften betreffende den administratieven dienst der Genie.
Deel II.
Boekwerk No. 455
Breda, KMA 1933
78 p. met 7 wijzigingsbladen.

Verzameling van voorschriften betreffende den administratieven dienst der Genie.
Deel III.
Boekwerk No. 455
Breda, KMA 1933
92 p. met 7 wijzigingsbladen

Verzameling van voorschriften betreffende den administratieven dienst der Genie.
Deel IV.
Aanschrijving D.v.D. d.d. 18 April 1933, Ve Afd. No. 100.
Boekwerk No. 458
Breda, KMA 1933
57 p. met 6 wijzigingsbladen.

Vesters, P. [red.]: De Stelling van Amsterdam. Harnas voor de hoofdstad.
Utrecht, 2003
ISBN 90-5345-210-9
304 p.; ill.; plgr.; krtn.; lit.opg.; glossarium.

Vesters, P.: De Stelling van Amsterdam: Werelderfgoed.
In: Vesters, P. [red.]: De Stelling van Amsterdam. Harnas voor de hoofdstad.
Utrecht, 2003
ISBN 90-5345-210-9
p. 10-23.

Vesters, P.: Overzicht objecten in het landschap.
In: Vesters, P. [red.]: De Stelling van Amsterdam. Harnas voor de hoofdstad.
Utrecht, 2003
ISBN 90-5345-210-9
p. 254-283.

Oude vestingwerken met een nieuw doel.
In: Toeristenkampioen
Jg. 1943, p. 84-; ill.
[betreft het gebruik van oude vestingwerken te Maastricht voor de luchtbescherming]

Visser, A.R.: De keersluis bij km 43.
In: Op de Bres.
Jg. 1999, No. 14.

Visser, A.R.: Nederlandse tankversperringen.
In: Op de Bres.
No. 11, juli 1998.

Visser, A.: De verboden kringen.
In: Alert
Bulletin van de Stichting Militair Erfgoed
Jg. 3, No. 1, april 2001, p. 49-52.

Visser, A.: Niet gebouwde kazematten in de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
In: Alert
Bulletin van de Stichting Militair Erfgoed
Jg. 2002, No. 1

Visser, A.: De S4 kazemat in de Grebbelinie.
In: Alert.
Bulletin van de Stichting Militair Erfgoed.
Jg. 5, No. 4, februari 2003
p. 20-21; ill.

Visser, A.: Tankversperringen in de Grebbelinie of Valleistelling.
In: Alert.
Bulletin van de Stichting Militair Erfgoed.
Jg. 5, No. 4, februari 2003
p. 28-32; ill.; br.opg.

Visser, A.: De Genie en de 6de kom.
In: Saillant
Kwartaalbericht van de Stichting Menno van Coehoorn
Jg. 2003, No. 4, p. 17-24; ill.
[betreft inundatiewerken in verband met het Amsterdam-Rijnkanaal]

Visser, H.R.; Wieringen, S.J. van: Kazematten in het Interbellum.
Vestingbouwkundige Bijdragen
Uitgave Stichting Menno van Coehoorn, Utrecht.
Amsterdam, 2002
ISBN 90-5881-065-8
168 p.; ill.; krtn.; lit/br.opg.; register; glossarium.

Vooren, A.A. van der: Gewapend-betonvoorschriften 1940.
(G.B.V. 1940)
Vastgesteld door het Koninklijk Instituut van Ingenieurs, Afdeling voor bouw- en waterbouwkunde.
Amsterdam, 1940.

Voorschrift Inrichten van Stellingen.
Deel VII
Bouw van zware gewapend beton-schuilplaatsen.
(V.I.S. VII, Zw.G.B. Shuilpl.)
Bijlage IV
Breda, KMA.

Voorschrift Nr. 1585: Verzamelstaat van de geklassificeerde vestingwerken.
Z.p. [’s-Gravenhage], 1948.

Voorschrift Nr. 2000 Verzamelstaat van de geklassificeerde vestingwerken.
Z.p. [’s-Gravenhage], 1952.

Voorschrift Nr. 2040 Veldversterkingen
Vastgesteld bij aanschrijving van de Minister van oorlog d.d. 31 maart 1953, Hoofdkwartier van de Generale Staf, BCV Nr. 1934.
255 p.; ill.

Algemeene voorwaarden voor de uitvoering van werken voor den Dienst der Genie, vastgesteld bij Beschikking van den Minister van Oorlog van 6 Juni 1906, Ve Afd., No. 413.
‘s-Gravenhage, 1906
328 p.

Vos, S. de: De Nieuwe Hollandse Waterlinie, een historische infrastructuur herontdekt?
Utrecht, 1999.

Vos, S. de e.a.: Utrecht centrum van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Voortgangsbericht No. 2
Ontwikkelbedrijf Gemeente Utrecht
Bureau Bijzonder Beheer
Utrecht, 2001.

Vroom, L.J.H.; Uitenhout, J.B.: De bolwerken van Haarlem, veranderingen tijdens de 19de en 20ste eeuw.
In: Haerlem Jaarboek 1980
Haarlem, 1981
p. 33-68; ill.; plgr.; lit./br.opg.

Waalemijn, A.: Achter de bres. De Rijkswaterstaat in oorlogstijd.
Leidschendam, 1990.

Wal, G. van der: Wachten op de Rus die nimmer kwam.
In: Legerkoerier
Jg. 2003, No. 5, mei
[betreft IJssellinie]

Walschot, L.: Mergel gebroken. Een inventarisatie van ondergrondse kalksteengroeven in Nederland.
Z.p. 2002

Waterliniepad van Muiden tot Gorinchem in vijftien etappes.
Route-ontwerp en teksten B ureau Lopende Zaken Amsterdam
Uitgave Stichting Wandel- en Fietsforten.
Vuren, 2000.

Weerd, E. van de; Crebolder, G.: Ede in wapenrok. Twee eeuwen militaire geschiedenis in de gemeente Ede.
ISBN 90-70150-63-8

Op weerstand gebouwd. Verdedigingslinies als militair erfgoed.
2004
216 p.; ill.
Rijksdienst voor de Monumentenzorg

Wees, T. van der: BB’ers vochten vooral tegen de bierkaai. Jaren wachten op een oorlog die niet komt.
In: Haagsche Courant
17 mei 1997, p. 11; ill.

Weesie, D.: Fitness-training Haagse agenten in atoomkelder.
In: De Telegraaf
25 oktober 1997, p.T 6.

De wilde wegwijzer: militarisme en justitie in kaart.
Uitg. Onkruit
Amsterdam, z.d.
[betreft lijsten van bunkers, noodcentra etc. in Noord-Holland en Utrecht]

Wenken voor de bescherming van Uw gezin en Uzelf.
Ministerie van Binnenlandse Zaken,’s-Gravenhage,1961

Westenbrugge, A.J. van: De Betuwedijk en de plaats van de stuwen met hun havens, bodem- en landhoofdconstructies.
In: Beekmans, J.R. (ed): Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie. Utrecht 1997, p. 105-114.

Westerloo, G. van: De stiltestelling.
Essay van Gerard van Westerloo over de toekomstige rol van de Stelling van Amsterdam.
Provincie Noord-Holland
Haarlem, 2001.

Wientjen, A.H.: Bijbehorende inundatiewerken, inrichting en functie.
In: Beekmans, J.R. (ed.): Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie, Utrecht 1997, p. 123-132; ill.

Wientjen, A.H.: De bevestigingswijze bij de plannen C en D.
In: Beekmans, J.R. (ed.): Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie, Utrecht 1997, p. 133-156; ill.

Wientjen, A.H.: Alarmering en uitvoering van de plannen C en D.
In: Beekmans, J.R. (ed.): Drijvende stuwen voor de landsverdediging. Een geschiedenis van de IJssellinie, Utrecht 1997, p. 157-159.

Wieringen, S.J. van: De kazematten van de Grebbelinie en wat er van over is.
In: Terugblik, Maandblad van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 24, No. 5, mei 1986, p. 150-164; ill.

Wieringen, S.J. van: De kazematten van de Peel-Raamstelling en van de Maaslinie en wat er van over is.
In: Terugblik, Maandblad van de Documentatiegroep ‘40-’45
Jg. 26, 1988, No. 9/10, p. 26-45; ill.

Wieringen, S.J. van: De kazematten van de Peel-Raamstelling en de Grebbelinie.
In: Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn
1989, p. 53-70; ill.; br.opg.

Wieringen, S.J. van: Mitrailleurkazematten bij Maastricht.
In: Om de Vesting
Jg. 4, 1989, No. 3, p. 5, 6; ill.
[betreft stekelvarkens]

Wieringen, S.J.: De kazematten van de Grebbelinie.
In: Brink, M.; Cramer, C. [eds]: Ergens in Nederland ... Herdenking Mobilisatie 1939-1989.
p. 56-61; ill.; krt.; lit.pg.

Wieringen, S.J. van: VIS-kazematten.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 4, februari 1993, p. 3-6; ill.

Wieringen, S.J. van: De kazematten van de Strategische Beveiliging en wat ervan over is.
Deel 1.
In: Terugblik ‘40-’45, januari 1994
Internetversie: documentatiegroep40-45.nl/terugblik/artikel/kazemat.1.html
Deel 2.
In: Terugblik ‘40-’45, februari 1994
Internetversie: documentatiegroep40-45.nl/terugblik/artikel/kazemat.2.html
Deel 3.
In: Terugblik ‘40-’45
Internetversie: documentatiegroep40-45.nl/terugblik/artikel/kazemat.3.html

Wieringen, S.J. van: De Voorstelling Naarden en andere buitenwerken van de vesting.
In: De Omroeper
Jg. 8, 1995, p. 22-40.

Wieringen, S.J. van: De Voorstelling Naarden en andere buitenwerken van de vesting.
Stichting Tussen Vecht en Eem, 2001
16 p.; ill.; krt.; plgr.

Wieringen, S.J. van: Het Grebbegemaal.
In: Saillant
Kwartaalbericht van de Stichting Menno van Coehoorn
Jg. 2005, No. 4, p. 2-9; ill.; plgr.; br.opg.

Wijnpersse, W.J.M. van de: Beschouwingen over de toepassing van gewapend beton voor verdedigingswerken.
In: De Militaire Spectator
Jg. 87, 1918, p. 457-460.

Wilson, J.J.C.P.: Is reorganisatie van het wapen der Genie gewenscht?
In: De Militaire Spectator
Jg. 96, 1927, p. 325-344.

Wilson, J.J.C.P.: De opleiding tot Genieofficier.
In: De Militaire Spectator
Jg. 96, 1927, p. 402-411.

Wilson, J.J.C.P.: De reorganisatie van het wapen der Genie. Antwoord.
In: De Militaire Spectator
Jg. 96, 1927, p. 611-625.

Winkelman, D.: Hoofdkwartier koopvaardijorganisatie in Noordwijk.
In: Mededelingenblad Verdedigingswerken
Aflevering 8, september 1996, p. 17-20; ill.

Winkelman, D.: De keersluis bij Jutphaas.
Een bijzonder onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
In: Saillant
Kwartaalbericht van de Stichting Menno van Coehoorn
No. 3, 2001, p. 3-9; ill.; lit.opg.

Winkelman, D.: Die Kehrschleuse von Jutphaas.
Ein besonderes Werk der “Neuen Holländischen Wasserlinie”.
In: IBA Informationen
Heft 37, 2001, p. 92-108; ill.; lit.opg.

Wins, M. Louis Christian Alexander van de Kasteele, generaal-majoor der Genie K.N.I.L. bd.; ridder in de orde van de Nederlandschen Leeuw, geboren 18 November 1884; overleden 16 Februari 1945.
Wassenaar, 1945
23 p.; ill.
[was in 1939/40 hoofd van het Bouwbureau]

Witte, G.T.: Een papieren dijk tegen een rode zee?
Nederlands krijgsmacht en het begin van de Koude Oorlog.
In: De Militaire Spectator
Jg. 158, 1989, No. 10, p. 473-478
[betreft IJssellinie]

Wolf, J.J. de: De voorbereiding van de bouw van 16 Infanteriekazernementen (“Boost-kazernes”) in 1937-1938.
Culemborg, Vereeniging Officieren der Genie, 1961
13 p.; ill.

Zeeman, H; Vries, C.W. de: Onze landsverdediging.
Alphen aan den Rijn, 1935
123 p.; reg.

Zeevenhooven, E.S.: Gewapend beton in de versterkingskunst gedurende de 2e Wereldoorlog 1939-1945.
Deel I
In: De Ingenieur No. 27, 1948
Bijlage: Beton No. 7, Maandblad gewijd aan de wetenschap en practijk van het gewapend-beton. Orgaan van de Betonvereniging. 60e Jg, No. 4, Juli 1948, p. 41-49; ill.
Deel II
In: De Ingenieur No. 32, 1948
Bijlage: Beton No. 8, p. 51-59; ill.

Zeevenhooven, E.S.: De bouwtechnische bijzonderheden van de verdedigingswerken op de Afsluitdijk Wieringen-Friesland.
In: De Ingenieur No. 20, 1948, Bouw- en Waterkunde 6, p. 51-59; ill.

Zutphen, W.H. van: Uit het moeras!
Een bijdrage tot de studie der Zuiderzee-problemen naar aanleiding van het optreden van Dr. H. Polak in de Eerste Kamer der Staten-Generaal 1933.
Amsterdam-Haarlem, 1933.

Zutphen, W.H. van: In het moeras!
Een 2e bijdrage tot de studie der Zuiderzee-problemen.
Hoe Nederlandsche militaire autoriteiten over millioenen en de verdediging van ons land denken en schrijven.
De N.O. Polder in ’t kader der primaire landsbelangen. Een dies-ater.
Amsterdam-Haarlem, 1935

Zwart, H.: Op waarde geschat. Een methode voor het bepalen en waarderen van de cultuurhistorische waarde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie tussen Lek en Waal.
Scriptie.
Leerdam, 2001.

Zwart, J.W. [red.]: Luchtbescherming.
Bouwkundige vraagstukken in verband met bescherming tegen luchtaanvallen
Met uitgebreid literatuuroverzicht
Overdruk uit het maandblad “Bouwwereld”, onder redactie van J.W. Zwart, Haarlem, 1938
20 p; ill.

Zwolsman, J.A.: De uitvoering van betonwerken in de praktijk.
Cement en Beton No. 4
Uitg. Verkoopassociatie ENCI-CEMIJ NV
Amsterdam, 1940
77 p.; ill.

Zwolsman, J.A.: Contrôle op beton tijdens den bouw.
Cement en Beton.
Uitg. Verkoopassociatie ENCI-CEMIJ NV
Amsterdam, 1941
90 p.; ill.