Pantherstellung

De Pantherstellung werd in de herfst en winter van 1944-1945 grotendeels door Nederlandse dwangarbeiders gebouwd, dus na de landing van geallieerde troepen in Normandië, Frankrijk. Het vormde een noordwaartse verlenging van de in Duitsland gelegen Westwall welke al voor de oorlog was gebouwd. Even als de IJsselstellung en Assenerstellung. In maart 1945 werkten er 12.000 man en 400 toezichthouders aan.
Het bestond uit losstaande bunkers van type R703 voor een 88mm anti-tankkanon en loopgraven. Anti-tankgrachten werden hergebruikt van de Nederlandse Grebbelinie of nieuw aangelegd. In najaar 1944 werden de oorspronkelijke inundaties van de Grebbelinie gesteld maar er werden geen nieuwe inundaties aangelegd alhoewel het tracé van de twee linies niet geheel overeenkwam.
Doel van de linie was om een naar Duitsland optrekkende vijand tegen te houden en de hoofdschootsrichting was naar het westen en zuiden. Het tracé liep van Nijkerk naar Wageningen. Mogelijk liep de linie (of sloot aan op een linie) vanaf Wageningen langs de Nederrijn, Pannerdens Kanaal en Bovenrijn naar Kleef waar het aansloot op de Westwall.

De bouw is nog voltooid omdat de geallieerde troepen sneller waren met het omtrekken ervan en bedreigden de linie niet zoals bedoelt vanuit het westen maar vanuit het oosten. Door de capitulatie van het Duitse leger is de Pantherstellung ongebruikt gebleven.
Er zouden 21 bunkers daadwerkelijk gerealiseerd zijn. Na 1945 zijn een aantal bunkers gesloopt en tenminste één ondergewerkt. Anno 2008 zijn er nog 12 bekend.

Elke locatie wordt hier beknopt beschreven en van een recente foto voorzien.

Literatuuronderzoek, fotografie (tenzij anders aangegeven) en technische realisatie: René Ros

Bron: "Een Duitse verdedigingslinie in de Gelderse Vallei" door Jan de Vries, op basis van een studie door Paul Kamps†. In Saillant, nr. 1 2008 (maart).