Duitse Radar en Peilstations

Flugmeldemess-stellungen

De radarstations ressorteerden (voorjaar 1943) onder de Eerste Jagddivisie van Von Dˆring. In ons land werden de stations bemand door personeel van Luftnachrichtenregimenten (Ln.-Rgt.) 201 en 211. Na een reorganisatie eind 1944, na het sluiten van Seeadler, was alleen een Ln.-Rgt. 223 aanwezig.

De stations zijn in drie categorieën met een standaard radar-uitrusting te onderscheiden:
Categorie 1: 1-2 Freya's, 2 Wurzburg-Riesen, 2 Y-Lijnen, 1 radio-baken, 1 lichtbaken, radiozender, 1-2 Wassermann of Jagdschloss.
Categorie 2: 1-2 Freya's, 2 Wurzburg-Riesen, 2 Y-Lijnen, 1 radiobaken, 1 lichtbaken, radiozender
Categorie 3: 1 Elefant, 1 Mammut of 1 Elefant met aanvankelijk Wassermann (Grote radars zoals Wasserman stonden op grote afstand van het feitelijke station.)

Voor het 4de kwartaal 1943 waren voor het General Kommando XII Fliegerkorps (Zeist) de bouw van 3 stuks Wurzburg-Riese Stellung en een Y-Peiler gepland. Het is niet bekend welke stations dit betrof.

Raum: Nachtjagdraum waarvoor het verantwoordelijk was in de Kammhuber linie

(Foto: Ronald Vrolijk, 2005)

Anton

Nabij Scheveningen / Categorie 3?
Een Mammut radarstation met een bunker van het type V143 met daarop een radarscherm van 20x15 meter. De bunker is onder het asfalt aanwezig en in goede staat.
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Foto: Henk Jalving, 1998)

Bazi

Nabij Rips en Bakel / Categorie 2 / Raum R05B
Gebouwd in 3de kwartaal 1943.

2 Wurzburg-Riese waarvan 1 ondergraven, restanten kamp
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 186.125/392.670)

Biber

Nabij Oostvoorne / Categorie 2
7. Flugmelde-Leit Kompanie, vanaf 5-9-44 12./Luftnachrichten-Regiment 223.

Mogelijk vrijwel compleet maar ondergewerkt.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.

Bisam

Nabij Strijbeek / Categorie 2
9. Flugmelde-Leit Kompanie, vanaf 5-9-44 13./Luftnachrichten-Regiment 223.

(Locatie: 114.419/390.561)

Bremse

Nabij Cadzand/Wenduin / Categorie 2

Delphin

Nabij Delfzijl-Hoogewerf / Categorie ?
Onbekend, er stond een Freya op de salpeterloodsen.

(Foto: René Ros, 2005)

Eisbär

Nabij Sondel, Gaasterland / Categorie 2
Gelegen op het hoogste punt van Gaasterland (ca. +7,20m NAP)
2 groepen van Wurzburg-Riese, 2 Kuever-bunkers en een Tobruk.
In ca. 1988 zijn 2 ronde constructies gesloopt; in november 2003 zijn 17 bunkers van het kamp gesloopt, een barak is nog aanwezig
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 168.800/542.450)

(Foto: René Ros, 2008)

Fox

Tussen Enschede en Oldenzaal, nabij vliegveld Twenthe /Categorie onbekend.
Bestond uit radar, enkele bunkers, enkele autoloodsen en een barakkenkamp. Mogelijk zijn enkele autoloodsen nog aanwezig.
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 259.700/477.000?)

(Foto: René Ros, 2003)

Gazelle

Nabij Veendam / Categorie 1
Had als enige een "Jagdschloss" rondzoekradar. Een zendgebouw en mastvoet van waarschijnlijk een radiozender op 1 km ten noorden van het station bestaat nog.
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 256.431/571.481)

Goldkäfer

Nabij Geber/Xanten / Categorie ? / Raum R05C
Gebouwd in 3de kwartaal 1943.

(Foto: Henk Jalving, 1998)

Gorilla

Nabij Schoonrewoerd / Categorie 2
10. Flugmelde-Leit Kompanie, in 2-44 11./Luftnachrichten-Regiment bei I. Jagdkorps.
2 Wurzburg-Riese waarvan 1 ondergraven, enkele stenen gebouwtjes, 1 bunker
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 135.365/436.786)

Hamster

Nabij Domburg / Categorie 1
11. Flugmelde-Leit Kompanie, vanaf 5-9-44 11./Luftnachrichten-Regiment 223.
Een machinegebouwtje.
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 026.274/400.195)

(Foto: Henk Jalving, z.j.)

Häse

Nabij Harderwijk / Categorie 1
In de wijk Stadsweiden: 1 Wurzburg-Riese, mogelijk 1 Freya Fahrstuhl (foto).
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 168.977/482.623)

Hering

Nabij Medemblik-Lagerdoes / Categorie 2
Sinds 1984 ondergewerkt, is nu een grote vuilstortplaats.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.

(Locatie: 134.000/531.600)

Kröte

Nabij Goor/Haaksbergen / Categorie 2 / Raum R04C
Stellung 4C, vanaf sep. 1943 Kröte genoemd.
Enkele stenen barakken.
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 235.577/470.618)

Küken

Nabij Lanaken / Categorie 1

(Foto: René Ros, 2005)

Löwe

Nabij Leeuwarden/Marum / Categorie 2
1 Wurzburg-Riese, diverse Kueverbunkers en mogelijk resten van meerdere Tobruks aanwezig langs de weg Groningen-Drachten (A7) bij Marum (Trimunt)
Het werk is in slechte staat.

(Locatie: 209.300/572.200)

(Foto: Henk Jalving, 1998)

Marder

Nabij Ten Arlo, tussen Zuidwolde en Hoogeveen / Categorie 2
1 Wurzburg-Riese, 4 houten barakken (nu vakantiehuizen), stenen bunker met latere opbouw
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 226.130/524.262)

(Foto: Paul Dijkstra, 2005)

Max

Op de duinrand ten zuiden van het, door de Duitsers gesloopte, hotel Nassau-Bergen in Bergen aan Zee werd In maart 1942 een Wasserman L geplaatst.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.

Wasserman MIV

In het koepelduin te Castricum zijn nog enkele restanten te vinden van de Wasserman die in dit duin opgesteld stond. Deze installatie was de vervanger van de Wasserman L in Bergen aan Zee.
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Foto: Ronald Vrolijk, 2005)

Moritz

Kwartellaan nabij Scheveningen / Categorie 3
Een Mammut radarstation met een bunker van onbekend type met daarop een radarscherm van 30x10 meter. De bunker is onder het asfalt aanwezig.
Het werk is in redelijke staat.

Rotkehlchen

Nabij Hoenkoop/Gouda ten zuid westen van Oudewater / Categorie ?

Salzhering

Nabij Den Helder / Categorie 2
Mogelijk vrijwel compleet maar ondergewerkt.

(Foto: Henk Jalving, 2003)

Schlei

Nabij Schiermonnikoog, Oosterstrand / Categorie 2
Niet in gebruik genomen - de sabotage tijdens de bouw schijnt een mythe te zijn - en elders op het eiland een kleiner station geplaatst.
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 207.870/612.138)

Schmetterling

Nabij Den Bommel op Goeree Overflakkee / Categorie ?

(Foto: René Ros, 2003)

Seeadler

Nabij Amsterdam/Muiden / Categorie ? / 1943-1944
2 Wurzburg-Riese sokkels, vier machinegebouwtjes, drie gebouwfunderingen en twee torenfunderingen nog aanwezig
Van het werk zijn nog enkele restanten.
Zie ook Radarstation Seeadler

(Locatie: 131.260/482.050)

(Foto: René Ros, 2005)

Tiger

Op Terschelling / Categorie 1 / 1941-???
Van de 94 bouwwerken waren er in 1946 12 gesloopt, de rest is grotendeels in 1992 ondergewerkt. Geheel zichtbaar zijn een Wurzburg-Riese sokkel, de garage en de kantine. Van diverse schuilplaatsen en Tobruks zijn delen zichtbaar. De grootste bunker, de L487 commandobunker, is ook geheel ondergewerkt in een goed zichtbare heuvel
Het werk is in slechte staat.

(Locatie: 144.600/598.150)

(Foto: Henk Jalving, 1999)

Truthahn

Nabij Weert / Categorie 2 / Raum R05A / 1942-???
Van het werk zijn nog enkele restanten.

(Locatie: 175.175/365900)

Wespe

Nabij Hulst / Categorie ?
12. Flugmelde-Leit Kompanie, opgeheven 8-44.
Had twee Wurzburg-Reise antennes met ertussen het bedieningsstation. In 1949 waren alleen nog enkele bergplaatsen en woonbunkers aanwezig. De laatste restanten zijn in 1995 opgeruimd.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.

(Locatie: 065.000/367.850)

Zander

Nabij Zandvoort / Categorie 1 / 1942-???
8. Flugmelde-Leit Kompanie, vanaf 5-9-44 8./Luftnachrichten-Regiment 223.

Mogelijk vrijwel compleet maar ondergewerkt.