Korps Luchtwacht Dienst

Op 1 mei 1950 werd het Korps Luchtwacht Dienst (K.L.D.) als onderdeel van het Commando Luchtverdediging van de Koninklijke Luchtmacht opgericht met als taak het signaleren, melden en blijven volgen van vijandelijke vliegtuigen die het Nederlandse luchtruim tot op een hoogte van 5.000 voet (1.500 meter) binnenvlogen. Tevens moesten vijandelijke parachutistenacties en ABC (atoom, biologische en chemische) aanvallen gemeld worden. Het was een vervolg op de in 1921 opgerichtte Vrijwillig Landstormkorp Luchtwachtdienst.

Een systeem van luchtwachtposten met een landelijke dekking werd opgezet. De toenmalige radarapparatuur was nog ongeschikt voor snelle, laagvliegende vliegtuigen. Maar op gehoor konden vliegtuigen op een afstand van acht kilometer worden waargenomen en daarom konden de posten op een onderlinge afstand van zestien kilometer geplaatst worden. Er werden tussen met name 1951 en 1955 in totaal 276 posten ingericht waarvan 138 op bestaande gebouwen en 138 op speciaal ontworpen torens. Verreweg de meeste torens waren betonnen raatbouwtorens.

In de periode 1953-1964 nam de snelheid van de vliegtuigen toe tot rond de geluidssnelheid en verbeterde de radarapparatuur. In 1964 is het KLD sterk ingekrompen, alleen in de noordelijke provincies bleef het nog een paar jaar bestaan. In 1968 volgde de definitieve opheffing van het KLD.

Een tiental raatbouwtorens werden overgenomen door de Bescherming Bevolking welke er apparatuur plaatste voor het localiseren van een atoombom-inslag. Naast de torens werd een ondergrondse schuilplaats voor vier personen gebouwd. Deze functie verviel in 1980 of 1989 en ook deze torens werden afgestoten. Hierbij een overzicht van de bekende resterende torens en andere restanten van luchtwachtposten.

Elke locatie wordt hier beknopt beschreven en van een recente foto voorzien.

Korps Luchtwacht Dienst

Literatuuronderzoek, fotografie (tenzij anders aangegeven): Sandra van Lochem en René Ros
Technische realisatie: René Ros
Met informatie bijdragen van diverse personen.

Verklaring kleuren satellietfoto:
- rood: luchtwachtcentra (waarbij grootste de twee locaties van het Sector Operations Centre).
- wit: bestaande toren
- grijs: restant post op bestaand gebouw
- zwart: gesloopte toren (niet volledig, enkelen alleen na 1989)
- bruin: post op destijds bestaand gebouw (nog niet gebruikt)

Bronnen:
- Luchtwachttorens in Nederland. Hans Sakkers en Johan den Hollander
- Luchtwachttorens, militair erfgoed uit de Koude Oorlog (in Historisch Geografisch Tijdschrift, nr. 3, 18e jrg., 2000) Sandra van Lochem-van der Wel en Henk van Lochem.