Koude Oorlog Communicatie

Omroep

In de Omroepwet en de Burgerlijke Uitzonderingstoestand zijn de grondslagen vastgelegd om in tijd van oproer of oorlog de omroep onder censuur te brengen en te centraliseren onder de Rijksvoorlichtingsdienst. Draaiboeken en films lagen gereed en om nooduitzendingen zo vertrouwd mogelijk te houden zouden ook bekende Nederlanders ingeschakeld worden voor de presentatie.
Er waren bovenal vier noodstudio's met zenders in NCO bunkers ondergebracht welke onder crisis- (opstand) en oorlogsomstandigheden gebruikt zouden worden.
 

Noodstudio NOS

Gelegen in de kelder onder of bij het Verbindingscentrum naar de zendmast in Hilversum. Post/bezoekadres via Sumatralaan 45, Hilversum. Tevens Beschermd Audio Schakelcentrum en Beschermd Visueel Schakelcentrum?
 

Noodstudio Nat.Kom. B.B.

Nationaal Kommando Bescherming Bevolking, Utrecht.
Zie ook Nationaal Kommando Bescherming Bevolking
 

Noodstudio Noodzetel Regering

Ministerie van Financien, Den Haag
Zie ook Ministerie van Financien
 
Noodstudio Lopik
(Foto: René Ros, 2002)

Noodstudio Lopik

Een vroeger als noodstudio ingerichte bunker ligt naast het zendercomplex bij Lopik. In de bunker was een omroepstudio, versterkerstation en een omroepzender (middengolf 747 Khz, met 50 Kw vermogen) aanwezig. Er is een vredesingang en een aparte ingang met ontsmettingsruimte. Van het interieur zijn de studio-onderdelen verwijderd maar van de levenssystemen is nog veel aanwezig.
Buiten de bunker is een vaste noodantenne (nog aanwezig: de kleinste van het complex) en er was een noodantenne die aan een ballon opgelaten kon worden.

De bunker is niet gefundeerd maar ligt op een zandpakket op een wijze dat het bij een 20 Kiloton atoombom op een kilometer afstand nog steeds kan functioneren. De bunker is vrij om in elke richting 30 meter verplaatst te worden en kan bij een stand tot 35 graden nog steeds functioneren. Alle apparatuur in de bunker moest een versnelling van 5 tot 10 G kunnen weerstaan. Rond 1990 is de bunker buiten gebruik gesteld en anno 2002 wordt de bunker gebruikt voor zendapparatuur en archiefopslag.
De fundering van het portierhuisje aan het begin van de oprijlaan zou bedoeld zijn als grondplaat voor luchtafweergeschut.
Het werk is in goede staat.
 
Audio Schakelcentrum Tilburg
(Foto: René Ros, 2010)

Audio Schakelcentrum Tilburg

De bouw van een Beschermd Audio Schakelcentrum bij Tilburg begon in 1968. Vermoedelijk gelegen onder of bij de zendmast ten noorden van Tilburg.

Telex

 

Amsterdam

N.Z. Voorburgwal 182, Amsterdam
niet meer in gebruik bij PTT, vroeger ook wel Radiocentrale Amsterdam genoemd. Hier werden ook de ontvangsignalen van Noordwijk en de zendsignalen naar Kootwijk tot een telefoongesprek naar IndiŽ gecombineerd.
 
Bussum
(Foto: René Ros, 2008)

Bussum

Amersfoortsestraatweg 85, Bussum
Nu in gebruik bij KPN SSU datacenter? (Een van de vier voor de bedrijfs-kritische applicaties van KPN-Telecom.) Was civiel of defensie?
Het werk is in goede staat.
 

Den Haag

Rijswijkseweg 15, Den Haag
 

Rotterdam

Waalhaven, Rotterdam

Scheveningen Radio

Voor de communicatie met (gevorderde) zeescheepvaart was Schevingen Radio bestemd. Daarvoor was in de nabijheid van het kantoor in IJmuiden, onder de PTT eindcentrale in de Dollardstraat, een bunker met bedieningsruimte gebouwd.
Zendstation Heiloo
(Foto: René Ros, 2003)

Zendstation Heiloo

Ten oosten van Heiloo en de snelweg A9 stonden twee dubbel getuide middelhoge zendmasten met twee zendgebouwen. Het station was eigendom van en werd gebruikt door Rijkswaterstaat, Directoraat-Generaal Scheepvaart en Maritieme Zaken (DGSM). Het is niet bekend of dit station een bijzondere rol tijdens de Koude Oorlog speelde, gezien de zwaar uitgevoerde masten bestaat die mogelijkheid of was het erop voorbereid.

De masten waren bestemd voor het Decca Systeem voor betrouwbare kustnavigatie van schepen. Een mast behoorde tot de Keten Friese eilanden met stations Finsterwolde, Hoejer (DK) en Zeven (D). De andere mast was onderdeel van Keten 2E met stations Gilze-Rijen, Westdorpe en Thorpeness (GB). Het systeem is in 2000 buiten gebruik gesteld en de masten zijn in voorjaar 2011 gesloopt.
Mogelijk was het ook een monitorstation (Hoek van Holland, Sas van Gent, Heiloo en Termuntenzijl genoemd) voor de DGPS navigatiebakens (Vlieland, Hoek van Holland en Gilze-Rijen).

Van het werk zijn nog enkele restanten.

KNMI

Onder een van de hoofdgebouwen van het Koninklijk Nederlands Meteologisch Instituut (K.N.M.I.) in De Bilt is een bunker aanwezig die in 1970, tijdens de Koude Oorlog, is gebouwd. Het doel was en is om de weerberichtgeving aan civiele en militaire gebruikers onder alle omstandigheden voort te zetten als 'Meteorological Services for Allied Command Europe'. Bijvoorbeeld bij de inzet van nucleaire wapens is de weersverwachting noodzakelijk om inzicht te krijgen in de verspreiding van de fall-out.
Anno 2002 was het K.N.M.I. een zogenaamde vitale organisatie en werd de bunker nog steeds gebruikt maar niet optimaal en met minimale middelen. Bij grote calamiteiten elders - zoals Tsernobyl - of het onbruikbaar worden van de normale operationele weerkamer zou uitgeweken worden naar de bunker. In 2011-2012 deels voorzien van apparatuur voor supercomputer en deels uitwijklocatie van het RIVM.
Het werk is in redelijke staat.

Radiotelegraaf Buitenland

Voor communicatie met het buitenland werden radiotelegraafverbindingen gebruikt. Om deze verbindingen zo lang mogelijk in stand te houden werden er bunkers voor de bedieningsapparatuur gebouwd.
 

Burum

Satellietcommunicatiecentrum PTT, Burum, Friesland
 
Kootwijk
(Foto: René Ros, 2002/2008)

Kootwijk

Er zijn diverse bunkers rond het zendstation Radio Kootwijk. Op de foto de meest zichtbare en waarschijnlijk de grootste. Deze bunker werd voornamelijk gebruikt voor de zenders van Scheveningen Radio. Vermoedelijk in 1969 opgeleverd.
Bovengronds was alleen een trapgebouw te zien, de onderliggende bunker is twee verdiepingen diep en net zo groot als de bossage erbovenop. In 2004 is het trapgebouw gesloopt en de bunker ondergewerkt.
Het werk is in goede staat.
 
Nederhorst den Berg
(Foto: René Ros, 2002)

Nederhorst den Berg

Bunker (9x6 m.) gelegen aan de Radioweg in de Horstermeerpolder, opgeleverd in 1968. In 2002 nog in gebruik bij KPN en voorzien van satelliet-schotelantennes, anno 2005 waren er geen antennes meer aanwezig.
Het werk is in goede staat.