Koude Oorlog Magazijnen

Magazijncomplexen

Verspreidt over het hele land zijn bijna 100 magazijncomplexen aangelegd voor de bulkopslag van voertuigen en materialen. Een overzicht van buiten gebruik gestelde complexen of waarvan de locatie door Defensie openbaar is gemaakt.

De overige schietvoorraden liggen in Oldebroek en Hoenderloo, in de nabijheid van het Artillerie Schietkamp Oldebroek en het Infanterie Schietkamp De Harskamp.
In Ruinen en Den Helder bevinden zich munitietechnische werkplaatsen. De landelijke voorraad munitie ligt opgeslagen in munitiecomplexen. De voorraad van de Landmacht liggen in de bestaande munitiecomplexen in Veenhuizen, Coevorden en Staphorst.
De Koninklijke Marine heeft haar opslag in Den Helder, De Kom (Wassenaar) en Ritthem en de Luchtmacht in Alphen. De opslagplaatsen voor de Luchtmacht bevinden zich in Rhenen en Soesterberg en van de Koninklijke Marine op de vlootbasis.
 
BOS-aanvullingsplaats Bennekom
(Foto: Wim van der Velden, 2006)

BOS-aanvullingsplaats Bennekom

Voormalig BOS-aanvullingsplaats (Brandstof, Olie en Smeermiddelen) met acht gebouwen op de kaart en drie blusvijvers. Was in gebruik van 1956 tot 1990, anno 2003 geen gebouwen meer aanwezig maar wel het hek, asfaltwegen en verkeersborden.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 

Hamersveld

Het terrein is anno 2006 een bedrijfsterrein waar nog twee originele loodsen en de beheerderwoning aanwezig zijn.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 
Fort bij Penningsveer (loodsen)
(Foto: René Ros, 2002)

Fort bij Penningsveer (loodsen)

In het fort zelf lag trotyl opgeslagen en op de huidige grote parkeerplaats stond een voorraad blokken koper. De drie loodsen, waarvan er nog een over is, waren voor de opslag van munitie kisten. De voormalige bergloods was een werkplaats voor het herstellen en aanpassen van deze kisten.
Het werk is in redelijke staat.
 

Logistieke inrichting Schaijk

In 1994 in gebruik bij 940 Verzorgingscommando met de Staf in Vught, gebruik eindigde in 1997-1998.
In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw. Anno 2007 was het plan het te slopen.
Het werk is in goede staat.
 

Drijvende Munitiemagazijnen

In verband met het feit dat Nederland zich bij de NAVO had aangesloten, diende ten behoeve van het Eerste legerkorps in de vijftiger jaren een munitie-oorlogsreserve van grote omvang te worden opgebouwd. Het gevolg was dat er een tekort ontstond aan voldoende oplegmogelijkheden in de toen aanwezige munitiemagazijncomplexen. Als interimoplossing werd de oplegging van munitie in binnenvaartuigen voorgesteld.

In 1960 was het grootste aantal schepen in gebruik (186) met een totaal scheepstonnage van 92.782 ton. De schepen waren afgemeerd in negen locaties: Akersloot, Alem, Nederhemert, Niftrik, Waspik, Hardenberg, Zijkanaal F, Ramspol en De Zande.
Op 26 januari 1965 werd het laatste schip gelost waarmee een einde kwam aan de oplegging van munitie in binnenvaartuigen.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
   

Akersloot

In de inham Dodde van het Alkmaardermeer.
   

Alem

   

Hardenberg

   

Nederhemert

   

Niftrik

   

Ramspol

Van het werk zijn nog enkele restanten.
   

Waspik

   

De Zande

Bij De Zande zou de loskade met toegangsweg nog aanwezig zijn, waarvan hier de locatie wordt gegeven.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
   

Zijkanaal F

Een zijkanaal van het Noordzeekanaal naar de sluizen van Halfweg. Grotendeels gedempt.

Munitiemagazijncomplexen

Verspreidt over het hele land zijn diverse magazijncomplexen aangelegd voor de opslag van uitsluitend munitie.

Het Munitie Aan- en Afvoer Park (MAAP) had het beheer van de munitievoorraden van 1 maart 1952 tot 23 juni 1954 waarna de taak werd overgenomen door het Munitie en Grondstoffen en Doorvoer Magazijn (MGDM). Op 1 november 1974 werd het MGDM opgeheven en de taak overgenomen door de Intendance en wel de 580 Mundepcie (toelevering) en 581 Mundepcie (retourlijnfunctie).
In 1967 was in de magazijnen bijna 100.000 ton munitie opgeslagen.
 

Alphen-Riel

Munitiecomplex van de Luchtmacht, nog in gebruik.
Gebouwd in 1954 voor de opslag van bommen en raketten voor de Thunderjet-jagerbommenwerpers dat als onderdeel van de Mutual Defence Assistance Program (MDAP) in 1953 door Amerika was geleverd. Later (na 1995?) gebruikt voor de opslag van geleide wapens Hawk en Patriot.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 
Austerlitz
(Foto: Ron Erhardt, 2004)

Austerlitz

Waarschijnlijk gebruikt door de Koninklijke Landmacht maar in de jaren '60/'70 door de Koninklijke Luchtmacht. In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw. Was anno 2004 gekraakt en anno 2008 gesloopt.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
 
Baarn
(Foto: René Ros, 2004)

Baarn

In de omgeving van Baarn werden in de jaren 1950 of 1960 twee legerkorpsmunitiedepots gebouwd voor de opleg van de tactische voorraad van het legerkorps in verband met de Rijn-IJsselverdediging: Baarn en Hooge Vuursche.

Alle gebouwen zijn rond 1990 gesloopt maar het wegenpatroon is nog enigszins te herkennen en bij de vroegere ingang staat nog een transformatorgebouw. Op het terrein zijn langs de wegen nog minstens 14 open plekken te herkennen.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
Zie ook IJssellinie
 

Bruineveld

bij Ommen. In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw.
Het werk is in goede staat.
 
Darp (MMC Darp)
(Foto: René Ros, 2010 / Henk Hulzebos, 2002)

Darp (MMC Darp)

In de omgeving van Steenwijk en Havelte was van 1961 tot 1992 op het MMC Darp nucleaire munitie van de US Army opgeslagen (onder NAVO?). Aanvankelijk voor kernkoppen voor de 762 mm Honest John met een bereik van 30 km in gebruik bij 119 Afdeling Veldartillerie. Later de kernkoppen van de Lance-raket van de 129 Afdeling Veldartillerie.
Tegenwoordig is alleen een wachttoren - met plaquette - aanwezig.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
   

US Custodians

Ook bekend als 'Amerikaans Hotel'.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
 

Den Helder

Munitiecomplex van de Marine, nog in gebruik.
Het werk is in originele staat.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 

Donderen

Vries-Norg/Donderen. In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw.
Het werk is in goede staat.
 

Doornspijk (MMC 't Harde)

Ook bekend als 'Special Ammunition Storage Doornspijk'. In de omgeving van 't Harde, op niet toegankelijk schietterrein. Op het MMC 't Harde was nucleaire munitie van de US Army opgeslagen. Aanvankelijk voor kernkoppen voor de 762 mm Honest John raket met een bereik van 30 km in gebruik bij 109 Afdeling Veldartillerie. Later voor M107 / M110 granaten.
Het werk is in redelijke staat.
 

Eerde

Drie percelen nabij Schijndel.
   
Perceel 1?
(Foto: Michel van Best, 2005)

Perceel 1?

Terrein is deels afgegraven, restant is in gebruik bij een hondenclub.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
   
Perceel 2?
(Foto: Michel van Best, 2005)

Perceel 2?

Alle gebouwen zijn gesloopt, het wegenpatroon is nog herkenbaar en een autobrug nog aanwezig.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
   
Perceel 3?
(Foto: Michel van Best, 2005)

Perceel 3?

Alle gebouwen zijn gesloopt, het wegenpatroon is nog herkenbaar.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
 

Galgenberg

Op dit complex lag de munitie van het toenmalige 11 Pantserinfanterie bataljon. Het complex is in begin 1980 ontruimd en even later gekraakt. De munitie bunkers worden nog steeds omgeven door een dubbele prikkeldraadhek.
Het werk is in redelijke staat.
 

Gemert-Bakel

Kuundertseheide bij Gemert-Bakel.
Munitiedepot van de Koninklijke Luchtmacht. Sinds medio 2005 in gebruik bij "Jong Nederland Bakel" als kampterrein, genaamd "Buitencentrum Kuundertseheide".
Het werk is in goede staat.
 

Gennep

De twee woningen zijn nog aanwezig, de magazijnen zijn op onbekende datum gesloopt.
Gezien het kleine oppervlak, vermoedelijk een munitiemagazijn geweest. Ten noorden van de bossen van de locatie zijn regelmatige verkleuringen te zien.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 

Groesbeek

Het werk is in redelijke staat.
 

Harskamp

Het werk is in originele staat.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 

Hembrug

In 2004 gesloopt.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 

Hoenderloo

In de omgeving van Hoenderloo werd in de jaren 1950 of 1960 een statisch legerkorpsaanvullingsplaats gebouwd voor het legerkorps in verband met de Rijn-IJsselverdediging.
Zie ook IJssellinie

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 
Hooge Vuursche
(Foto: René Ros, 2007)

Hooge Vuursche

In de omgeving van Baarn werden in de jaren 1950 of 1960 twee legerkorpsmunitiedepots gebouwd voor de opleg van de tactische voorraad van het legerkorps in verband met de Rijn-IJsselverdediging: Baarn en Hooge Vuursche.

Alle gebouwen zijn rond 1990 gesloopt maar het wegenpatroon is nog enigszins te herkennen. Op het terrein zijn langs de wegen nog enkele geegaliseerde plekken met geen of afwijkende begroeiing te herkennen.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
Zie ook IJssellinie
   
Aanvullingsplaats?
(Foto: René Ros, 2007)

Aanvullingsplaats?

Eventuele gebouwen zijn niet meer aanwezig. De asfaltweg met een vergeten verkeersbord is nog aanwezig maar anno 2007 als wandelpad. Ten zuiden van de weg zijn open ruimten met twee korte stukken asfalt ter breedte van een vrachtwagen en ertussen ruimte voor een aantal pallets?
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 
De Kom
(Foto: Ronald Vrolijk, 2004)

De Kom

Munitiecomplex van de Marine, in gebruik tot ca. april 2014.
Het terrein bevat een aantal shelterachtige bunkers die met gras zijn overdekt en tevens een communicatiemast.
Het werk is in goede staat.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 

Loon op Zand

Dit was een munitiedepot (tankmunitie, raketten - grotere munitie) verdeeld over een zestal locaties. Het gehele complex was bekend als "Basismunitiedepot". In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw. In 2006 zijn alle locaties gesloopt en "teruggegeven aan de natuur".
Het werk is in redelijke staat.
   

Perceel 1

Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
   

Perceel 2

Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
   

Perceel 3

Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
   

Perceel 4

Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
   

Perceel 5

Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
   

Perceel 6

Het werk is herkenbaar in het terrein.
 
Nieuw-Balinge
(Foto: Sandra van Lochem, 2009)

Nieuw-Balinge

bij Hoogeveen, Westerbork. In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw.
Het werk is in goede staat.
 

Nunspeet

Gesloopt rond 1995. Alleen de twee dienswoningen zijn nog aanwezig.
Het werk is herkenbaar op een kaart of luchtfoto.
 
Ritthem
(Foto: René Ros, 2001)

Ritthem

Munitiecomplex van de Marine, nog in gebruik.
Het werk is in originele staat.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 
Scherpenberg
(Foto: René Ros, 2005)

Scherpenberg

Terrein van 3.000 m2 met 25 munitieopslag bunkers, poortwachterhuisje en een dubbele bewoning.
In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw, vermoedelijk najaar 2006 door Landbouw verkocht.
 
Spaarndam
(Foto: René Ros, 2007)

Spaarndam

Het noordelijke gedeelte van de voorstelling van de Positie bij Spaarndam te Spaarndam.

In gebruik vanaf vermoedelijk voorjaar 1957 tot onbekende datum.

Tegenwoordig buiten gebruik.
Het werk is in redelijke staat.
 
Staelduinse Bos
(Foto: Ronald Vrolijk, 2007)

Staelduinse Bos

Defensie heeft een deel van het bos van 1953 tot 1987 gebruikt voor onder andere de opslag van munitie. Vanaf 1958 lag er een grote hoeveelheid klein-kalibermunitie en de oorlogsvoorraad 30-mm-munitie voor de Hunter-dagjagers.
De opslag vond plaats in hergebruikte Duitse bunkers en in nieuwbouw loodsen en gebouwen voor keukens, kantoren en werkplaatsen. Na uit gebruikt stellen zijn de meeste loodsen en gebouwen gesloopt en resteren alleen funderingen. De Duitse bunkers en aangebouwde gebouwen zijn nog aanwezig.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 

Staphorst

Munitiecomplex van de Landmacht, nog in gebruik.
Het werk is in originele staat.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 
Stegerveld
(Foto: Henk Hulzebos, 2003)

Stegerveld

bij Ommen. In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw.
Het werk is in goede staat.
 
Uitermeer
(Foto: René Ros, 2000)

Uitermeer

Het Fort Uitermeer nabij Weesp.
In gebruik door de Koninklijke Luchtmacht vanaf 1959? tot 1982. O.a. opslag van mobilisabele onderdelen uit Naarden, Bussum en Utrecht.
Tegenwoordig buiten gebruik.
Het werk is in redelijke staat.
 
Uitgeest-Noord
(Foto: René Ros, 2001)

Uitgeest-Noord

Een terrein dat oorspronkelijk was aangekocht voor de bouw van Fort Benoorden Uitgeest te Uitgeest.

In gebruik vanaf 1950? tot 1989.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
 

Ulicoten

bij Baarle Nassau. Het bestond uit drie percelen.
Het werk is in goede staat.
   

Perceel A

Het werk is in goede staat.
   

Perceel B

Het werk is in goede staat.
   

Perceel C

Het werk is in goede staat.
 
Veenhuizen
(Foto: Henk Hulzebos, 2003)

Veenhuizen

Munitiecomplex van de Landmacht, nog in gebruik. 191 bunkers, 21 km wegen.
Het werk is in originele staat.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 
Velsen
(Foto: René Ros, 2007)

Velsen

Aan de Velserweg nabij Velsen en het Zijkanaal B.

In gebruik gedurende onbekende periode en op 1-12-1950 als buskruitmagazijn.
In 1955 (ook 1958 en 1959?) worden er 40 gebouwen gebouwd. In 1980/1983 nog in gebruik. Op een luchtfoto uit 1987 werd het terrein niet meer gecensureerd weergegeven. En op een luchtfoto uit maart 1989 lijkt begonnen te zijn met de sloop van de zuidelijkste magazijnen.
Anno 2007 is de dienstwoning, een kort deel van de toegangsweg en een deel van de omheining nog aanwezig. De rest van het terrein is gebruikt als vuilsoortplaats en nu een recreatiegebied.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 
Wierickerschans
(Foto: René Ros, 2001)

Wierickerschans

Vanaf rond 1828 (Hoofddepot van 's Rijks buskruit) tot 1960 werd deze schans gebruikt voor de opslag van kruit en munitie. De aanwezige loodsen zijn uit zeer verschillende perioden en ook in 1950 en 1951 zijn nog loodsen gebouwd - die nu als eerste op de nominatie voor sloop staan.
Het werk is in goede staat.
 

Wanroij

In februari 2005 door Defensie verkocht aan Landbouw. Anno 2007 was het plan het te slopen.