Koude Oorlog Nutsvoorzieningen

Electriciteit

 

Amer centrale Geertruidenberg

Als onderdeel van de Amer centrale te Geertruidenberg is een bunker gebouwd. Naar verluidt was het een BB-commandopost maar het is onduidelijk voor welke kring. Gezien het feit dat ook voor diverse nutsvoorzieningen bunkers zijn gebouwd kan ook aangenomen worden dat de bunker een onjuiste naam heeft gekregen. Deze bunker is anno 2002 nog aanwezig en wordt voor opslag gebruikt.
Het werk is in redelijke staat.
 

Clauscentrale Maasbracht

Als onderdeel van de Clauscentrale te Maasbracht zijn op nog onbekende locaties een aantal NBC-onderkomen voor 400 personen gebouwd.
De ruimten waren ingericht als slaapzalen, verblijfsruimten, keuken en kantine en machinekamer. De aanwezige voedselvoorraden werden elke twee jaar vervangen. Sinds circa 1990 zijn de ruimten in gebruik voor opslag met alleen de deuren als herkenbaar.
Het werk is in redelijke staat.
 

Hemcentrale Amsterdam

Bedrijfsschuilplaats voor 200 personen onder magazijn. De bouw was in juli 1964 in uitvoering.
 

Hunzecentrale Groningen

De centrale zelf is vrijwel helemaal gesloopt maar het NBC-onderkomen was in oktober 2003 nog aanwezig.
 
Maascentrale Buggenum
(Foto: Joop Schreuder, 2003 - maquette)

Maascentrale Buggenum

Als onderdeel van de Maascentrale te Buggenum (1950-1990) zijn onder diverse werkplaatsen ABC-onderkomens voor 200 personen gebouwd.
De ruimten waren ingericht als slaapzalen, verblijfsruimten, keuken en kantine en machinekamer. De aanwezige voedselvoorraden werden elke twee jaar vervangen. Sinds circa 1990 zijn de ruimten in gebruik voor opslag met alleen de deuren als herkenbaar. In 2008-2009 met de gehele centrale gesloopt.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
GEB Amsterdam
(Foto: René Ros, 2007)

GEB Amsterdam

Een aangeaarde, betonnen bunker met buitenmaten van ca. 10 x 20 meter. Vermoedelijk Commandopost en/of Crisiscentrum van het Gemeentelijk Energie Bedrijf Amsterdam geweest. Het maakt anno 2007 deel uit van het terrein met het hoofdkantoor van NUON.
Het werk is in vrijwel originele staat.
 

PEN Velsen Noord

Onder het kantoorgebouw van 10-verdiepingen, gebouwd in de jaren 1960, op het terrein van de PEN-centrale aan de Wenckebachweg te Velsen Noord was een bunker aanwezig. De originele functie was als een NBC beschermde schakelruimte en telefooncentrale? voor de toenmalige PEN. Begin 2000 is het gebouw en de bunker gesloopt.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 

PGEM Arnhem

Onder het huidige NUON (vm. PGEM) kantoorgebouw aan de Utrechtseweg 68 te Arnhem is een bunker aanwezig. De originele functie was als een NBC beschermde schakelruimte en telefooncentrale voor de toenmalige PGEM. Nu in gebruik als uitstekend vandaal bestendige telecommunicatieruimte voor derden.
Het werk is in redelijke staat.
 

PNEM Den Bosch

Onder het huidige Essent (vm. PNEM - NV Provinciale Noordbrabantse Energie-Maatschappij) kantoorgebouw aan het Willemsplein 2 te 's-Hertogenbosch is een bunker aanwezig. De originele functie is niet bekend maar waarschijnlijk was het een NBC beschermde schakelruimte.
Het werk is in redelijke staat.
 
PNEM Roosendaal
(Foto: Joop Schreuder, 2003)

PNEM Roosendaal

Onder het huidige Essent gebouw (vm. GEB, ENWA, PNEM - NV Provinciale Noordbrabantse Energie-Maatschappij) aan het Kadeplein te Roosendaal is een bunker aanwezig. Deze ligt onder het gehele gebouw en heeft tenminste twee ingangen: onder het plein (verdwenen) en in het gebouw zelf. De inrichting is in de jaren 1970 verwijderd en de bunker wordt sindsdien voor opslag gebruikt. De originele functie is niet bekend maar waarschijnlijk was het een NBC beschermde schakelruimte.
Het werk is in redelijke staat.

Olie

"Veruit het grootste deel van de in ons land aanwezige voorraad aardolieprodukten is geconcentreerd te Pernis.
Deze concentratie is bij een mogelijke oorlog bijzonder gevaar vol. Moderne aanvalsmiddelen zouden immers deze voorraad in een klap volledig kunnen vernietigen.
De schade, die hier mede zou worden toegebracht aan het maatschappelijk leven en de economische ondersteuningsmogelijkheden voor de krijgsmacht, zou onaanvaardbaar groot zijn. Dientengevolge worden over het hele land overheids depots voor een gespreide opslag gebouwd, zodat gedurende de eerste oorlogsfase de voorziening van aardolieprodukten zoveel mogelijk is veilig gesteld."

Deze 'Rijks Depots' zijn in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken gebouwd in het kader van het olie-spreidingsplan. De laatste werd in 1969 opgeleverd. Ze werden echter gebruikt door de oliemaatschappijen.
Voor zover bekend zijn de depots in 1993 of vlak daarna afgestoten en niet langer als noodvoorziening in gebruik.
 

Depot Arnhem

Onbekende locatie nabij Arnhem. Gebruikt door Shell voor de opslag van (tesamen met Den Bosch en Jutphaas): 54.000 m3 stookolie, 20.000 m3 benzine, 18.000 m3 petroleum en 50.000 m3 gasolie.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 

Depot Den Bosch

Onbekende locatie nabij Den Bosch. Gebruikt door Shell voor de opslag van (tesamen met Arnhem en Jutphaas): 54.000 m3 stookolie, 20.000 m3 benzine, 18.000 m3 petroleum en 50.000 m3 gasolie.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 

Depot Groningen

Gebruikt door Esso voor de opslag van 15.000 m3 stookolie.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 
Depot Hengelo
(Foto: René Ros, 2008)

Depot Hengelo

Locatie aan de Petroleumhaven in Hengelo. Gebruikt door Chevron voor de opslag van 21.000 m3 stookolie. Anno 2008 zijn vijf tanks uit 1963 nog aanwezig en in gebruik als onderdeel van de 'Terminal Hengelo' van Van der Sluijs Tankopslag B.V.
Het werk is in vrijwel originele staat.
 

Depot Jutphaas

Gebruikt door Shell voor de opslag van (tesamen met Arnhem en Den Bosch): 54.000 m3 stookolie, 20.000 m3 benzine, 18.000 m3 petroleum en 50.000 m3 gasolie. Mogelijk (deels) gesloopt?

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

 

Depot Linne

Gebruikt door Esso voor de opslag van 15.000 m3 stookolie. Vermoedelijk gesloopt.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
Depot Nigtevecht
(Foto: René Ros, 2003)

Depot Nigtevecht

Ten noorden van Nigtevecht (prov. Utrecht) aan het Amsterdam-Rijnkanaal. Het depot werd in 1969 als laatste opgeleverd. Oorspronkelijk in gebruik bij Chevron en Esso maar anno 2010 bij Gulf.
Het werk is in vrijwel originele staat.

Waterhuishouding

Bedrijfsschuilplaatsen bij waterstaatkundige werken (geen sluizen).
 

Gemaal Blocq van Kuffeler

Onder de dienstwoningen (ca. 1962), bij het gemaal de Blocq van Kuffeler, werden schuilplaatsen aangelegd. In 1996 zijn er nieuwe woningen gebouwd maar de schuilplaatsen zijn bewaard gebleven.
Het werk is in redelijke staat.
 

Gemaal De Drie Zijlen

Aan de Nieuweweg te Delfzijl. Opgeleverd in 1974 als schuilplaats voor personeel?
Het werk is in goede staat.
 
Gemaal De Helsdeur
(Foto: Jan van Tongeren, 2007)

Gemaal De Helsdeur

Gebouwd door Hoogheemraadschap van Uitwaterende sluizen van Kennemerland en West-Friesland en opgeleverd in 1972. Omdat het nabij het de Marine-haven Den Helder en Vliegkamp De Kooy is gelegen, werd het voorzien van een schuilplaats voor personeel evenals Rijkswaterstaat personeel van de Koopvaardersluis en de dienstkringen Den Helder-Nieuwe Diep en Den Helder-Petten.
Het werk is in goede staat.
 

Schiegemaal

Een schuilkelder onder het magazijn naast het Schiegemaal aan de Geervlietsestraat 50 in Schiedam.