Koude Oorlog Schuilplaatsen

Openbare schuilplaatsen

 

Alkmaar

In het centrum van Alkmaar is een massaschuilplaats gebouwd onder Theater De Vest.
 

Amersfoort

Tevens een massaschuilplaats op een nog onbekende locatie, waarschijnlijk een parkeergarage. Wellicht de parkeerplaats aan de Beestenmarkt.
   

Amsterdamseweg

Een schuilplaats onder de Praxis (nu Dirk van den Broek) aan de Amsterdamseweg 8-10 te Amersfoort.
   

Beestenmarkt

Beestenmarkt, Amersfoort.
   

Soeverein

In Amersfoort is Parkeergarage Soeverein aan de Soeverein 36 / hoek Stadsring een massaschuilplaats annex parkeergarage voor 4.150 personen.
Het werk is in goede staat.
   

Prinses Julianaplein

Prinses Julianaplein, Amersfoort.
 

Amsterdam

In Amsterdam waren ongeveer 50 schuilplaatsen waarvan de meeste in de jaren 1950-1960 waren aangelegd.
Zie ook Openbare Schuilplaatsen Amsterdam
 
Apeldoorn
(Foto: Roel Zuidhof, 2003)

Apeldoorn

In het centrum van Apeldoorn is een massaschuilplaats voor 7.500 personen gebouwd die inmiddels is verbouwd tot de grote parkeergarage. De hurktoiletten zouden verscholen zitten onder stalen platen.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 

Arnhem

   

Willemsplein

Twee voetgangerstunnels onder het Willemsplein te Arnhem konden ook als schuilkelder (voor 350 personen) worden gebruikt.
Het werk is in redelijke staat.
 

Blaricum

De parkeergarage van appartementengebouw 'De Wetering' aan de Wetering te Blaricum was ingericht als massaschuilplaats voor 4.500 personen. Opgeleverd in april 1981.
 

Dalfsen

Een door de gemeente gebouwde schuilkelder voor 3.000 personen. Sinds 1995 gedeeltelijk in gebruik als kunst-atelier, overig als opslag.
Het werk is in redelijke staat.
 

Delft

Voorstraat 18, Delft.
Het werk is in redelijke staat.
 

Den Bosch

Een massaschuilplaats voor ca. 11.000 personen in de onderste bouwlaag van de parkeergarage onder de Parade, naast de Sint Jans Kathedraal, in Den Bosch. Met noodstroom-, water-, sanitaire, riolerings- en speciale luchtzuiveringsinstallaties en bouwkundige constructies.
 

Den Haag

   
Brouwersgracht
(Foto: Ronald Vrolijk, 2004)

Brouwersgracht

Openbare schuilplaats onder het Brouwersgracht te Den Haag.
   
Buitenhof
(Foto: Ronald Vrolijk, 2002)

Buitenhof

Openbare schuilplaats onder het Buitenhof te Den Haag.
De technische installaties zijn in 2003 verwijdert en deze schuilbunker van twee verdiepingen wordt bij een parkeergarage getrokken.
Het werk is in goede staat.
   
Herman Costerstraat
(Foto: Ronald Vrolijk, 2011)

Herman Costerstraat

Het werk is in goede staat.
   
Delftselaan
(Foto: Ronald Vrolijk, 2005)

Delftselaan

Het werk is in goede staat.
   

Gerard Doustraat

Gerard Doustraat 202, onder de speelplaats van een kleuterschool, tegenwoordig de Heilig Hartkleuterschool, 't Kwetternest.

In 1967 vond in deze schuilkelder een gasexplosie plaats waarbij twee personen om het leven kwamen.
   
Lijnbaan
(Foto: Ronald Vrolijk, 2007)

Lijnbaan

Het werk is in goede staat.
   
Paleistuin
(Foto: Ronald Vrolijk, 2007)

Paleistuin

Het werk is in goede staat.
   
Het Plein
(Foto: Ronald Vrolijk, 2007)

Het Plein

Waarschijnlijk was alleen de onderste verdieping van de parkeergarage met twee verdiepingen ingericht als openbare massaschuilplaats. Toiletten, technische ruimten en luchtbehandeling is anno 2004 nog aanwezig.
Het werk is in goede staat.
   
Schenkkade
(Foto: Ronald Vrolijk, 2007)

Schenkkade

Het werk is in goede staat.
   
Spui
(Foto: Ronald Vrolijk, 2011)

Spui

De schuilkelder ligt achter de kerk en is te herkennen aan de stalen plaat en twee opmerkelijke luchtpijpen.
Het werk is in goede staat.
   
Veluweplein
(Foto: Ronald Vrolijk, 2007)

Veluweplein

Het werk is in goede staat.
   

Overig

gesloopt of onherkenbaar gemaakt:
Driehoekjes
hoek Grote Marktstraat - Spui (onder de voormalige winkelgalerij, eerste openbare schuilkelder in Den Haag d.d. 22 april 1954)
Huygenspark
Waldorpstraat/Rijswijkseweg (Batscharifabriek)

bedrijfs- en/of openbare schuilplaatsen:
Johan de Wittlaan 3 (Nationale Nederlanden, anno 2007 Intrum Justitia Nederland BV)
Koningskade (Rijkswaterstaat)
Loosduinseweg 1 (Renault)
Kortenaerkade 1 (Aegon, anno 2007 Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Kust en Zee, RWS-RIKZ)
Oostduinlaan 75 (Shell)
 

Den Helder

Onder de spoorwegtunnel aan de Brakkeveldweg in Den Helder.
Het werk is in redelijke staat.
 
Eibergen
(Foto: Roel Zuidhof, 2003)

Eibergen

In Eibergen zit onder de plaatselijke supermarkt nog een intacte massaschuilplaats (5.500 personen) annex parkeergarage. Het moest voornamelijk bescherming bieden tegen radioactieve straling ten gevolge van een mogelijke atoomaanval op het Ruhrgebied.
De noodstroomvoorziening was in 1999-2000 nog beschikbaar en stalen deuren, waaronder een grote voor de inrit van de auto's, zijn nog aanwezig.
Het werk is in redelijke staat.
 

Eindhoven

   

Beukenlaan

In een landhoofd van het zuidelijke viaduct over de Beukenlaan is bij de bouw (oplevering 1963) een schuilkelder opgenomen.
   

Kerkstraat-Rechtestraat

Anno 2008 in gebruik als winkel.
   
Markt
(Foto: Ronald Vrolijk, 2010)

Markt

Stalen luik is zichtbaar.
Het werk is in goede staat.
 

Enschede

Behalve de hieronder genoemde schuilplaatsen zou er ook een schuilkelder aanwezig zijn in de kelder van het het Stedelijk Lyceum Kottenpark.
   

Espoortstraat

Een schuilkelder van 3,70 bij 9,80 m. in het trottoir van de Espoortstraat, ongeveer ter hoogte van het transformatorhuisje bij de oude begraafplaats.
Het werk is in goede staat.
   

Haaksbergerstraat - Getfertsingel

Een schuilkelder van 3,70 bij 9,80 m. aan de rand van het perkje voor de apotheek Wooldrik BV op de hoek Haaksbergerstraat - Getfertsingel.
Het werk is in goede staat.
 

Groningen

   
Emmabrug
(Foto: René Ros, 2011)

Emmabrug

Het werk is in goede staat.
   

Grote Markt

Onder het gebouw van de V&D aan de Grote Markt 21 voor 145 personen.
   

Kleine Raamstraat

Een parkeergarage annex schuilplaats aan de Kleine Raamstraat in Groningen zou de grootste schuilplaats in Nederland zijn. Gebouwd in 1975.
Het werk is in goede staat.
 

Hardenberg

Onder het gemeentehuis van Hardenberg is/was een openbare schuilplaats annex rijwielkelder.
 

Harderwijk

   

Postkantoor

Onder het voormalig postkantoor aan de Donkerstraat 24 in Harderwijk.
Anno 2012 zit een KPN Winkel op het adres maar onbekend of er een schuilkelder onder zit. Het voormalig postkantoor zou de huidige C&A of HEMA zijn maar bij beide is de kelder niet toegankelijk voor winkelpersoneel. Ook klopt de bouwstijl niet met waarschijnlijke combinatiebouw. Een pand op de hoek Donkerstraat-Smeepoortstraat is vanwege de moderne bouw mogelijk maar de kelder zou geen schuilkelder zijn
   
Stadhuis
(Foto: René Ros, 2012)

Stadhuis

Onder het stadhuis (Havendam 56) een massaschuilplaats annex parkeergarage.
Het werk is in goede staat.
 

Heerlen

In Heerlen zit onder het theater (Muzenlaan 1) een massaschuilplaats annex parkeergarage.
Het werk is in goede staat.
 

Helden

Een massaschuilplaats op een nog onbekende locatie, waarschijnlijk een parkeergarage.
 

Hilversum

Onder het Marktterrein (tussen Langgewenst en Naarderstraat) is mogelijk een schuilkelder. De toegang zou bij het gebouw op het terrein (Grafische Atelier 't Gooi) zijn.
 

Hoevelaken

Kantemarsweg 6, Hoevelaken voor 1.750 personen. Tevens openbare Gemeentelijk Centrum Civiele Verdediging.
 

Koog aan de Zaan

Onder het viaduct van de Coentunnelweg (snelweg A8) in Koog aan de Zaan zou een schuilplaats aanwezig zijn.
 

Leeuwarden

Een parkeergarage annex schuilplaats aan het Wilhelminaplein in Leeuwarden. Gebouwd in 1980. In 2009 gesloopt.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 

Losser

Onder het stadhuis aan het Raadhuisplein 1, Losser voor 400 personen.
 

Maastricht

   
Minister Goeman Borgesiusplantsoen
(Foto: René Ros, 2007)

Minister Goeman Borgesiusplantsoen

Het werk is in originele staat.
   

Schaik-tunnel

Een gang in de Sint Pietersberg, aangelegd in 1928 voor transport van mergel uit een open groeve. Versterkt met beton en later omgebouwd tot schuilplaats die inmiddels is ontmanteld.
   

Scharnerweg

Schuilplaats direct naast de spoorwegtunnel aan de Scharnerweg, Maastricht.
   

Vrijthof

Schuilplaats annex parkeergarage onder het Vrijthof, Maastricht.
 

Middelburg

Schuilplaats onder de parkeergarage Geere op de hoek Beenhouwersingel - Koestraat te Middelburg. (Toegang voor auto's op Kalverstraat, markante en zichtbare luchtkokers aan de oever van de Beenhouwersingel.
 

Nijmegen

   

Marienburg

Een schuilplaats in de kelder van het Centrum Beeldende Kunst Nijmegen aan de Marienburg 24 in Nijmegen. Annon 2009 in gebruik als expositieruimte.
Het werk is in goede staat.
   

Scheidemakershof

Een schuilplaats aan het Scheidemakershof in Nijmegen. Gesloopt in april-mei 2010.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
   

Stationsviaduct

   

Willemsweg

Een schuilplaats In het talud van de Graafsebrug (over de spoorweg) te Nijmegen, op de hoek van de Graafseweg en Willemsweg.
Het werk is in vrijwel originele staat.
 

Nunspeet

Een massaschuilplaats op een nog onbekende locatie, waarschijnlijk een parkeergarage.

In Nunspeet zit onder het gemeentehuis (Markt 1) nog een intacte massaschuilplaats annex parkeergarage. Naast de in- en uitgang zijn anno 2009 nog grote verrolbare beton/stalen deuren aanwezig. Hier en daar zijn ophangpunten voor gootstenen te zienmet daarboven kraantjes.
Het werk is in redelijke staat.
 

Oldenzaal

Onder het stadhuis aan de Ganzemarkt 1, Oldenzaal voor 200 personen.
 

Oss

Schuilplaats annex parkeergarage met ingang nabij Heschepad 47, Oss voor 3.800 personen. Opgeleverd in 1986.
Het werk is in goede staat.
 

Putten

Onder het gemeentehuis aan de Fontanusplein 2, Putten voor 1.000 personen.
 
Roermond
(Foto: Roel Zuidhof, 2012)

Roermond

Schuilplaats onder de parkeergarage Achter de Oranjerie te Roermond. In oktober 2009 heeft B&W besloten de functie van schuilplaats op te heffen.
Het werk is in vrijwel originele staat.
 

Roosendaal

Een schuilplaats in de Kadetunnel, een voetgangerstunnel onder de spoorweg.
Het werk is in redelijke staat.
 

Rotterdam

Naast de hieronder genoemde schuilplaatsen zijn/waren in Rotterdam ook schuilplaatsen waarvan de locatie nog onbekend is:
- Baden Powellweg
- Bergweg (muziekoefenruimte?)
- Beurs (metrostation, 15.000 pers.)
- Boergoense Vliet
- Boymans
- Coolhaven (metrostation, 7.500 pers.)
- Dijkzicht (metrostation, 7.500 pers.)
- Drooglever Fortuynplein
- Eendrachtsplein (metrostation)
- Gerdesiaweg (metrostation)
- Heemraadsplein (muziekoefenruimte?)
- 2e IJzerstraat (=Westzeedijk?)
- Leuvehaven (metrostation, 7.500 pers.)
- Mijnsheerenlaan (gesloopt <1996)
- Oostplein (metrostation)
- Rotterdam Centraal (metrostation, 3.500 pers.)
- Schiebroeksekade
- Sophiakade
- Stadhuis (metrostation, 7.500 pers.)
- Statenweg (gesloopt 1994)
- Station Noord
- Stieltjesstraat (muziekoefenruimte sinds 1977, gesloopt?)
- Voorschoterlaan (metrostation)
- Westzeedijk (=2e IJzerstraat)
- Zuidplein (gesloopt <1996).
   

Metrostation Dijkzicht

In het metrostation Dijkzicht was een schuilkelder met bedden e.d. ingericht. In december 2001 is de schuilkelder leeggehaald waarna de tussenwanden zijn gesloopt en begin 2002 zijn er winkels in gevestigd.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 

Rijssen

Onder het stadhuis aan het Schild 1, Rijssen voor 250 personen.
 

Scheveningen

Schuilkelder, bestaande uit drie afdelingen, onder een zwembad annex badhuis aan de Tholensestraat te Scheveningen. Het zwembad is begin jaren 1990 gesloopt.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 

Schoonhoven

In de kelder van de Vakschool, Mr. Kesperstraat 10 in Schoonhoven. Na november 2004 mogelijk herbestemd tot fietsenkelder.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
 

Soest

Onbekende locatie aan de Birkstraat, Soest.
 

Spijkenisse

In de kelder van het voormalige kantoor van de Rijkspolitie te Water aan de Plaatweg 3, te Spijkenisse
 

Utrecht

   
Albatrosbrug
(Foto: Mike Kreté, 2009)

Albatrosbrug

Onderdeel van de Albatrosbrug over de Kromme Rijn te Utrecht. Gebouwd in 1969?
Het werk is in redelijke staat.
   
Centraal Station
(Foto: René Ros, 2004)

Centraal Station

Een deel van de westelijke voetgangerstunnel van het station Utrecht Centraal kon ingericht worden als een lichte en eenvoudige schuilruimte. Gebouwd in 1974.

De locatie is te herkennen aan met metalen platen afgedekte goten waarin betonnen roldeuren van 20 cm dikte konden rollen om de tunnel gasdicht af te sluiten.
Naast de trappen naar de perrons zitten drukdeuren die via een gassluis toegang geven tot de schuilruimte. Tevens is er nog een aggregaatruimte en een ruimte die bedoelt was voor bed-banken.
Het werk is in goede staat. <
   

Einsteindreef

Schuilkelder in het bruggenhoofd van de Vecht aan de Einsteindreef, Utrecht voor 250 personen
   

Kon. Wilhelminalaan

Schuilkelder in bruggenhoofd van het Merwedekanaal aan de Koningin Wilhelminalaan, Utrecht voor 120 personen.
 

Uden

Onder de voormalige brandweerkazerne aan de Nieuwe Markt, Uden.
 
Valkenburg
(Foto: Ronald Vrolijk, 2010)

Valkenburg

Geheel zelfstandige schuilplaats voor 10.000 personen in het midden van de 'Gemeentegrot', 1 km van de ingang, in Valkenburg (Limburg).

Het werk is in goede staat.
 

Venlo

Schuilplaats onder de bibliotheek aan Begijnengang 2, Venlo.
Het werk is in goede staat.
 

Vlissingen

Schuilkelder onder het gemeentehuis aan het Stadhuisplein/Paul Krugerstraat 1, Vlissingen voor 100 personen.
 

Vriezenveen

Schuilkelder onder het gemeentehuis aan het Manitobaplein 1, Vriezenveen voor 600 personen.
 

Woerden

Oostsingel 4, Woerden. Gymzaal met schuilkelder naast Protestant Christelijke Wilhelminaschool. Gesloopt in 1990.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 

Zaandam

In/bij de Beatrixbrug te Zaandam.
 

Zegveld

Onder het Milandhof te Zegveld, anno 2012 in gebruik door een schietvereniging.
 

Zutphen

Schuilkelder onder een bejaardentehuis aan de Coehoornsingel 5, Zutphen voor 200 personen.