Rijksbergplaatsen Kunst

Duinen - Castricum
(Foto: René Ros, 2007)

Duinen - Castricum

In november 1939 werd door de gemeente Amsterdam begonnen met het eerste duindepot aan de Helmweg bij Castricum welke in april 1940 gereed kwam. Het dak en de wanden zijn van 1,50 m. gewapend beton en het heeft een zanddekking van 10 meter. Inhoud is 212 m3.
Van de nacht van 13/14 mei 1940 tot en met mei 1941 lag de Nachtwacht hier opgeslagen.
Later gebruikt voor munitie-opslag.
Het werk is in redelijke staat.
Duinen - Heemskerk
(Foto: Ronald Bijtenhoorn, 2007)

Duinen - Heemskerk

Van 1 april 1940 tot en met 1 mei 1941 werden twee kunstschuilkelders in de duinen onder Heemskerk gebouwd. Bij de bouw werd 25.000 m3 zand weggegraven welke op de schuilplaats werd teruggestort en een beschermende laag van 12 meter vormde. De schuilplaats is gebouwd van zwaar gewapend beton met wanden van 80 cm en het dak van 1,25 m. dik.
Van mei 1941 tot en met 24 maart 1942 lag de Nachtwacht hier opgeslagen.

De twee bergplaatsen in de duinen onder Heemskerk zijn in de jaren 1960, na modernisering van de luchtverversingsinstallatie, nogmaals voor opslag van kunst gebruikt tijdens een renovatie van het Rijksmuseum. Ook zijn er goederen voor de Bescherming Bevolking opgeslagen geweest en later zijn ze gebruikt door het Nederlands Filmmuseum. Huidige situatie is onbekend.
Het werk is in redelijke staat.
Duinen - Zandvoort
(Foto: Engel Scholtenlo, 2005)

Duinen - Zandvoort

Van medio juli 1940 tot en met 1 mei 1941 werden twee kunstschuilkelders in de duinen bij Zandvoort gebouwd. Bij de bouw werd 40.000 m3 zand weggegraven welke op de schuilplaats werd teruggestort en een beschermende laag van 12 meter vormde. De schuilplaats is gebouwd van zwaar gewapend beton met wanden van 80 cm en het dak van 1,25 m. dik.
De beide bergplaatsen zijn nog toegankelijk maar worden niet gebruikt.
Het werk is in goede staat.

Van Goghmuseum - Amsterdam

Na de oorlog zou een ondergrondse bergplaats bij het Van Goghmuseum te Amsterdam zijn gebouwd.
Kroller Muller - Otterlo
(Foto: René Ros, 2004)

Kroller Muller - Otterlo

De eerste losstaande rijksbergplaats werd in het Nationale Park de Hoge Veluwe gebouwd en was bedoelt voor de Kroller Muller collectie. De bouw begon in oktober 1939.
De ondergrondse kluisruimte kreeg muren van 1,20 m. dikte en een plafond van 1,50 m. en een zandafdekking van 3 meter. De zandafdekking werd in 1940 opgevoerd tot 7,5 m. vanwege de aanleg van een vliegveld in de nabijheid. In de zandlaag is nog een laag natuursteen van 60 cm. aanwezig.
De bergplaats is in 1994 overgedragen aan Rijksmuseum Kröller Müller. De bunker wordt niet meer als bergplaats voor kunstwerken gebruikt.
Het werk is in vrijwel originele staat.

Locatie bekend maar niet gepubliceerd.

Leeuwarden

Exacte locatie niet bekend.

Mauritshuis - Den Haag

In de kelder van het Mauritshuis, Korte Vijverberg 8 te Den Haag.
Noordwijk
(Foto: Lenco van der Weel, z.j.)

Noordwijk

Een aan de Golfbaan te Noordwijk gelegen bunker is bestemd voor de opslag van kunstschatten. Het betreft een hergebruik van een Duits bunker (type Fl 246) van de voormalige batterij Noordwijk.
Het werk is in goede staat.

Sint Pietersberg - Maastricht

Van 15 december 1941 tot circa 1 maart 1942 - slechts 2,5 maanden - werd in de St. Pietersberg een kluis gemaakt. De bergplaats heeft een inhoud van slechts 360 m3 en de wanden hebben een dikte van 50 cm en een dak van 1 m. Erboven ligt 33 meter mergel en 2 meter grond.
Van 24 maart 1942 tot en met 25 juni 1945 lag de Nachtwacht hier opgeslagen.
Het werk is in goede staat.
Zie ook Rijksbergplaats St. Pieter (Maastricht)

Paasloo - Steenwijk

Door de aanleg van de Atlantikwall werd ontruiming van vier depots in duinen bij Heemskerk en Zandvoort noodzakelijk geacht. In eerste instantie werden de kunstwerken naar gebouwen rond Steenwijk vervoerd, met name op 17 april 1942. (Vanaf begin 1943 kwamen de duindepots toch ook weer in gebruik.)
Op 26 mei 1942 werd begonnen met de bouw van een bovengrondse bergplaats in de bossen bij Paasloo. Al op 15 september 1942 konden kunstwerken er in opgeslagen worden - "het Straatje van Vermeer" was de eerste. Het dak was slechts 0,5 m. dik en nog niet voltooid. In oktober 1942 waren er ongeveer 3.000 schilderijen ondergebracht.

Door de geheel bovengrondse bouw was een veel zwaardere constructie noodzakelijk en bovendien kreeg het een ronde vorm met een kegelvormig dak om het effect van een treffer te verkleinen. De muren waren van 4,5 meter dik gewapend beton en bekleed met baksteen; het dak had een grootste dikte van 9 meter. De toegang werd beschermd door twee 17 cm dikke kluisdeuren met een betonnen schermwand van 4 meter dikte ervoor.
In totaal werd er 7.000 m3 beton, 2.5 miljoen kg cement en 750.000 kg wapeningsstaal verwerkt met een geschat totaal gewicht van 20 miljoen kg.

Momenteel is het eigendom van de Provincie Overijssel welke het samen met de Provincie Drente gebruikt voor opslag. De aangebouwde, oorspronkelijke woning is nog steeds in gebruik voor de toezichthouder en zijn hond.
Het werk is in goede staat.