Nieuwe Hollandse Waterlinie

Noordelijk Gedeelte

 
Vesting Naarden
(Foto: René Ros, 1999)

Vesting Naarden

Gebouwd in 1675-1683 met veel aanpassingen in de 19e eeuw. Opgeheven in 1926 en vanaf de jaren 1960 gerestaureerd. In het Bastion Turfpoort is het Vesting Museum gevestigd.
Het werk is in vrijwel originele staat.
 
Fort Ronduit
(Foto: René Ros, 2004)

Fort Ronduit

Gebouwd in 1873 ter bestrijking van de buitendijkse gronden ten noorden van Naarden. Heeft één van de enige twee kraanbruggen in Nederland, de andere is de brug van Werk op de spoorweg bij de Diefdijk.
Het werk is in goede staat.
 
Batterijen aan de Karnemelksloot
(Foto: René Ros, 2000)

Batterijen aan de Karnemelksloot

Bestaande aarden lunetten uit 1787 werden in 1873-1875 verbeterd met bomvrije wachthuizen. De belangrijke inundatiesluis in de Karnemelksloot en de sloot zelf werden door deze twee batterijen bewaakt.
Het werk is in redelijke staat.
   
Kringenwetwoningen
(Foto: René Ros, 2010)

Kringenwetwoningen

Meerdere houten woningen in de Sandtmannlaan, Nagtglaslaan en Verlengde Fortlaan te Naarden, binnen de middelbare verboden kring van de Batterijen aan de Karnemelksloot. Een van de woningen is voor de helft van hout en steen, deze zal precies op de 600 meter staan.
Het werk is in vrijwel originele staat.
 

Offensief voor Naarden

Ook wel 'de vijf batterijen ten zuiden van Naarden' genoemd. Gebouwd in 1868-1870 ten zuiden van Naarden. Voor offensieven van het leger, later ter opname van terugtrekkende troepen. Alleen Werk no 4 is overgebleven terwijl de andere vier werken afgebroken zijn.
   
Werk no 1
(Foto: René Ros, 1999)

Werk no 1

Ook wel 'Batterij aan de Koedijk' genoemd. In 1879 als aanvulling gebouwd. De batterij is gesloopt en moet nabij de afgebeelde locatie hebben gestaan. Op een luchtfoto uit het voorjaar 1945 is van het fort alleen de vorm van de wallen te zien door verkleuring van de grond.
Nu nabij de wijk Hilversumse Meent bij Bussum.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
   
Werk no 2
(Foto: René Ros, 2000)

Werk no 2

Ook wel 'Batterij bij Bussum' of 'Batterij Vooruit Bussum' genoemd. In 1879 als aanvulling gebouwd. Vermoedelijk in 1931 of kort daarna, samen met werken 3 en 4, verkocht aan de gemeente Bussum. Begin 1945 is het fort in verval maar de wallen nog goed te herkennen op een luchtfoto. De batterij is gesloopt en alleen een deel van de droge gracht en twee grenspalen (O2 en O8) zijn overgebleven. Tegenwoordig onderdeel van de Fransche Kampheide.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
   
Werk no 3
(Foto: René Ros, 1999)

Werk no 3

Ook wel 'Rechtervleugelwerk' genoemd. In 1870 gebouwd als het rechtervleugelwerk van een oorspronkelijk uit drie werken bestaand offensief. Vermoedelijk in 1931 of kort daarna, samen met werken 2 en 4, verkocht aan de gemeente Bussum. De lunet is geslecht en heeft op de afgebeelde locatie gelegen. Nu onderdeel van Bussum, nabij het latere Station Bussum-Zuid.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
   
Werk no 4
(Foto: René Ros, 2004)

Werk no 4

Ook wel 'Midden- of Hoofdwerk' genoemd. In 1870 gebouwd als het hoofdwerk van een oorspronkelijk uit drie werken bestaand offensief. Vermoedelijk in 1931 of kort daarna, samen met werken 2 en 3, verkocht aan de gemeente Bussum. Als enige werk in het offensief overgebleven, nu in de bebouwing van Bussum achter theater 't Spant.
Het werk is in redelijke staat.
Zie ook Fort Werk IV (NHW)
   
Werk no 5
(Foto: René Ros, 2001)

Werk no 5

Ook wel 'Linkervleugelwerk' genoemd. In 1870 gebouwd als het linkervleugelwerk van oorspronkelijk een uit drie werken bestaand offensief. De lunet is geslecht en alleen enkele kringenwetwoningen herinneren aan het bestaan. Het was gelegen in de omgeving van de afslag Bussum van de snelweg A1.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
Pannekoeken Fort
(Foto: René Ros, 2000)

Pannekoeken Fort

Als uitbreiding op het Offensief van Naarden werd rond 1870 een geschutsopstelling aangelegd. Het had geen aardwerken maar wel een natte gracht. De naam is afkomstig van de ronde vorm van het werk. In 2000 werd de gracht opnieuw uitgegraven.
Het werk is in slechte staat.
 
Infanteriestelling
(Foto: René Ros, 2001)

Infanteriestelling

Aangelegd in 1915-1918 ten zuiden en ten oosten van Naarden. Ter bescherming van het Offensief voor Naarden en de verouderde Vesting Naarden. In 1918 voorzien van ten minste 67 betonnen schuilplaatsen en twee mitrailleurblokken welke nu deels op de camping 'Het Franse Kamp' te vinden zijn.
Het werk is in slechte staat.
 

Voorstelling Naarden

In 1915 en 1916 werden zeven aarden schansen ten oosten en ten zuiden van de Vesting Naarden aangelegd. Tussen de schansen lag een droge gracht met een infanterieborstwering. Om de 50 meter was een schuilplaats voor 30 man. Zestig meter ervoor was een prikkeldraadversperring.En tachtig meter erachter waren verbandplaatsten, telefoonposten, schuilplaatsen e.d. in een loopgravenstelsel. Op enkele plaatsen zijn nog restanten aanwezig waaronder de twee hieronder genoemde.
   
Schans op de Bussumerheide
(Foto: René Ros, 2001)

Schans op de Bussumerheide

Nabij de Laarderweg (vh. Larenseweg?) in Bussum ligt op de Bussumerheide het restant van een aarden schans. Het is de enig resterende van de zeven die in 1915-1916 zijn aangelegd.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
   
Loopgraven op de Bussumerheide
(Foto: René Ros, 2001)

Loopgraven op de Bussumerheide

Langs de bebouwing van Bussum ligt op de Bussumerheide het zogenaamde "Hobbeltjesbos". Dit is een strook van circa 700 meter lengte met restanten van een hoofdloopgraaf en, schuin daarop, naderingsloopgraven. Deze loopgraven zijn in 1915 en 1916 aangelegd.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
  Vesting Muiden

Vesting Muiden

Muiden is meer dan 1000 jaar oud. In 1122 krijgt Muiden het recht om markt te houden en een omwalling aan te leggen. Omstreeks 1280 wordt in opdracht van Graaf Floris de Vijfde het Muiderslot gebouwd. De omwalling uit 1577 en 1677 werd in de 19e eeuw uitgebreid. Had als taak om de Zeedijk en trekvaart naar Naarden te verdedigen en de zeesluizen te beschermen.
Het werk is in goede staat.
Zie ook Muiden Vesting (NHW)
   
Muiderslot met wal
(Foto: René Ros, 2003)

Muiderslot met wal

Het Muiderslot werd gebouwd in 1285. De wallen uit 1577 zijn in 1851 verbeterd. De in 1877-1879 gebouwde bomvrije kazernes zijn in 1954 gesloopt en alleen de bijbehorende kazemat resteert nog. Het Muiderslot heeft tot na de Tweede Wereldoorlog als reduit en opslagplaats gefunctioneerd.
Het werk is in goede staat.
Zie ook Muiderslot (OHW/NHW/StvA)
   
Muizenfort Muiden
(Foto: René Ros)

Muizenfort Muiden

Het 'Muizenfort', ofwel gebouw C , is een onderdeel van de vesting Muiden. Het is gebouwd in de periode 1874-1876, gelijk met nabijgelegen bomvrije kazerne. Het fort is een zogenaamde capponnière (een aan de voet van de hoofdwal gelegen uitbouw ter flankering van de gracht) gebouwd op het ravelijn bij de voormalige Naarderpoort.
Het werk is in goede staat.
Meer informatie
Zie ook Muider Muizenfort Museum
   
Steenen Beer
(Foto: H. van Zanten, z.j.)

Steenen Beer

In de Zeedijk te Muiden voor het inunderen van de Oosterpolder. Een beer is een gemetselde dam in een dijk om vrije doorgang over de dijk te voorkomen en in dit geval is het tevens een inlaatsluis welke van binnenuit is te bedienen, een holle sluisbeer. De beer was tot 1954 in beheer bij het Ministerie van Defensie sindsdien bij het waterschap.
Het werk is in goede staat.
Zie ook Steenen Beer, Muiden (NHW/StvA)
   
Westbatterij
(Foto: Jurgen Lamers, 1999)

Westbatterij

Als aarden batterij in 1799 aangelegd om de havenmond en Zeedijk te beveiligen. De bomvrije toren werd in 1850-1852 gebouwd.
Het werk is in redelijke staat.
Zie ook Scouting Pampus Muiden (Westbatterij Muiden, NHW/StvA)
 
Fort aan het Pampus
(Foto: René Ros)

Fort aan het Pampus

Het eiland met fort werd in 1895 opgeleverd, gelegen aan de vaargeul Pampus. Samen met de Kustbatterij bij Diemerdam en de Kustbatterij bij Diemerdam moest het de toegang naar Amsterdam over water afsluiten. Formeel is het een onderdeel van de Stelling van Amsterdam.
Het werk is in slechte staat.
Meer informatie
Zie ook Forteiland Pampus (StvA)
 
Vesting Weesp
(Foto: René Ros, 2000)

Vesting Weesp

De omwalling is van 1673 met het Torenfort aan de Ossenmarkt, een bomvrije toren, uit 1859-1861. In 1876 werd de toren van een contrescarpgebouw met aarden wal voorzien welke in 1983-1985 werd afgebroken. Het beschermde de Vechtoevers, sluis en de spoorlijn Amsterdam - Amersfoort.
Het werk is in redelijke staat.
Zie ook Weesp (NHW/StvA)
   
Fort aan de Ossenmarkt
(Foto: René Ros)

Fort aan de Ossenmarkt

Binnen de vesting Weesp werd op de Ossenmarkt in 1859-1861 een bomvrije toren met rondgaande gracht en ophaalbrug gebouwd. In 1876 werd de gracht gedempt en het torenfort met steunmuren en een dekkingswal aan de oostzijde versterkt. Deze dekkingswal is in 1983-1985 weer verwijderd.
Het werk is in vrijwel originele staat.
Meer informatie
   
Batterij aan de Roskam
(Foto: René Ros, 2000)

Batterij De Roskam

Een aarden batterij die in 1787, tijdens de Pruisische veldtocht tegen de Patriotten, ten westen van Weesp werd aangelegd. In 1923 opgeheven en nu geheel verdwenen.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
Fort Uitermeer
(Foto: René Ros, 2000)

Fort Uitermeer

Aangelegd in 1673 als aarden fort op de plaats van versterkingen uit 1589 of eerder. Bewaakte de sluis en de Gravenlandse Vaart en weg. Tevens de spoorlijn Amsterdam - Amersfoort. De ruïne van de bomvrije toren uit 1845 (opgeblazen in 1954) en een remise uit 1878 of 1885 zijn binnen een ge-egaliseerd fort het enige restant.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
  Fort bij Hinderdam

Fort bij Hinderdam

Aangelegd in 1673 als aarden fort op een eilandje in de Vecht nabij het dorp Hinderdam. Verdedigde de, tot 1674 aanwezige, sluizen en de Vechtoevers. In 1880 sterk gewijzigd en van bomvrij wachthuis en remises voorzien.
Het werk is in slechte staat.
Zie ook Fort bij Hinderdam (NHW)
 
Fort Kijkuit
(Foto: René Ros, 2001)

Fort Kijkuit

Gebouwd in 1844-1847 op de plaats van versterkingen uit 1803 aan de weg Hilversum - Haarlem. Sloot de Kortenhoefse Zuwe en ernaast gelegen kanaal af. In 1935 voorzien van een kazemat van pantserplaten van het voormalige pantserschip H.M.S. Tromp (1903-1927).
Het werk is in goede staat.
Zie ook Fort Kijkuit (NHW)
 
Fort Spion
(Foto: René Ros, 2009)

Fort Spion

In 1844-1847 gebouwd nabij de oude batterij de Spion uit 1803. Sloot de weg Loenen - Loosdrecht af.
Het werk is in goede staat.
Zie ook Fort Spion (NHW)
 
Groepsschuilplaatsen Loenersloot
(Foto: René Ros, 2004)

Groepsschuilplaatsen Loenersloot

Op het terrein van het Slot Loenersloot staan tenminste vier groepsschuilplaatsen uit 1939 - 1940. Waarschijnlijk was dit een stafkwartier.
Het werk is in redelijke staat.
  Fort Nieuwersluis

Fort Nieuwersluis

Gebouwd in 1849 -1850 (torenfort) en 1880-1882 (wallen, kazerne en remises) op het westelijke gedeelte van oude versterkingen uit 1673 en 1746. Het fort bood bescherming aan de damsluis in de Vecht (1875), de Vechtoevers, de spoorlijn Amsterdam - Utrecht en aan het Merwedekanaal (nu Amsterdam-Rijnkanaal). Aarden emplacementen zijn goed bewaard gebleven.
Het werk is in redelijke staat.
Zie ook Fort Nieuwersluis (NHW)
 

Batterij op de westelijke Vechtoever

Aangelegd in 1882 als onderdeel van de wal van het oude Vesting Nieuwersluis ter flankering van de westelijke Vechtdijk.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
Fort bij Tienhoven
(Foto: René Ros, 2002)

Fort bij Tienhoven

Ook wel 'Redoute aan de Tienhovense Vaart' genoemd. Gebouwd in 1848-1850 ter afsluiting van de Tienhovense Vaart, de er naast gelegen inundatiekade, damsluis en schutsluis.
Het werk is in slechte staat.
 
Werk bij Maarsseveen
(Foto: René Ros, 2002)

Werk bij Maarsseveen

Gebouwd in 1880-1881 ten noorden van Utrecht ter bewaking van de Maarsseveense Dijk en vaart. De wallen zijn geëgaliseerd en de remise uit 1886 is gesloopt. De oorspronkelijke toegangsbrug is nog aanwezig en de Provincie Utrecht heeft het bomvrije gebouw en het terrein flink opgeknapt. Rondom het fort staan nog enkele houten huizen.
Het werk is in goede staat.