Nieuwe Hollandse Waterlinie

Merwedeaccess

 
Fort bij Vuren
(Foto: René Ros, 2004)

Fort bij Vuren

Recht tegenover Slot Loevestein werd in 1844 Fort bij Vuren gebouwd op de noordelijke Waaldijk ten oosten van Gorinchem.
Sloot de Waal-acces af en verdedigde de achtergelegen sluizen. Verbetert in 1847-1849 (toren) en 1873-1879 (redoute en lunet verbonden tot een fort).
Het werk is in goede staat.
Zie ook Fort Vuren (NHW)
 
Batterijen bij Dalem
(Foto: René Ros, 2000)

Batterijen bij Dalem

Drie aarden batterijen die in 1831-1839 ten oosten van Gorinchem zijn aangelegd. Ze beschermden de Dalemse uitwateringssluis (1815), tevens hoofdinundatie-inlaatsluis. De batterijen zijn vrijwel verdwenen maar de sluis bestaat nog.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
 
Vesting Gorinchem
(Foto: René Ros, 2001)

Vesting Gorinchem

De vesting sloot de Waal en uiterwaarden af. De omwalling dateert van eind 16de eeuw en de vesting had twaalf bastions. Omdat het al vroeg voorliggende verdedigingswerken had, is de vesting nauwelijks gemoderniseerd maar had wel veel kazernes e.d. Één bastion is verdwenen door de aanleg van het Merwedekanaal (1887-1893). De eerste VIS-kazemat is in 1930 in de wal ingebouwd.
Het werk is in goede staat.
 

Batterij bij de Broekse Sluis

In 1901 aangelegd tegen het noordelijk talud van de Zuider Lingedijk, ten noorden van Gorinchem. De aarden batterij met betonnen schuilplaats verdedigde de Broekse Sluis.
Het werk is in redelijke staat.
 

Batterij aan de Krinkelwinkel

Het noordelijk deel van de dijk Krinkelwinkel werd in 1813 en in 1831 tot een batterijopstelling ter bestrijking van de Nieuwe Wolpherensedijk. Door aanleg van de voorhaven van het Merwedekanaal (1887-1893) verloor de dijk en batterij zijn militaire betekenis.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
Vesting Woudrichem
(Foto: René Ros, 2000)

Vesting Woudrichem

De omwalling is uit 1583-1587 en de vesting diende ter afsluiting van de (later afgedamde) Maas en werd gedekt door nieuwere verdedigingswerken. Aan de, met zeven bastions, twee ravelijnen en twee beren, uitgeruste vesting is weinig verandert. Onder andere een bomvrij arsenaal (1851), versterkte kazerne (1852) en buskruitmagazijnen (1867) zijn aanwezig.
Het werk is in goede staat.
 
Batterij in de Postweide
(Foto: René Ros, 2001)

Batterij in de Postweide

Aarden batterij uit 1854, aan het einde van het inundatiekanaal voor de Vesting Woudrichem. Diende ter bestrijking van de landzijde van de Maasdijk.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
 
Fort Loevestein
(Foto: René Ros, 2000)

Fort Loevestein

Rond 1368 liet ridder Dirc Loef van Horne een kasteel bouwen op een strategische plaats in het hart van Nederland, daar waar Maas en Waal samenkomen: Slot Loevestein.
Door de eeuwen heen is het slot regelmatig van vorm veranderd. In de 17de eeuw werd het uitgebreid tot een complete vesting met aarden wallen, twee slotgrachten, een arsenaal, commandantswoning en soldatenhuisjes: het kasteel werd staatsgevangenis voor politieke gevangenen. Dankzij de ontsnapping van Hugo de Groot in zijn boekenkist heeft het slot internationale bekendheid gekregen. De kelder van het slot werd in 1852 een 'Bomvrij Verdedigbaar Reduit'. In 1883 werd een remise met geschutsemplacementen aangelegd. In de 19e eeuw maakte Loevestein als militair fort deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Het werk is in goede staat.
Zie ook Slot Loevestein (NHW)
 
Batterij onder Brakel
(Foto: René Ros, 2000)

Batterij onder Brakel

In 1879-1884 ten westen van Brakel gebouwd aan de Zuider Waaldijk om de rivier, de dijk en de uiterwaarden af te sluiten. De bouwperiode was zeer lang vanwege de spectaculaire verzakkingen van de aardwerken door de slechte ondergrond. In de jaren 1950 zijn de wallen geslecht.
Het werk is in slechte staat.
 
Batterij onder Poederoijen
(Foto: René Ros, 2000)

Batterij onder Poederoijen

Aan de Noorder Maasdijk, ten zuiden van de Batterijen onder Brakel, in 1879-1886 gebouwd. Het sloot de (afgedamde) Maas met dijk af en beschermde de achterliggende sluizen en beschermde de inlaatsluizen in de Nieuwedijk en in de Maasdijk. De bouwperiode was zeer lang vanwege de spectaculaire verzakkingen van de aardwerken door de slechte ondergrond. In de jaren 1950 zijn de wallen geslecht.
Het werk is in slechte staat.
 
Geschutsstanden op de dam in de Maas
(Foto: René Ros, 2000)

Geschutsstanden op de dam in de Maas

In 1905, kort na de afdamming van de Maas, aangelegd als drie aarden werken ter flankering van de beide Maasdijken met uiterwaarden.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
Fort bij Giessen
(Foto: René Ros, 2001)

Fort bij Giessen

Ten zuidwesten van het dorp Giessen in 1878-1881 gebouwd, ter voorkoming van een directe aanval op de oude Vesting Woudrichem. Voorzien van een bomvrije kazerne en een tweetal remises. Het werd niet beschermd door een inundatie maar was niet voldoende ingericht voor zo'n positie; mogelijk daarom al in 1926 opgeheven.
Het werk is in goede staat.
 
Fort aan de Uppelse Dijk
(Foto: René Ros, 2009/2001)

Fort aan de Uppelse Dijk

Als 'Fort Altena' in 1847 ten zuidoosten van Sleewijk, ter afsluiting van de weg Gorinchem - Breda, gebouwd als een aarden redoute met toren.
In 1877-1880 vergroot en van bomvrije kazernes en remises voorzien. Tevens werd de naam gewijzigd tot 'Fort aan de Uppelse Dijk'.
Het werk is in goede staat.
 
Batterij achter het Fort aan de Uppelse dijk
(Foto: René Ros, 2001)

Batterij achter het Fort aan de Uppelse dijk

In 1847 gelijktijdig met het Fort Altena aangelegd voor een betere bestrijking van de weg Gorinchem - Breda. Het was een aarden batterij voor twee vuurmonden. In de jaren 1960 is er een mobilisatiecomplex met drie loodsen gebouwd.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
Werk aan de Bakkerskil
(Foto: René Ros, 1999)

Werk aan de Bakkerskil

Gebouwd in 1878-1880, met een bomvrij gebouw, in plaats van een zuidelijker gelegen batterij uit 1847. Het ligt op de Schenkeldijk ten zuidoosten van Werkendam ter afsluiting van dezelfde dijk en bescherming van de voorgelegen Papsluis, een inundatiewaaiersluis.
Het werk is in goede staat.
 
Papsluis in de Schenkeldijk
(Foto: René Ros, 2007)

Papsluis in de Schenkeldijk

Een typische inundatiewaaiersluis uit 1815 in de Schenkeldijk, ten zuiden van het Werk aan de Bakkerskil.
Het werk is in vrijwel originele staat.
 
Fort aan het Steurgat
(Foto: René Ros, 2009)

Fort aan het Steurgat

Ten zuidwesten van Werkendam, in 1881-1882, gebouwd ter afsluiting van de Merwededijk en hield de Merwede en de Biesbosch onder vuur. Voorzien van bomvrije kazerne en remise.
Overgenomen door Ministerie van Verkeer en Waterstaat en Ministerie van Economische zaken. In 1968 voor VWS ingericht als noodzetel voor Scheepvaartorganisatie Delta (SOD), een Koude-Oorlog civiele verdediging organisatie. Voor EZ ingericht voor huisvesting Bureau Aan- en Afvoer van Goederen Overzee (BAAGO) en deels voor opslag van geneesmiddelen en verpakkingsmateriaal.
Het werk is in goede staat.
Fort Pannerden
(Foto: René Ros, 2006)

Fort bij Pannerden

Het fort is in de periode van 1869 tot 1871 gebouwd om de splitsing van de Rijn en de Waal te bewaken. Een belangrijke functie van het fort was de opmars van vijanden te vertragen. Ook moest het fort voorkomen dat de vijand de Linge Access kon afdammen, waardoor de Nieuwe Hollandse Waterlinie, die in die periode afgewerkt werd, droog zou vallen. Andere taken waren het beheersen van de scheepvaart over Rijn en Waal en het legeren van troepen.
Het werk is in goede staat.