Vliegbases

Tot 1940

Enkele hier genoemde vliegbases vonden hun oorsprong voor 1940 maar het overzicht is zeker nog niet compleet.

Tweede Wereldoorlog

Diverse vliegbases hebben losliggende terreinen die door de Duitse bezetter zijn aangelegd en die tot in de jaren 1990 in gebruik zijn gebleven.

Koude Oorlog

Als gevolg van de oorlog in 1967 tussen Israel en de Arabische landen was duidelijk geworden dat rijen vliegtuigen een gemakkelijke prooi waren voor op lage hoogte vliegende aanvallers. Om een soortgelijke tactiek op NAVO vliegbases te voorkomen werd een gigantisch bouwprogramma in West-Europa gestart.
Iedere operationele vliegbasis kreeg 10 tot 25 betonnen 'shelters' voor elk jachtvliegtuig (meestal F-104 en F-5) met technische apparatuur en vliegtuigbewapening.

Daarnaast werden op alle vliegbases bunkers gebouwd voor de squadron-commandopost (met briefingruimtes), vliegbasis-commandopost en betonnen opstellingen voor brandstofvoertuigen. Op enkele vliegvelden werd ook de logistieke commandopost in een bunker ondergebracht.

De Amerikaanse luchtmacht heeft in Nederland voor drie squadrons shelters gebouwd, met name op Soesterberg en Gilze-Rijen. Deze vliegbases werden gezien als vooruitgeschoven bases om in geval van oorlog versterkingen uit de US op te stationeren.
De Amerikaanse shelters hebben een rondere vorm en zijn groter dan de hoekige Nederlandse shelters.

Op elke vliegbases werd aan beide uiteinden van de hoofdbaan een Local Control Bunker gebouwd met een lage observatiekoepel. Visuele waarneming aan vliegtuigen en het radioverkeer vond hiervandaan plaats en was daarmee minder kwetsbaar dan in de hoge verkeerstoren.

In de jaren 1950 zijn op enkele kilometers afstand, veelal westelijk, van verschillende vliegbases Wing Operations Centres (WOC’s) gebouwd. Een WOC was meestal een niet versterkt, laag stenen kantoorgebouw, soms met een aarden scherfwal er omheen, met vaak een of twee personeelschuilbunkers en antenne. De WOC's zijn later vervangen door een bunker op de vliegbases en anno 2003 in gebruik als opslagplaats.

Zie ook Koude Oorlog - Koninklijke Luchtmacht.

Elke locatie wordt hier beknopt beschreven en van een recente foto voorzien.

Literatuuronderzoek, fotografie (tenzij anders aangegeven) en technische realisatie: René Ros
Met bijgedragen van o.a.: Ron Erhardt (†2009)

Bronnen o.a.:
- De Russen komen. Mark Traa, Amsterdam.