Werken aan de Westerschelde

Batterij Dishoek
(Foto: René Ros, 2001)

Batterij Dishoek

Van de kustbatterij uit de jaren 1930 is een munitiemagazijn nog toegankelijk en de rekenkamer geheel overwoekerd. De andere onderdelen zijn om verschillende redenen verdwenen. Er waren soortgelijke batterijen bij West-Kapelle, Oostkapelle, Vlissingen en sinds 1940 ook bij Schouwen en Nieuwe Sluis bij Breskens.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
Vesting Vlissingen
(Foto: René Ros, 2001)

Vesting Vlissingen

Vlissingen wordt voor het eerst genoemd in 1247 en kreeg in 1489 muren en vesten. In 1549 werd het Keizersbolwerk gebouwd ter verdediging van de haven. Tussen 1609 en 1614 werden nieuwe vestingwerken aangelegd met een nog bestaand klein arsenaal uit 1649. Vanaf 1795 was er permanent een Frans garnizoen aanwezig en vanaf 1807 verbeterden zij de verdedigingswerken en vooral na de Engelse aanval in 1809. In 1823 wordt het nog bestaande arsenaal bij de haven gebouwd. De vesting wordt in opgeheven 1867.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
Kazematten Vlissingen
(Foto: René Ros, 2001)

Kazematten Vlissingen

Van de vier G-kazematten uit 1939, die de buitenhaven verdedigden, zijn er twee rond 1945 en 1958 gesloopt. De andere twee, naast elkaar bij de Buitenhaven, zijn nog aanwezig en intact.
Het werk is in goede staat.
Fort de Nolle
(Foto: René Ros, 2001)

Fort de Nolle

Gebouwd als Fort Montebello in 1811 en opgeheven in 1867. Het fort was een vijfhoekig redoute met zijden van 80 meter met een gemetselde toren erin. Tevens een zware kustbatterij met metselwerk en een lunet met een kleine bomvrije toren. Al in 1814 werd het afgedankt en het is gedeeltelijk weggespoeld na geallieerde bombardementen op de dijk bij het fort op 7 oktober 1944. Een deel van de fortgracht is uitgesleten tot een kreek en als zodanig nog aanwezig.
Het werk is herkenbaar in het terrein.

Kroonwerken

In 1811 werden door de Fransen drie vrijwel gelijke kroonwerken met een reduit aangelegd op twee kilometer afstand van Vlissingen. Hiermee werd de landzijde van Vlissingen verdedigd. De aarden hoornwerken waren voorzien van een reduit in de keelzijde. In totaal was het oppervlakte van alle kroonwerken vrijwel gelijk met de Vesting Vlissingen zelf. In 1833 werden de kroonwerken geslecht, niet de reduits. Deze werden voor het eerst in 1854 in het Staatsblad genoemd en werden pas in 1867 opgeheven.
 
Linker Kroonwerk
(Foto: René Ros, 2001)

Linker Kroonwerk

Gelegen aan de weg naar Koudekerke. De gracht van het reduit is nog herkenbaar en daardoor ook het terrein dat nu bebouwd is met woningen. De enige toegangsweg is aan de zuidelijke face van het reduit.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
 
Midden Kroonwerk
(Foto: René Ros, 2001)

Midden Kroonwerk

Gelegen ten zuiden van West-Souburg. Het had een wapenplaats in het kroonwerk en een gekazematteerde kazerne van 41 bij 27 meter in het reduit. Vermoedelijk liggen nu sportvelden en een zwembad op de locatie.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
 
Rechter Kroonwerk
(Foto: René Ros, 2001)

Rechter Kroonwerk

Gelegen ten zuiden van Oost-Souburg. Alleen het reduit werd voltooid voordat de Fransen vertrokken. Het slotenpatroon ten noorden van de Buitenhaven geeft een aanwijzing van de locatie van het reduit.
Het werk is herkenbaar op een kaart of luchtfoto.
Fort de Ruijter
(Foto: René Ros, 2001)

Fort de Ruijter

Gebouwd als Fort Saint Hilaire in 1811 als een zevenhoekig redoute met een bomvrije toren Tour Modèle no. 1 en een zware kustbatterije. Het fort werd in 1867 opgeheven waarna het moet zijn gesloopt. De bouw van een nieuw fort begon in 1913 maar is gestopt vanwege het niet willen leveren van het geschut door Krupp tijdens de Eerste Wereldoorlog en de beslissing in 1920 om geen kustforten meer te bouwen en werd het formeel in 1926 opgeheven. Een groot complex van dikke wanden en enkele plafonds is nog steeds aanwezig. De Duitse bezetter heeft er mogelijk een munitieopslag gehad en daarbij de aanwezige daken geplaatst.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
Zie ook Fort Nieuw Kijkduin
Fort Zoutman
(Foto: René Ros, 2001)

Fort Zoutman

Door de Fransen in 1811 gebouwd als 'Fort Lacoste', een zeshoekig aarden werk. De oostelijke helft is weggespoeld na geallieerde bombardementen op de dijk ten oosten van het fort op 7 oktober 1944.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
Fort Rammekens
(Foto: René Ros, 2001)

Fort Rammekens

In 1547 gebouwd ter bescherming van het in 1535 voltooide kanaal van Sloe naar Middelburg. Het heeft verschillende strijdende partijen gezien en als gebruiker gehad. In 1787 werd er een hospitaal voor zieke zeelieden binnen gebouwd. Langs de frontmuren aan de zeezijde werd in 1812 door de Fransen een bomvrije kazerne gebouwd en werd aan de landzijde een kroonwerk om het fort aangelegd. In 1869 werd het opgeheven maar bleef het in gebruik als kruitmagazijn.
Het westelijk halfbastion dat aansloot op de zeedijk is weggespoeld na geallieerde bombardementen op de dijk ten westen van het fort op 7 oktober 1944. De buitenste fortgracht is daarbij uitgeschuurd als een kreek.
Het werk is in redelijke staat.
Zie ook Fort Rammekens (Ritthem)
Vesting Middelburg
(Foto: René Ros, 2001)

Vesting Middelburg

Middelburg is ontstaan uit een 9de eeuwse ringwalburg. In de 13de eeuw waren er al vestingwerken en had het muurtorens en acht poorten. Tussen 1585 en 1597 werd de oude vesting gedeeltelijk geslecht en alle middeleeuwse stadpoorten afgebroken en in de nieuwe omwalling herbouwd. Tussen 1841 en 1848 werden de wallen gedeeltelijk afgegraven en in 1867 werd de Vlissingsepoort afgebroken. Aan de oostzijde verdwenen de wallen door aanleg van het Kanaal door Walcheren en de spoorlijn. De resterende wallen zijn nu stadspark en alleen de Koepoort is behouden.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
Fort Willem de Eerste
(Foto: René Ros, 2001)

Fort Willem de Eerste

Vermoedelijk tussen 1810 en 1812 door de Fransen gebouwd. Eerste vermelding in Staatsblad in 1854 en opgeheven in 1874.
Het werk is herkenbaar op een kaart of luchtfoto.
Batterij Wilhelmina
(Foto: René Ros, 2001)

Batterij Wilhelmina

Vermoedelijk tussen 1810 en 1812 door de Fransen gebouwd.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
Fort Frederik Hendrik
(Foto: René Ros, 2001)

Fort Frederik Hendrik

Tussen 1810 en 1812 door de Fransen gebouwd als "Fort Impérial". Het fort heeft een vijfhoekig grondplan van 400 bij 600 meter met op elke hoek een bastion. Aan de noordzijde was een kustbatterij. Rondom een contrescarp met drie kleine ravelijnen in de buitengracht. Na het vertrek van de Fransen in 1814 werd het fort ontmanteld maar vanwege de Belgische opstand in 1830 hersteld en uitgebreid met o.a. kazernes voor 430 manschappen, een hospitaal en een bakkerij. Het fort is opgeheven in 1888 waarna alle gebouwen zijn verdwenen.
Het werk is herkenbaar in het terrein.
Toren Nassau te Breskens
(Foto: René Ros, 2001)

Toren Nassau te Breskens

Vermoedelijk tussen 1810 en 1812 door de Fransen gebouwd. Eerste vermelding in Staatsblad in 1854 en opgeheven in 1868.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
Havenfort te Breskens
(Foto: René Ros, 2001)

Havenfort te Breskens

Vermoedelijk tussen 1810 en 1812 door de Fransen gebouwd. Eerste vermelding in Staatsblad in 1854 en opgeheven in 1874.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.
Fort te Ellewoutsdijk
(Foto: René Ros, 2001)

Fort te Ellewoutsdijk

Tussen 1835 en 1839 aangelegd om, tesamen met de Vesting Terneuzen, een tweede stelling in de Westerschelde te vormen. De bouw begon in maart 1835 en duurde tot juni 1839. Er konden 500 manschappen worden gelegerd in de 19 lokalen van het 80 bij 100 meter grote fort. Aan de frontzijde bevonden zich kazematten.
Het werk is in redelijke staat.
Zie ook Fort Ellewoutsdijk (WWS)
Vesting Neuzen
(Foto: René Ros, 2001)

Vesting Neuzen

Na de Belgische Opstand in 1830 kreeg Terneuzen, vanwege de sluizen, moderne vestingwerken om tesamen met het Fort Ellewoutsdijk, een tweede stelling in de Westerschelde te vormen. Vanaf 1382 zijn er verschillende strijdende partijen geweest waarna in 1575 het Spaanse fort Aldano wordt aangelegd. Tussen 1596 en 1598 wordt het fort Aldano opgenomen in verstingwerken rond de stad. Na de Vrede van Munster in 1648 raakten de werken in verval en door de stormvloed van 1682 spoelen een aantal werken weg. Van 1833 tot 1840 werd gewerkt aan een nieuwe vesting volgens gebastionneerd model. Binnen de vesting worden de Arsenaalkazerne, affuitloods, munitieopslagplaatsen, cavaleriekazerne en militair hospitaal gebouwd. In 1908 werd de vesting grotendeels opgeheven en in 1920 volledig. Er zijn nog enkele grachten overgebleven evenals de bomvrije Arsenaalkazerne in een winkelstraat. De meeste andere gebouwen zijn in 1989 gesloopt voor een winkelcentrum.
Van het werk zijn nog enkele restanten.
Kustbatterij bij Neuzen
(Foto: René Ros, 2001)

Kustbatterij bij Neuzen

Eerste vermelding in Staatsblad in 1908 en opgeheven in 1920. Bastions VIII en IX van de noordwestzijde van de Vesting Neuzen werden vanaf 1908 tot 1920 gehandhaafd als kustbatterij. Later zijn ter plekke sluizen voor het Kanaal Terneuzen - Gent gebouwd.
Het werk is geheel verdwenen en onherkenbaar.

Batterij Marguerite

Door de Fransen gebouwd in 1807 ter bescherming van een aan te leggen marinehaven. Aan de voorzijde was het halfrond en een rechte achterzijde van 150 meter voor het opstellen van 20 stuks geschut. Bij de Engelse aanval in 1809 ontplofte het kruitmagazijn dat later ondergronds is herbouwd. De haven is nooit voltooid en de batterij is verdwenen behalve de twee waterputten.
Van het werk zijn nog enkele restanten.

Fort Bath met Oostbatterij

In 1786 en 1787 gebouwd ter vervaningen van de forten Lillo en Liefkenshoek (in het huidige België) welken aan Oostenrijk moesten worden afgestaan. Het vierkante fort was geheel omgracht en had drie bastions. In het fort waren een douanekantoor, kazernes, magazijnen, woningen, herbergen, winkels en een kerk. In 1809 werd het bij een Engelse aanval verwoest en gedeeltelijk hersteld door de Fransen maar in 1814 verlaten. In 1830 en 1831 werd een contrescarp met glacis en buitengracht aan de noord- en oostzijde aangelegd. Tenslotte werden in 1834 twee halfbastions en een geschutsemplacement aangelegd. Er konden toen 1.000 manschappen gelegerd worden maar het fort werd opgeheven in 1867.
Het werk is herkenbaar in het terrein.