Bezoek "Seyss-Inquart" bunker

Tekst en foto's: René Roede

Bunker
De met een puntdak gecamoufleerde bunker in Den Haag.

De verwachtingen waren hooggespannen, op donderdag 15 juni 2000. Het was toen namelijk voor de eerste keer mogelijk om de grote schuilbunker van Seyss-Inquart in Den Haag van binnen te bekijken. Voor iedereen toegankelijk? Nee, dat niet: exclusief voor de donateurs van de Stichting Militair Erfgoed werden de deuren van deze reusachtige bunker éénmalig geopend!! Ruim 60 donateurs maakten dan ook gretig van de gelegenheid gebruik om er binnenin een kijkje te kunnen nemen.

Iedereen die ook maar enigszins interesse heeft voor Duitse bouwwerken uit de Tweede Wereldoorlog heeft er wel eens voor gestaan, voor de bunker van Seyss-Inquart aan de Theresia Schwartzelaan in Den Haag, maar er in kunnen was er niet bij: "Geheim!!" en: "Nog steeds in gebruik bij de Landmacht-Staf!!" was altijd de boodschap. Dus moest men er genoegen mee nemen om de bunker van buiten de hekken te bekijken en te fotograferen. Natuurlijk is de bunker ook van buiten wel héél indrukwekkend - met zijn lengte van ruim 70 meter, zijn breedte van ruim 30 meter en zijn hoogte van ruim 20 meter kun je gerust zeggen dat het één van de grootste Duitse bunkers in ons land is. Ook het enorme pannendak op de bunker, aangebracht ter camouflage van het geheel, maakt steeds weer grote indruk.
Verdeeld over een ochtend- en een middaggroep van elk zo'n 30 mensen werden we verwelkomd in de Alexander-kazerne in Den Haag, overigens óók door de Duitse bezetters gebouwd. Daar werd de aanwezigen onder het genot van een kopje koffie, ter voorbereiding van het bezoek aan de bunker, het een en ander uitgelegd over historie en bouw van de bunker.
Daarna ging het, inmiddels bijna trappelend van ongeduld, richting bunker.

Het zijn twee bunkers!

Lucht
De luchtbehandelings-apparatuur van de Landmacht.

Via de aan de voorzijde gelegen meest linkse ingang werden we de bunker binnengeloodst, waar we na het maken van een haakse bocht naar rechts - bestreken door het schietgat van de ons allen welbekende "Nahverteidigung" en direct weer naar links voor de eigenlijke ingang van de bunker stonden. Na door de naoorlogse gassluis gelopen te zijn kwamen we, pratend en fotograferend, binnen.
Wat van buitenaf al enigszins zichtbaar is, werd binnenin de bunker bevestigd. Het gaat hier niet om één, maar in feite om twee bunkers, n.l. de schuilbunker zelf met daaraan vast gebouwd een keukenbunker.
De keukenbunker bevindt zich niet onder het grote pannendak en is ook niet omgeven met een bakstenen muur (die overigens van dichtbij bekeken niet overal van baksteen bleek te zijn, maar van op beton geschilderde bakstenen!).
De grote bunker heeft twee -in feite eigenlijk tweeëneenhalf - verdiepingen onder een dak van maar liefst vier meter dik!! De kamer van Seyss-Inquart bevond zich op de begane grond, evenals de machinekamer, een stookkamer en wat andere niet definieerbare vertrekken. Op de verdieping een complete wirwar van meest kleine vertrekken, waarschijnlijk bedoeld voor het onderbrengen van staf en verbindingsapparatuur.
Het geheel blijkt in de periode na de oorlog flink te zijn aangepast aan de eisen van de Landmacht-Staf: overal telefoons, luchtbehandelingsapparatuur, grote kaarten, enzovoorts!
De keukenbunker -waarvan de ingang ook weer door een schietgat werd beveiligd- blijkt veel minder veranderd: overal zijn de origineel Duitse dubbele stalen deuren van het type 434 P01 nog aanwezig.
Vlakbij de keuken is ook de nooduitgang nog zichtbaar, afgesloten met een zware stalen deur en beveiligd door middel van een schietgat op deze deur gericht.

De "zolder".

Spant
De betonnen spanten die het pannendak dragen.

Toch is ongetwijfeld het meest interessante onderdeel van het bezoek niet in, maar in feite óp de bunker gelegen. Op het dak van de bunker -ook van buitenaf zichtbaar!- zijn een tweetal observatie- en luchtafweertorens gebouwd, waarschijnlijk voor de plaatsing van 2 cm. luchtafweergeschut. Om in die torens te kunnen komen moesten we via het dak van de eigenlijke bunker - maar nog wel onder het camouflerende pannendak! - lopen. Wat we daar onder dat pannendak hebben kunnen zien, is bepaald indrukwekkend.

Met behulp van ongeveer 20 betonnen spanten in de lengte en 10 spanten in de breedte van het dak is een betonnen skelet gebouwd - zo te zien ter plaatse in één stuk gegoten - waarop met zgn. "Bims betonplaten" van 3m lang, 0,50 m breed en 0,13 m dik een dak werd aangebracht. Op deze platen werden de panlatten aangebracht waarop vervolgens de dakpannen werden gelegd. Al met al een zeer zware en degelijk uitgevoerde constructie, waardoor het volgens mijn bescheiden mening bijna onmogelijk was om werkelijk schade aan de bunker aan te brengen met bombardementen. Hier, onder de kap van de Seyss-Inquartbunker zijn zonder twijfel de meeste foto's gemaakt, staand op het dak van de eigenlijke bunker en kijkend naar een constructie die eruit ziet alsof hij pas gisteren is opgeleverd, terwijl dat in feite al meer dan 55 jaar geleden is gebeurd.

Ringstande
Een Ringstände met het bunker op de achtergrond.

Op weg naar beneden en tijdens het lopen van een laatste ronde rond de bunker, waar we nog vier zogenaamde "Ringstände" op het omheinde terrein ontdekten, werd uit de geanimeerde, ja zelfs hier en daar verhitte gesprekken één ding duidelijk: het geheel was zéér de moeite waard en een gemiste kans voor hen die er NIET waren!! Zal er ooit nog een volgende gelegenheid voor het bezoeken van de bunker komen.........?