Schuilkelder Abdij Lilbosch

Tekst: gebaseerd op bijdragen van Ron Erhardt (†2009), Joop Schreuder en Michel van Best, onder redactie van René Ros.
Foto's: Ron Erhardt (†2009). Foto KLD-toren: Michel van Best. Tekening: Gemeentearchief Echt.

In voorbereiding op de Open Monumentendag 2004, met het thema 'Verdediging', zocht het Gemeentemuseum in Echt informatie over een schuilgelegenheid. Deze ligt op het terrein van de Abdij Lilbosch bij Echt. Een aantal deskundige geïnteresseerden hebben de schuilgelegenheid / bunker kunnen bezoeken en daarna nog wat in de omgeving opgezocht. Door deze uitwisseling van informatie via de Rondzendlijst Verdedigingswerken kon het Gemeentemuseum aan de gevraagde informatie geholpen worden. En bovendien was het een leuk en interessant bezoek!

Plattegrond

Abdij

KaartOp zaterdag 24 januari 2004 was Charles Hajenius, conservator van het Gemeentemuseum in Echt de gastheer van een gezelschap bestaande uit Sander van Valen, Steven van Valen, Jack Koorneef, Michel van Best, Joop Schreuder en Ron Erhardt.
De bunker bevindt zich op het terrein van de Abdij Lilbosch. De abdij is in 1942 door de Duitsers gevorderd en voor verschillende doelen als opvanghuis gebruikt (Weeshuis, Bund Deutsche Mädel). Vandaar de behoefte aan voldoende schuilruimte voor enkele honderden personen.
Vroeger lag de bunker dichtbij en parallel aan een gebouw (het 'Gezellenhuis') dat inmiddels is afgebroken.

IngangDe bunker bestaat uit een viertal aangeaarde half-ondergrondse gemetselde gewelven die door een paar korte gangen met elkaar zijn verbonden. De ingangen zijn door een 1,50 meter dikke betonnen bovendekking beschermd.
Door de op de bunker gebrachte grondlaag was het niet goed mogelijk om vast te stellen hoe dik de (betonnen ?) bovendekking van de gewelven zelf is. Op het dak van de bunker bevinden zich een aantal gemetselde ronde gaten, naar onze mening om bomen in te plaatsen met het doel de bunker te camoufleren.

ToilettenOpvallend waren de twee centimeter dikke (stalen) deuren die de diverse gewelven en uitgangen afsloten. Door de rubberen afdichtingen van de deuren lijkt het of het een gasdichte bunker was. Maar bij nadere beschouwing was dit niet mogelijk omdat er schoorstenen door het dak naar buiten lopen. Aan het einde van elke gang zijn twee toiletruimtes. Er was een ingestorte gang die vermoedelijk naar het afgebroken gebouw leidde.

GewelfBij het ronddolen door de lange gangen vroegen sommigen zich af hoe Sander van Valen zo snel van de ene naar de andere kant kwam. Totdat ze zich realiseerden dat zijn eeneiige tweelingbroer Steven mee was...
Alle aanwezige 'bunkerologen' waren het erover eens dat het hier een 'Luftschutzbunker' betrof, die verder geen andere militaire functies had. Deze bunkers zijn gebouwd door de civiele Siedlung und Bauten en ook aangetroffen bij Baarn en Sterksel (dak gesloopt). In Duitsland zijn soortgelijke bouwwerken aanwezig.
De dikke stalen deuren en de aanwezigheid van (over-)druk meters op enkele van de toiletten gaven aanleiding tot enige speculatie over mogelijk na-oorlogs hergebruik, maar daar waren geen verdere aanwijzingen voor te vinden.

Cross-country

KLD torenNa afloop van het bezoek aan de abdij hebben de meeste bunkerologen een gezamenlijke cross-country toer door de omgeving gemaakt. Op een gegeven moment reden we op zandpaadjes bij de Duits-Nederlandse grens waar je bij stilstand nooit meer zonder landbouwtrekker uit zou komen: dus gas erop!

Zo werden een aantal S-kazematten van de Maaslinie, twee luchtwachttorens, een Duitse 703 bunker en een stel fraaie Duitse tobruks van de laatste verdedigingslijn uit de herfst van 1944 bezocht.
Bij een S-kazemat was verderop een strook asfalt in de provinciale weg gerepareerd met betonkinkers. Alras klonk de kreet: "jongens kijk daar, een vechtwagenhindernis, aspergeversperring". Nu zijn bunkerfielen over het algemeen niet de meest sportieve lui, maar deze keer trokken een aantal toch een respectabele sprint. Uiteraard niets te vinden...

Afsluitend zijn ze op stand gaan dineren bij de McDonalds. In het 'restaurant' baarde de groep wel enig opzien door enthousiast met een dikke laptop de digitaal geschoten bunkerfoto's van die dag nog eens uitgebreid te evalueren.

Zie de website Forten en Vestingen Noord-Brabant voor meer informatie.